Reportage

Suriname ten einde raad: ‘Er is echt sprake van een humanitaire ramp’

Suriname zucht onder de coronacrisis. De ziekenhuizen kunnen de enorme toestroom aan covidpatiënten onmogelijk meer aan. De afgelopen week vielen 50 doden, dat is veel op een bevolking van 600 duizend.

De covidafdeling van het St. Vincentius Ziekenhuis in Paramaribo.  Beeld ANP
De covidafdeling van het St. Vincentius Ziekenhuis in Paramaribo.Beeld ANP

Ze was er eerder geweest, Denise Telgt. Ze wist dat het veel erger was geworden. Ze had zich voorbereid. En toch was ze behoorlijk ontdaan toen zij het zelf zag, daar bij het centrale aanmeldingspunt van het Academisch Ziekenhuis in de Surinaamse hoofdstad Paramaribo. ‘Al die mensen met zuurstofapparaten, zittend of liggend in de gang, wachtend op hulp.’

De Surinaams-Nederlandse Telgt (55), een internist-infectioloog, kwam afgelopen vrijdagavond aan in Suriname. Samen met haar collega Jeroen Schouten is zij de drijvende kracht achter de medische hulpbrug vanuit Nederland voor Suriname, waar de zorg voor covidpatiënten onder ongekende druk staat.

‘Catastrofe’

‘We doen met z’n allen, Surinamers en Nederlanders, wat we kunnen om de catastrofe in te perken,’ vertelt Telgt over de telefoon. ‘Maar er is echt sprake van een humanitaire ramp. Wat we nu doen, is acute noodhulp geven, daar komt het op neer. Proberen te zorgen voor meer medicatie. En zeker ook voor meer handen aan het bed. Al was het maar zodat Surinaamse collega’s eventjes een paar uur rust kunnen nemen.’

Het is een sentiment dat ook van Surinaamse zijde klinkt. Via een videoverbinding met de Surinaamse journalist Hennah Draaibaar zien en horen we hoe artsen en verpleegkundigen doodop raken. Zoals in ’s Lands Hospitaal, het oudste ziekenhuis van dit Zuid-Amerikaanse land.

In de zeventiende eeuw was het een militair hospitaal. In de negentiende eeuw kwamen de barmhartige Zusters van Liefde uit Tilburg er om lepra-patiënten te verzorgen. En nu, in een later aangebouwd deel, draait alles om covid.

‘Ik wil slapen’

Samantha Toney is de hoofdverpleegkundige. ‘Ik wil slapen, eindelijk weer eens gewoon kunnen slapen,’ zegt zij. Net als vele van haar collega’s draait Toney doorgaans dubbele diensten en is zij tussen zes uur ’s ochtends en negen uur ’s avonds in het Hospitaal te vinden. Daarna komt ze weliswaar thuis, maar ook dan zit het werk er niet op, bijvoorbeeld omdat haar nog allerlei administratieve klussen wachten.

Momenteel worden dagelijks soms wel 300 nieuwe besmettingen gerapporteerd. De besmettingsgraad bij het aantal afgenomen testen is rond de 50 procent en dus gigantisch hoog. En in het land met een bevolking van zo’n 600 duizend mensen zijn alleen sinds het begin van deze maand bijna 50 mensen gestorven. ‘De Braziliaanse variant van het virus maakt ook onder jongeren steeds meer slachtoffers,’ zegt de minister van Volksgezondheid, Amar Ramadhin. ‘Ook kinderen raken besmet.’

Zorgpersoneel vangt een covidpatiënt op in het St. Vincentius Ziekenhuis.  Beeld ANP
Zorgpersoneel vangt een covidpatiënt op in het St. Vincentius Ziekenhuis.Beeld ANP

Alle 35 ic-bedden zijn voortdurend bezet. De zogeheten covid-cohorts ‘zitten stampvol’, zegt Denise Telgt, en moeten zieke mensen soms vragen naar huis te gaan en daar dan zo goed en zo kwaad als het kan in isolatie te blijven. ‘Het is mij en anderen opgevallen hoe gelaten patiënten overkomen,’ aldus Telgt. ‘Terwijl wij, de mensen uit de zorg weten: de hulp moet echt een stuk sneller op gang kunnen komen, anders is het voor velen eigenlijk al te laat. Heel schrijnend.’

Hulp uit Nederland

De hulp uit Nederland is dan ook meer dan welkom. Telgt en Schouten landden vrijdag niet alleen met 21 collega’s, artsen en verpleegkundigen die allemaal ervaring met covidzorg hebben, maar ook met medisch materiaal. De mensen blijven minimaal twee weken om daarna, zo is de bedoeling, afgelost te worden. ‘We hebben in de voorbereiding ongelooflijk veel aanmeldingen gehad’, zegt Telgt. ‘Volgens mij zijn we de duizend al voorbij.’

Behalve naar personeel wordt in overleg met Surinaamse collega’s ook gekeken naar welke medicamenten en apparaten de komende tijd het meest behoefte zal zijn. ‘Soms is het gewoon nodig om bestaande apparatuur te kunnen repareren. En met medicijnen hopen we met name de cohort-zorg te kunnen verbeteren. Denk aan bloedverdunners, ontstekingsremmers, slaapmiddelen, noem maar op. Ook om te voorkomen dat mensen nog erger ziek worden en door moeten naar de ic. Dat willen we echt niet.’

En al deze zorg, zo menen de medische deskundigen aan beide kanten van de oceaan, zal nog steeds tekortschieten als ook het vaccineren tegen covid niet goed op gang gaat komen. Nederland wil tussen de 500 en 750 duizend AstraZeneca-vaccins sturen, als deze beschikbaar komen. Maar omdat de nood zo hoog is, gaat deze woensdag al een vliegtuig met 90 duizend AZ-doses richting Suriname.

Magenta

Libi langa, zo is het motto in het Sranan Tongo: ‘Laat je vaccineren.’ Denise Telgt was ’s ochtends al om tien over zes in de ochtend bij Magenta, een plaats ten zuidwesten van de hoofdstad Paramaribo waar met behulp van vele vrijwilligers een goedlopend prikcentrum is ingericht.

‘Ik zag tot mijn grote verbazing een rij van wel 2,5 kilometer lang met wachtenden, terwijl het centrum pas om 8.00 uur zou opengaan. Eindelijk komt het vaccineren op gang. Daar zijn we ontzettend blij mee, want dat gaat het verschil maken.’

Minister Ramadhin ging ook in Magenta kijken. Ter plekke richtte hij zich nogmaals tegen de slinkende, maar nog altijd flinke groep Surinamers die menen dat een vaccin meer kwaad dan goed zal doen. ‘Ik heb alle respect voor de weigeraars, zei hij vanachter zijn mondkapje. ‘Maar alsjeblieft, probeer niet de hele vaccinatiecampagne te ondermijnen.’

Ramadhin hoopt over drie maanden het ergste van de crisis achter de rug te hebben. Daarna zal toch ook gekeken moeten worden naar de structurele zwakte van de huidige gezondheidszorg in Suriname. ‘Zeker wel,’ meent Denise Telgt. ‘Maar nu eerst de acute nood.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden