Surinaamse aanklager eist 20 jaar tegen president Bouterse in proces Decembermoorden

Desi Bouterse, de huidige president van Suriname, moet voor twintig jaar de gevangenis in. Dat heeft Roy Elgin, de aanklager van de Krijgsraad, woensdag geëist in het proces rond de zogeheten Decembermoorden van 1982. Volgens Elgin heeft Bouterse zelf niet geschoten, maar was hij wel bij de moorden aanwezig en heeft hij strafbare feiten gepleegd.

Rechter Cynthia Valstein - Montnor, voorzitter van de krijgsraad, verlaat het Hof van Justitie in Paramaribo. Beeld anp

Het requisitoir van Elgin is het voorlopig dramatisch hoogtepunt in een al jaren slepende zaak, waarbij Bouterse op allerlei manieren heeft geprobeerd het proces lam te leggen. De vraag is nu hoe Bouterse, als president of via zijn advocaten, zal reageren.

Op 8 december 1982 werden in het Fort Zeelandia in Paramaribo vijftien prominente tegenstanders van het toenmalige militaire bewind onder leiding van Desi Bouterse wreed mishandeld en vermoord. De legerleiding heeft lange tijd gezegd dat zij 'op de vlucht' zijn neergeschoten.

Het proces is al zo'n tien jaar aan de gang. De grote vraag was steeds of Bouterse, die eerder in Nederland bij verstek is veroordeeld wegens betrokkenheid bij drugshandel, mede-verantwoordelijk is voor de moorden.

Hugo Essed, de advocaat van de nabestaanden, liet woensdag weten tevreden te zijn met het betoog van aanklager Elgin en te verwachten dat Bouterse inderdaad voor twintig jaar de cel in zal gaan.

Ook de Nederlandse advocaat Gerard Spong, die namens de nabestaanden heeft gewerkt, zegt ervan overtuigd te zijn dat de Krijgsraad de strafeis zal volgen. Spong vindt dat de aanklager voldoende bewijs heeft geleverd voor de aanwezigheid van Bouterse bij de moorden. Daardoor zou sprake zijn van opzet en voorbedachte rade.

Desi Bouterse is sinds 2010 de democratisch gekozen president van Suriname. In 1980 pleegde hij met vijftien andere militairen een staatsgreep. In de vroegere kolonie van Nederland, die in 1975 onafhankelijkheid kreeg, werd de coup tegen de toenmalige, zwak opererende burgerregering aanvankelijk met veel enthousiasme ontvangen.

Goed voorbereid

Dat veranderde na de Decembermoorden. De vijftien mensen die om het leven zijn gebracht, waren advocaten, journalisten, zakenlieden en militairen die als politieke opponenten van het bewind binnen de samenleving veel aanzien genoten. De maatschappelijke trauma's die de moorden veroorzaakten, zijn eigenlijk tot op de dag van vandaag nooit weggenomen.

Ook daarom is het proces tegen de militairen, van wie Bouterse als hoofdverdachte geldt, zo belangrijk. Roy Elgin, de auditeur-militair bij de Krijgsraad waar het proces dient, zei woensdag in zijn requisitoir dat Paul Bhagwandas, een inmiddels overleden militair die een rechterhand van Bouterse was, 'de beul, de baas' bij de executies van de vijftien mannen was.

Volgens Elgin waren de moorden goed voorbereid en is dus sprake van moord met voorbedachte rade. In zijn toespraak tot de rechtbank ging de aanklager uitvoerig in op de samenwerking die, ook in de dagen voor de moorden, bestond tussen Desi Bouterse en de vijftien militairen met wie hij de staatsgreep had gepleegd.

Bouterse verklaarde eerder vóór de executies Fort Zeelandia te hebben verlaten voor een ontmoeting met zijn toenmalige maîtresse. Aanklager Elgin echter zegt dat de vroegere legerleider wel degelijk aanwezig was. Eerder getuigen hebben gezegd dat Bouterse ook zelf heeft geschoten, maar volgens aanklager Elgin is dit dus niet het geval.

Als de Krijgsraad besluit tot een veroordeling van Desi Bouters, dan kan deze nog in beroep gaan of zelfs om gratie vragen. Eerder probeerde de huidige president de zaak te blokkeren door een beroep te doen op een artikel in de Surinaamse grondwet, dat zegt dat een proces kan worden stilgelegd als de 'staatsveiligheid' in gevaar brengt. Maar de Krijgsraad is steeds doorgegaan.

De meeste deskundigen in Suriname zijn het erover eens dat Bouterse ook nu nog al het mogelijke zal doen om niet in de gevangenis te belanden. De president heeft nooit officieel spijt betuigd over de Decembermoorden, maar heeft enkele jaren geleden een van de nabestaanden wel laten weten dat hij begrip heeft voor 'uw pijn en verdriet'. Die gevoelens spelen voor nog heel veel meer Surinamers.

Lees verder

Is verdachte D. D. Bouterse schuldig aan 15-voudige moord?
Met het requisitoir van militair aanklager Roy Elgin had het megaproces een mijlpaal moeten bereiken. Maar na een nieuwe procedure, is het uitspreken van de strafeis uitgesteld. Suriname blijft zich afvragen: wat staat er toch in Elgins stuk?

Waarom veel Surinamers president Bouterse beu zijn
Er wordt steeds vaker geprotesteerd tegen de regering van president Bouterse. Een fors deel van de bevolking is de president beu. Lees hier waarom

Bouterse beëdigt nieuwe justitieminister in cruciale fase Decemberproces
De Surinaamse president Desi Bouterse benoemde ain maart zijn jarenlange adviseur en vertrouweling Eugene van der San beëdigd als nieuwe minister van Justitie en Politie. De benoeming kwam op een cruciaal moment in het proces rond de Decembermoorden van 1982.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.