Suu Kyi schuift vriend naar voren als presidentskandidaat Birma

De partij van Aung San Suu Kyi heeft donderdag haar vertrouweling Htin Kyaw naar voren geschoven als haar kandidaat voor het presidentschap van Birma. Daarmee is een eind gekomen aan de geheimzinnigheid rond de kandidatuur, en ook aan de hoop dat Aung San Suu Kyi zelf de hoogste functie in het land zou kunnen gaan bekleden.

Aung San Suu Kyi. Beeld epa

Een omstreden artikel in de Grondwet sluit Suu Kyi's kandidatuur uit. Pogingen om dat artikel te omzeilen zijn op niets uitgelopen.

Birma is een land in verandering. Langzaam nemen de vertrouwelingen van Nobelprijs-winnares Aung San Suu Kyi hun plekken in het bestuur in. Ook de buitenlanders komen. Een ex-balling is teruggekeerd om te voorkomen dat de unieke cultuur wordt vernield door massatoerisme.

Htin Kyaw (69) en Suu Kyi (70) kennen elkaar al vanaf hun kinderjaren. Ze studeerden allebei in Oxford en stonden samen aan de wieg van de Nationale Liga voor Democratie (NLD).

Htin Kyaw was erbij toen Aung San Suu Kyi in 2010 uit huisarrest werd vrijgelaten, hij bestuurde de auto waarmee zij het terrein verliet en wordt daarom in veel mediaberichten nu omschreven als 'haar chauffeur'. Dat doet deze econoom en schrijver tekort, maar de vraag is of zijn functie als president veel zal inhouden. Hij is op de eerste plaats gekozen omdat hij een man is die Suu Kyi voor honderd procent vertrouwt, en een man die alles zal doen wat zij van hem zal vragen.

Kandidaten

Htin Kyaw is een van drie kandidaten die donderdag naar voren zijn geschoven. Hij is de NLD-kandidaat van het Lagerhuis en de gedoodverfde winnaar.

In het Hogerhuis droeg de partij Henry Van Hti Yu voor, een leider van de etnische Chin minderheid, terwijl de partij van (ex-)militairen USDP Khin Aung Myint aanwees, een ex-minister van Cultuur. De twee verliezers zullen vicepresident worden.

Het is nog onduidelijk wanneer precies het parlement de nieuwe president kiest. Volgens persbureau Reuters zal het mogelijk maandag zijn.

Militairen

Aung San Suu Kyi heeft de NLD in november naar een verpletterende overwinning geleid. De partij haalde zo'n 80 procent van de beschikbare zetels en een royale meerderheid in het parlement. De omvang van de overwinning was voor Aung San Suu Kyi een argument om het presidentschap voor zichzelf op te eisen, maar dat is wettelijk onmogelijk. Een artikel in de Grondwet sluit mensen met buitenlandse gezinsleden uit van het presidentschap. De beide zonen van Aung San Suu Kyi hebben een Brits paspoort.

De Grondwet is opgesteld door de militaire junta die Birma tot 2010 regeerde en toen een 'geleide' overgang naar democratie inzette. Die Grondwet geeft de militairen nog steeds een belangrijk aandeel in de macht. Militairen bezetten 25 procent van de parlementszetels en hebben de leiding over drie cruciale ministeries. De Grondwet kan alleen met steun van de militairen worden gewijzigd, en die geven zij niet. Daarmee laten zij zien dat Birma ondanks de politieke aardverschuiving zal moeten leven met een tweedeling van de macht.

Aung San Suu Kyi weigert zich te schikken. Zij heeft in tal van interviews gezegd dat zij 'boven de president' zal staan en dat zij, en niemand anders in de komende regering de dienst gaat uitmaken. Het presidentschap van Birma is formeel de hoogste functie in het land, maar zal de komende vijf jaar vooral de ondankbaarste zijn omdat de president zal moeten functioneren in haar schaduw.

'Birma houdt zich duidelijk in', schrijft corrspondent Michel Maas na de verkiezingen. 'Dat heeft een simpele reden. Birma is nog altijd bang (+).'

IJzeren discipline

Aung San Suu Kyi eist van haar partij een ijzeren discipline. De gang van zaken rond Htin Kyaw benadrukt dat: zijn kandidatuur was tot het laatste moment geheim gehouden. Zelfs de eigen partijleden hadden geen idee wie het zou worden, en al helemaal geen inspraak. Zij hebben slechts op hem te stemmen, als het parlement later deze maand de presidentsverkiezing afrondt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden