Suriname en diaspora blijven verbonden

Er moet meer aandacht worden besteed aan de behoefte van Suriname en Surinamers in Nederland aan elkaars cultuuruitingen, betoogt John Leerdam....

Het artikel van Pieter Broertjes (Forum, 7 augustus) is mij uit het hart gegrepen. Broertjes schrijft dat alleen al het feit dat in Suriname het Nederlands de officiële taal is, voldoende reden is voor versterking van de culturele band, door bijvoorbeeld een universitaire opleiding Nederlands mogelijk te maken aan de Surinaamse universiteit of writers in residence uit te nodigen.

De taalsituatie in Suriname verschilt radicaal van die van mijn geboorte-eiland Curaçao. Daar is het Papiaments de lingua franca. Suriname heeft sinds jaar en dag gekozen voor het Nederlands als lingua franca. Al in zijn proefschrift uit 1950 bepleitte de latere Surinaamse president Ferrier dat het Nederlands de voertaal moest zijn in het onderwijs in Suriname. Ook Lou Lichtveld, de schrijver Albert Helman, vond al in de jaren vijftig dat het Nederlands de voertaal moest zijn op de Surinaamse scholen. Deze politieke lijn, breed gedragen door de Surinaamse bevolking, werd ook na de Surinaamse onafhankelijkheid, op 25 november 1975, consequent volgehouden.

Het Nederlands is geen wereldtaal. Wij moeten de plekken in de wereld waar die taal nog gesproken wordt extra koesteren. We kunnen daarbij een voorbeeld nemen aan Europese landen als Frankrijk en Engeland, die naast hun ambassades instellingen hebben om de eigen taal en cultuur te bevorderen. Zo is er het Maison Descartes in Amsterdam waar Franse films worden vertoond, tentoonstellingen van Franse kunstenaars plaatsvinden en cursussen Frans worden gegeven. Waarom niet een Holland House in Paramaribo, waar Nederlandse films, tentoonstellingen van Nederlandse kunstenaars en cursussen Nederlands worden gegeven? En waarom zouden we ook niet in andere landen waar Nederlands gesproken wordt, zoals op Aruba en Curaçao en in Zuid-Afrika, zo’n Holland House vestigen?

Wat de relatie tussen Nederland en Suriname bijzonder maakt, is dat Nederland een grote gemeenschap heeft met Surinaamse wortels, die een grote behoefte heeft aan cultuuruitingen uit Suriname. Omgekeerd bestaat er in Suriname veel belangstelling voor kunstuitingen van de Surinaamse diaspora in Nederland. Zo heb ik een paar jaar geleden met groot succes in zowel Nederland als Suriname het door mij geregisseerde toneelstuk De Koningin van Paramaribo opgevoerd. Dit toneelstuk, gebaseerd op de gelijknamige novelle van de in Nederland woonachtige Surinaamse auteur Clark Accord, speelt zich af in Suriname. Ook het door mij geregisseerde toneelstuk De tranen van Den Uyl dat ik een paar jaar geleden in Nederland en Suriname opvoerde, ging erin als koek. Dit toneelstuk, geschreven door de eveneens in Nederland woonachtige Surinaamse auteur Hugo Pos, ging over de Acht Decembermoorden in Suriname.

Er zal altijd belangstelling zijn van het moederland voor de diaspora. Dit is het geval met Suriname en zijn diaspora, maar ook voor de Antillen. Op 26 mei is onder mijn redactie het boek De Antillen en ik verschenen bij Meulenhoff. In dit boek passeren persoonlijke verhalen van veertig succesvolle Antillianen die zowel op de Antillen als in Nederland wonen, de revue. Moet ik het artikel van Pieter Broertjes zo opvatten dat de Volkskrant mijn uitnodiging aanvaardt om medewerking te verlenen aan een vervolgpublicatie over Surinamers die zowel in Nederland als in Suriname wonen? Een mooi verschijningsjaar voor dit boek Suriname en ik zou 2010 zijn, als Suriname 35 jaar onafhankelijkheid viert.

Een ander aspect dat aandacht verdient in de culturele relatie tussen Nederland en Suriname is hun eeuwenlange gemeenschappelijke geschiedenis die we in het straatbeeld in de grote steden in Nederland weerspiegeld zien, met uit Suriname afkomstige Creolen, Hindoestanen, Javanen, Chinezen en Bosnegers. ‘We are here, because You were there.’ De eeuwenlange gemeenschappelijke geschiedenis van Suriname en Nederland kent zijn dieptepunten zoals het schandelijke slavernijverleden, maar ook hoogtepunten zoals de rol die in Suriname gewonnen bauxiet heeft gespeeld in de Tweede Wereldoorlog. Ongeveer 60 procent van de geallieerde vliegtuigen die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden gebouwd, was vervaardigd uit aluminium van Surinaams bauxiet. Het Verzetsmuseum in Amsterdam wijdde in 2004 een prachtige expositie aan de oorlogsgeschiedenis van ‘De West’.

Het Surinaams Inspraakorgaan en het Overlegorgaan Caraïbische Nederlanders hebben initiatieven genomen om de oorlogsgeschiedenis in De West onder de aandacht te brengen van Nederlandse scholen. Deze initiatieven verdienen verdere ondersteuning, zodat de gemeenschappelijke geschiedenis van Suriname en Nederland wordt verankerd in het geschiedenisonderwijs in Nederland.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden