'Suriname verkwanselde miljarden aan hulpgelden' Rapport uit 1981 al zeer kritisch

De ontwikkelingshulp van Nederland aan Suriname, sinds 1975 bijna drie miljard gulden, heeft het land geen structurele ontwikkeling gebracht. Soms zijn succesvolle projecten uitgevoerd, maar de voordelen zijn volledig verloren gegaan ten gevolge van de militaire dictatuur, de binnenlandse oorlog en een desastreus economisch beleid....

Van onze verslaggever

Jeroen Trommelen

AMSTERDAM

Dat concludeert het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking in een rapport over de relatie tussen Nederland en Suriname over de afgelopen drieëntwintig jaar. De nota is opgesteld in opdracht van voormalig minister Pronk, maar de publicatie werd dit voorjaar eveneens door Pronk tegengehouden.

Volgens de voorlichtingsdienst van Ontwikkelingssamenwerking is het rapport al enkele maanden klaar. De evaluatie, met zowel pijnlijke conclusies over de effectiviteit van de miljardenhulp als een beschouwing over de wederzijdse belangen van Nederland en Suriname, zou politiek gevoelig zijn. Pronk was een van de architecten van de Surinaamse zelfstandigheid en was gedurende veertien van de drieëntwintig jaren daarna minister voor Ontwikkelingssamenwerking.

'Hij vindt dat niet hij, maar zijn opvolger moet beslissen over publicatie van het stuk', aldus de woordvoerder. Of de nieuwe minister Herfkens het stuk wel wil publiceren, is volgens hem onzeker. Ambtenaren van het ministerie dringen al geruime tijd aan op openbaarmaking van de nota, die juist geschreven was voor de buitenwereld.

Het rapport met de titel De witkwast en de regenboog is geschreven naar aanleiding van het beleidsoverleg in december 1996 tussen Pronk en zijn toenmalige Surinaamse collega drs E. Brunings. Beide ministers vonden dat er meer voorlichting moest komen over wat er sinds de onafhankelijkheid met de ontwikkelingsgelden is gebeurd.

Binnen een jaar nam Brunings echter ontslag als minister wegens het slechte beleid van Wijdenbosch. Bovendien bevroor de Surinaamse president de betrekkingen met Nederland en hij gelastte onder meer een werkbezoek van Pronk aan Suriname af. Sinds enkele weken koerst Wijdenbosch weer aan op een herstel van de betrekkingen. De nieuwe ministers Van Aartsen van Buitenlandse zaken en Herfkens van Ontwikkelingssamenwerking beraden zich op een nieuwe, zakelijke verhouding met het land.

De ongepubliceerde nota probeert een overzicht te geven van de belangrijkste bestedingen van de in totaal 3,5 miljard gulden ontwikkelingsgeld die Suriname bij zijn zelfstandigheid in 1975 heeft bedongen. Daarvan is inmiddels 2,6 miljard gulden besteed.

De laatste evaluatie van de Surinaams-Nederlandse verdragsmiddelen dateert van 1981 en betrof een verslag aan de Kamer van minister De Koning. Op dit zeer kritische rapport volgde in 1982 de Algemene Rekenkamer met een eveneens hard oordeel over 'inadequate planning, inconsistent beleid, onvoldoende wetgeving en gebrekkig sociaal-economisch kader' van het Surinaamse ontwikkelingsprogramma.

Sindsdien is geprobeerd de uitvoering van projecten te verbeteren. Maar, zo laat het overzicht zien, met beperkt resultaat. De meeste uitgaven van na 1982 hebben weinig of geen structureel effect gehad. Het geld is, op kleine zakelijke projecten na, verdwenen zonder blijvende sporen na te laten of ging op aan achterstallig onderhoud.

In 1992 en 1993 werd nog 66 miljoen gulden uitgegeven aan steun voor de betalingsbalans, waarvoor Suriname 'grondstoffen kon aankopen en de werkgelegenheid veiligstellen' - iets wat geheel zonder blijvend effect is gebleven. De afgelopen vier jaar zijn

grote bedragen gestopt in verbetering van de waterleiding en de elektriciteitsvoorziening van Paramaribo - deels een herhalingsoefening wegens gebrekkig onderhoud van de bestaande voorzieningen.

De drie hoofddoelen van het ontwikkelingsverdrag zijn niet dichterbij gekomen, blijkt uit het rapport. De economische weerbaarheid van Suriname is niet vergroot; de werkgelegenheid is niet toegenomen en van een regionale spreiding van het geld uit het verdrag is het nauwelijks gekomen. De evaluatie van minister De Koning in 1981 kwam op deze drie hoofdpunten al tot dezelfde conclusie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden