Surinamer vindt sardientjes bij de Gebroeders De Jong

De naam van de supermarkt, Gebroeders De Jong, kan niet Hollandser. Maar de imam komt er religieus vlees op rituele reinheid testen en er zijn etnische winkelstraten waar je alleen Surinaamse, Antilliaanse, Marokkaanse of Turkse koopwaar vindt....

Aan de Eerste Middellandstraat in Rotterdam bevindt zich de eerste supermarkt die zich in ambiance, assortiment en presentatie op specifieke groepen minderheden richt. Daar, in de schaduw van het zakencentrum Weena, toont de havenstad haar veelkleurige gezicht: bijna 50 procent van de wijk is van uitheemse oorsprong. Dat is ook aan de detailhandel af te zien. Langs de West-Kruiskade beheersen scharrelaars in kleingoud en juwelen, toko's, islamitische slagerijen en Chinese eethuisjes de straat.

In hartje Rotterdam zoekt Gebroeders De Jong daarom naar the best of both worlds. De nieuwe winkelformule moet de allochtonen en masse doen toestromen, terwijl de autochtonen niet wegblijven. 'We werken met een gescheiden indeling om zo de sfeer te creëren die bij elke bevolkingsgroep hoort. Voor buitenlanders staat een lage prijs voorop. Ze willen graag in het groot inkopen. Kwaliteit wordt door hen anders gedefinieerd. Ze hechten niet aan overdaad. Een eenvoudige, schone, rechttoe-rechtaan inrichting vinden ze al prima', aldus Van Vliet.

Voordat de supermarkt zijn nieuwe stijl introduceerde, werd onderzoek gedaan naar de culinaire gewoonten onder de verschillende etnische groepen. Surinamers, Marokkanen en Turken werden met familieleden aan de tafel gezet om vrijelijk te filosoferen over het bereiden van maaltijden en het kopen van levensmiddelen. Die discussies werden in een belendende kamer door de onderzoekers en stafleden van Gebroeders De Jong op televisie gevolgd. Eerste conclusie: de diepvries en de magnetron zijn dominant aanwezig in de allochtone keuken.

Van Vliet: 'Gastvrijheid staat bij deze families te allen tijde voorop. In een gezin met vijf personen wordt voor minstens acht gekookt, voor als er onverwacht vrienden of kennissen langs komen. Is dat het geval dan gaat de magnetron aan. Blijft het bezoek weg dan wordt het restant in de diepvries opgeborgen.'

In de winkel aan de Eerste Middellandstraat kan de consument kiezen uit achthonderd buitenlandse artikelen en versprodukten. In de Surinaamse straat valt het omvangrijke aanbod sardientjes in blik op. 'Dat bleek óók uit het marktonderzoek: Surinamers hebben bij het ontbijt graag sardientjes op het brood', aldus Van Vliet.

Met het oog op de vele nationaliteiten onder de klandizie is ook het personeel kosmopolitisch van samenstelling. Van de 35 medewerkers is ruim de helft van etnische herkomst. Zij vertalen de speciale reclames in hun landstaal en hebben weet van de sociaal-culturele gevoeligheden onder de verschillende groepen allochtonen. 'Zo breng je een Marokkaanse vrouw ontzettend in verlegenheid als je haar wisselgeld in de hand stopt', zegt Van Vliet. 'Dan krijgt haar man de indruk dat je iets van haar wil.'

In de ogen van bedrijfsleider J. van den Tol is vlees het moeilijkste produkt. 'Voor Surinamers is rundvlees onrein, voor Turken en Marokkanen varkensvlees. Als je dat te dicht bij elkaar legt, kun je al problemen verwachten. Ook willen moslims niet dat je hun vlees hakt op een blok waar ook varkensvlees op kan hebben gelegen. Het is constant uitkijken geblazen.'

Van den Tol verwacht zijn klanten vooral onder de tweede en derde generatie buitenlanders te zullen vinden. 'Die zijn hier in de buurt zo verhollandst dat ze gerust drie keer in de week kip, patat en appelmoes eten. Maar je moet dan wel zorgen dat je speciale Surinaamse kipkruiden in huis hebt, want hun appreciatie van het gerecht wordt daardoor bepaald en niet door die patat en die appelmoes.'

De bedrijfsleider ziet de toeloop op zijn supermarkt sinds de opening gestaag groeien. De omzet valt nog steeds tegen. Veel kijkers, weinig kopers. Van den Tol: 'Je moet ook niet vergeten dat we hier in een wijk zitten met een zwakke inkomensopbouw. De helft van de buurt leeft van een uitkering. We kunnen in de verkoop overigens altijd wel merken wanneer die uitkering op de giro is gestort.'

Hans Horsten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden