Suriname pikt wanbeleid Bouterse niet langer

Suriname is boos. De sociale onrust neemt toe nu de staatskas leeg is en de prijzen stijgen. President Bouterse presenteert vandaag in het parlement zijn crisisplan, gevolgd donderdag door een massaprotest van de vakbonden. 'Het populisme heeft onder Bouterse gewonnen van de ratio.'

Het zijn ongewone taferelen voor Suriname: duizenden die de straat opgaan om te protesteren tegen het beleid van Desiré Delano Bouterse. Tegen een president die tot voor kort populair was, die twee keer op rij glansrijk de verkiezingen won. De laatste keer nog geen jaar geleden.

Maar nu Suriname financieel bankroet blijkt te zijn, na zes jaar Bouterse, en de prijzen de pan uitrijzen, neemt de volkswoede toe. Het eerste protest, vorige maand, trok volgens de vakbonden zo'n 10 duizend demonstranten.

De oud-bevelhebber is een gewaarschuwd man. Precies 16 jaar geleden werd een regering die hij in het zadel had geholpen de laan uitgestuurd na massaprotesten. Ook toen balanceerde Suriname, na wanbeleid van president Jules Wijdenbosch, aan de rand van de financiële afgrond. Door té forse uitgaven en een daling van de prijs van goud en olie, belangrijke inkomstenbronnen, zit Suriname nu weer in problemen.

Vakbondsleider Robby Berenstein (53), voorzitter van de vakcentrale C-47, waarschuwt dat het 'slechts een kwestie van tijd is' voor het hele land wordt platgelegd. De vakbonden, die samen optrekken met het bedrijfsleven, eisen dat de regering niet meer in zee gaat met het IMF. In ruil voor een IMF-lening van 478 miljoen dollar, bouwt Paramaribo tot 2017 de kostbare subsidiëring af van de energieprijs. Hierdoor, maar ook door het loslaten van de wisselkoers van de munt, is het leven fors duurder geworden. Eerder steeg ook de benzineprijs.

Demonstranten verzamelen zich op 13 mei voor het kantoor van president Bouterse in Paramaribo. Volgens de ex-legerleider moet met het IMF in zee worden gegaan om de financiële crisis te bestrijden. De acties van de vakcentrales liggen gevoelig in Suriname. Bij de Decembermoorden van 1982, werden ook vakbondsleiders geëxecuteerd door het militair regime van Bouterse. Beeld Reuters/Ranu Abhelakh

Onbetaalbaar

'Het leven wordt onbetaalbaar', zegt Berenstein, die namens de gezamenlijke vakcentrales de protesten organiseert. 'Eind juni, als de rekeningen moet worden betaald, zullen de mensen de verhoging van de elektriciteitsprijs gaan merken. En dan komt er in september weer een verhoging aan. We bedreigen niet. Maar de ervaring leert in andere landen dat mensen niet meer onder controle kunnen worden gehouden. Het is niet uitgesloten dat dit gaat gebeuren. We wijzen op de realiteit.'

Waarom bent u tegen de regeringsmaatregelen? Suriname heeft toch geld nodig?
'Je moet een integraal pakket van maatregelen nemen waarbij de negatieve effecten worden rechtgetrokken. Zoals belastingverlaging en het creëren van werkgelegenheid. Dat gebeurt nu niet. Op deze manier maak je de ruggegraat van de economie kapot. De verhoging van de energietarieven, die doorwerkt in de economie, gaat ten koste van de koopkracht. Bedrijven moeten sluiten. Er is inderdaad veel inefficiëntie bij het energiebedrijf EBS, waardoor de kostprijs van elektriciteit hoog is. Maar iets wat in 40 jaar is misgegaan, kan je niet in acht maanden rechttrekken.'

President Bouterse spreekt in april zijn aanhangers toe. De onvrede in zijn partij NDP neemt toe. In het weekeinde werd een bijeenkomst in het partijcentrum Ocer, waar Bouterse een toelichting gaf over de IMF-lening, matig bezocht. Beeld ANP/Pieter van Maele

Hoe erg is de situatie nu voor de gemiddelde Surinamer?
'Het loon van de mensen is in het afgelopen jaar, door de inflatie van 46 procent, met de helft in waarde gedaald. Een gemiddelde ambtenaar verdient nu zo'n 220 euro. Aan energie is hij zo'n 10 tot 20 procent van zijn inkomen kwijt. Dat wordt fors meer als de tarieven omhoog gaan.'

'Door de eerste verhoging zijn de kosten van eerste levensbehoeften, zoals brood, flink gestegen. Voor een puntbroodje moet nu 40 procent meer worden betaald. Zo'n tachtig bedrijven moesten hun bedrijven sluiten.'

Als Suriname niet in zee moet gaan met het IMF, wat is dan het alternatief?
'De regering is voor één anker gaan liggen. Andere financiële instellingen zijn niet bekeken. Ze kunnen ook onderhandelen met het IMF om andere voorwaarden te bepalen voor de lening. Dat gebeurt niet. Het IMF wordt gebracht als onze redding. Maar die lening moeten we ooit gaan terugbetalen. Hoe gaan we dat doen? Jamaica is al 35 jaar bezig met het IMF. Maar ze zitten in een vicieuze cirkel van armoede en schuldverlichting op schuldverlichting.'

Desi Bouterse vorig jaar bij zijn inauguratie als president. De ex-legerleider werd in 2010 voor het eerst gekozen. De Nieuw Front-oppositie waarschuwde tijdens beide verkiezingen dat Bouterse en zijn NDP teveel geld zouden uitgeven. Beeld ANP/Pieter van Maele

In Nederland is steeds met verbazing gereageerd op de verkiezingsoverwinningen van Bouterse. Zijn de Surinamers niet medeschuldig aan de huidige problemen?
'Eigen schuld, dikke bult, bedoelt u? Het populisme heeft inderdaad gewonnen van de ratio. In 2010 had de regering nog het geluk dat ze hoge inkomsten hadden. Daarmee konden ze populistische maatregelen financieren die aansloegen bij de kiezers: het minimum-uurloon, de basisverzekering in de gezondheidszorg, naschoolse opvang.'

'Het kiezersvolk is daarvoor gevallen. Maar de regering heeft verzuimd te vertellen dat de staatskas steeds leger werd. Pas na de verkiezingen van vorig jaar werd erkend dat de situatie precair was. De regering zegt dat het allemaal komt door de afname van de inkomsten. Maar dit was niet nodig geweest als men niet onbesuisd was omgegaan met de staatsmiddelen. Door corruptie bleef ook veel geld aan de strijkstok hangen. Ook bij de gunning van infrastructurele projecten was er sprake van vriendjespolitiek.'

Is de demonstratie donderdag geen politiek protest? U bent lid van de Surinaamse Partij van de Arbeid (SPA), die deel uitmaakt van de oppositie.
'De politiek is bij dit protest niet betrokken. Wij zijn ook niet bezig met politiek. We roepen niet op om de regering weg te sturen. De president moet gewoon verantwoording afleggen voor zijn beleid. De vakbonden en het bedrijfsleven trekken gezamenlijk op om deze maatregelen van tafel te krijgen. Als politieke partijen hieraan willen meedoen, kunnen we ze niet tegenhouden. Zeker, ik ben politiek actief. Ik zat tot 2005 voor de SPA in het parlement. De NDP probeert daarom op deze demonstratie een bepaalde stempel te drukken. Maar dat is hun probleem.'

De door Ballast Nedam gebouwde Carolinabrug, die in 2014 werd opgeleverd. De brug kostte 20 miljoen euro. Direct na zijn aantreden in 2010 zei Bouterse dat hij prioriteit zou geven aan infrastructuurprojecten om de ontwikkeling van Suriname te bevorderen. Beeld ANP/Pieter van Maele
Vakbondsleden laten in mei in Paramaribo hun ongenoegen blijken over de prijsstijgingen van het afgelopen jaar. Volgens Berenstein zal de demonstratie donderdag veel groter zijn. Beeld Reuters/Ranu Abhelakh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden