Surinaams parlement bespreekt 'schokkend' amnestieplan

Het Surinaamse parlement vergadert vandaag voor het eerst over het plan om amnestie te verlenen aan president Bouterse en 21 andere verdachten van de Decembermoorden van 1982.

Desi BouterseBeeld reuters

Tot verrassing van velen in Suriname dienden aanhangers van Bouterse maandag een wetsvoorstel in bij het parlement om dit mogelijk te maken.

De onverwachte stap komt juist op het moment dat de aanklager bij de krijgsraad met een strafeis moet komen tegen Bouterse en zijn medeverdachten. De president en ex-legerleider riskeert levenslang. Als het amnestievoorstel de komende weken wordt aangenomen, moet het al vier jaar durende proces worden stopgezet.

De oppositie en de nabestaanden van de slachtoffers reageren geschokt. 'Dit is ongehoord en een ernstige ondermijning van de rechtsstaat', zegt oud-minister van Justitie Santokhi, die het 8-Decemberproces in gang zette. 'Men wil snel ingrijpen in de rechtszaak en hiervoor wordt het parlement gebruikt.' Woordvoerder Sunil Oemrawsingh van de nabestaanden zegt dat de families van de slachtoffers nu 'als een dief in de nacht zijn overvallen'.

Bij het bloedbad in Fort Zeelandia werden indertijd vijftien prominente tegenstanders van Bouterse geëxecuteerd. Een groep van zes parlementariërs, die het stuk in het diepste geheim heeft voorbereid, diende het wetsvoorstel maandag laat in. Volgens Bouterse-vertrouweling Rashid Doekhie en zijn collega's is de amnestie nodig 'om tot verzoening en maatschappelijke rust' te komen. 'We maken mee dat er zoveel tijd verloren gaat aan discussies over de periode en haar gevolgen', aldus de groep.

De parlementsleden willen dat een amnestiewet uit 1992 wordt gewijzigd zodat ook de Decembermoorden eronder vallen. Deze wet werd onder president Venetiaan aangenomen om rebellenleider Ronnie Brunswijk en zijn strijders, die tegen Bouterse vochten, amnestie te verlenen. Vanwege de mensenrechtenschendingen in Fort Zeelandia wilde de Venetiaan niet dat de Decembermoorden ook vielen onder de amnestie.

'Die selectiviteit willen we ongedaan maken', zegt Ronny Tamsiran, een van de initiatiefnemers en ondervoorzitter van coalitiepartij Pertjajah Luhur. 'Met deze wetswijziging vallen alle zaken die in ons recente verleden zijn misgegaan onder een amnestieregeling. Het is niet de bedoeling ons te bemoeien met het proces of om het zelfs stop te zetten.'

Verantwoordelijkheid

'We nemen de verantwoordelijkheid om dit op te lossen', aldus André Misiekaba van Bouterses NDP dinsdag in het parlement. 'Hierna kan er een waarheidscommissie worden ingesteld. '

De snelheid waarmee de groep sinds maandag te werk gaat, duidt er op dat ze de amnestie willen aannemen nog voor de strafeis tegen Bouterse komt. Parlementsvoorzitter Jenny Simons, een partijgenoot van Bouterse, is ermee akkoord gegaan dat het parlement zich vandaag buigt over het voorstel. Normaal vergadert het parlement niet op woensdag.

Verwacht wordt dat een commissie zal worden benoemd die de wetswijziging gaat voorbereiden. Daarna kan amnestie snel een feit zijn, zegt oppositieparlementariër Winston Jessurun (DA91) die betrokken was bij de amnestieregeling van 1992.

Jessurun: 'Het gaat maar om één zin die gewijzigd moet worden. Dit voorstel, een hamerstuk, kan donderdag al worden aangenomen. Bouterse, die een parlementaire meerderheid heeft, heeft overduidelijk veel haast. Dat mensen zich dit in hun hoofd halen in een rechtsstaat.'

Stuitend
'Dit is een buitengewoon stuitend initiatief', zegt strafpleiter Gerard Spong, die Paramaribo adviseerde bij het 8-Decemberproces. 'Het Surinaamse parlement diskwalificeert zich als het hiermee akkoord gaat. Als Bouterse deze amnestieregeling tekent, verklaart hij zich overigens wel schuldig aan deze misdrijven. Want je kan toch geen amnestie verlenen aan een onschuldige.'

PvdA-Kamerlid Frans Timmermans wilde na het 'schokkende nieuws' van het kabinet weten wat het gaat doen om te voorkomen dat de wet ertoe leidt dat daders die mogelijk veroordeeld worden in het nu lopende proces, uiteindelijk toch hun straf ontlopen. Volgens hem hebben de moorden diepe wonden geslagen in zowel Suriname als Nederland. Andere Kamerfracties steunden zijn verzoek.

Vrijdag is er een extra zitting in het proces van de Decembermoorden. Dit gebeurt op verzoek van het Openbaar Ministerie, dat Ruben Rozendaal nog een keer onder ede wil horen. Rozendaal speelt een belangrijke rol in het proces. Hij is de enige getuige die een belastende verklaring heeft afgelegd over Desi Bouterse.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden