Surinaams goud

Wasmasjien kan iedereen nog meeneuriën, maar dat is het dan.Tijd voor een cd met een overzicht van de Surinaamse muziek.

De vraag is vaak genoeg gesteld, maar nimmer bevredigend beantwoord. Waarom is Surinaamse muziek nooit doorgebroken naar een groot publiek? Afgezien van een handjevol hits - Trafassi met Wasmasjien en Max Woiski sr met BB met R - is de muziek nooit in de Nederlandse cultuur opgenomen.


Als het aan Kees de Koning ligt, komt er een eind aan deze situatie. De baas van het label Top Notch is niet alleen hofleverancier van Nederlandse hiphop. De laatste jaren ontpopte hij zich met projecten rond Drs. P en Doe Maar ook als de hoeder van Nederlandse muzikale nalatenschap.


Kees de Koning was al lang gefascineerd door Surinaamse muziek. Als schooljongen in Amsterdam zag hij op de Albert Cuyp posters waar feesten met Surinaamse bands werden aangekondigd. Hij vroeg zich af wie er achter namen als Sukru Sani of dj Kees Kunta Kinte schuilgingen.


Speurtochten in de kratten vol tweedehands plaaten leverden weinig op. Hij stelde met Edgar Burgos, de zanger van Trafassi, de verzamel-cd Sranan Gowtu (Surinaams voor Surinaams Goud) samen om het repertoire voor vergetelheid te behoeden.


Er zijn eerder pogingen gedaan. Uitgever Vic van de Reijt heeft in een reeks van cd-boxen ook één hybride verzameling gewijd aan Surinaamse én Vlaamse muziek. Maar dat was Nederlandstalig en neigde nogal naar de afdeling luchtig en lollig. Een mooi en goed overzicht van de essentïele hits, een staalkaart van het Surinaamse kunnen, dat was er nog niet.


Nu wel, zij het dan voorlopig nog op één bescheiden cd. Sranan Gowtu moest, in de woorden van Burgos, een Surinaams songbook worden: 'Standards waarvan we vinden dat je ze gehoord moet hebben om een indruk te krijgen van Surinaamse muziek.'


Het gaat van Bruine Bonen met Rijst, dat in de jaren vijftig al een onverwoestbare link legde tussen de Surinamer en zijn geliefde eten, tot Damaru's Mi Rowsu (Tuintje in mijn Hart) uit 2009. Dan valt meteen op dat aan die paar monsterhits meestal een novelty element kleeft. De keukenkolder van Woiski, de erotische hulp in de huishouding van Trafassi. Moet het koddig zijn wil het doorbreken?


Burgos: 'Het werkt wel. Kijk, voor veel Nederlanders is een gemiddelde Surinamer nog steeds die vrolijke man in bloemetjeshemd die al dansend een pakje sigaretten gaat halen. Als je dat als artiest een beetje kunt aankleden, heb je elke dag werk.'


Naast die krakers staan op de cd ook de nummers die in eerste opzet werden gemaakt om op te dansen in een feestelijke livecontext. De nummers doen het goed in de Surinaamse gemeenschap, ook zonder aanbeveling van top- 40 of 3FM.


De kaseko Witte Visie van Iwan Esseboom and the Funmasters, met een typerende constant rollende snare drum die het vuurtje gaande houdt, aangemoedigd door de skratsji, de grote trom en de vraag en antwoord zang. Of de opzwepende kaskawi, in zijn pure vorm, kawina, nog dichter bij de Afrikaanse bron door het gebruik van alleen percussie-instrumenten. Het moordende tempo en de ritmische puls van bands als La Rouge en Aptijt geselen je bijna de dansvloer op.


Al dat moois leidt in Nederland een bloeiend schaduwbestaan, waar maar mondjesmaat iets van doorsijpelt door de muren van de blanke buurman. De verzamel-cd fungeert voor Top Notch als visitekaartje en kondigt tegelijk een reeks compilaties aan van afzonderlijke Surinaamse acts die de komende jaren zullen verschijnen.


Deze eersteling is een kleinood. De cd biedt een brede presentatie van Creools-Surinaamse muziek pur sang, zoals kaseko en kawina. Tegelijkertijd laat-ie horen welke andere populaire genres door Surinaamse muzikanten in de loop der tijd zijn toegeëigend.


Aan Max Woiski jr's Je Bent Nog Niet Gelukkig Met Een Mooie Vrouw lag Ugly Woman van de calypso-artiest Roaring Lion ten grondslag. Lieve Hugo's Blaka Rosoe is een bolero maar dan in het sranang. En de liefde voor soul wordt beleden door Max Nijman die in Adjossi de inhoud van zijn gebroken hart eruit huilt.


Mooi tijdsbeeld: het populaire Kronto van Happy Boys, een Surinaamse versie van Dillingers wereldhit Cocaine In My Brain (1977). In het origineel krijgt New York een hippe spelling, in deze versie gaat Paramaribo op de taalkundige schop.


Opvallend is dat kawina is vertegenwoordigd in de moderne variant kaskawi, een mix van kaseko en kawina met een prominentere rol voor bas en vooral elektronica. Jonge bands hebben kawina herontdekt in de jaren negentig. Er werd op het genre neergekeken omdat het te simpel, te percussief - lees: te primitief - zou zijn. Nu doet zelfs een hippe dj als Chuckie wel optredens met La Rouge.


Maar waar traditie in feestzalen en sportkantines levend wordt gehouden, is documentatie en digitalisering achtergebleven. Burgos fungeert nu als contactpersoon in de Surinaamse scene. Hij wilde zijn Trafassirepertoire en dat van de Happy Boys, waar hij eerder in zong, op één plek onderbrengen en was daarover al met Top Notch aan het praten.


Burgos: 'Dan stuit je op allerlei problemen. Hoe zit het met de rechten? Wat als de artiest in kwestie is overleden? Komt ook doordat de Surinaamse muziekcultuur in de jaren tachtig een beetje wilde westen was. Dan riep een platenbaas: '1.000 euro als je voor mij een album opneemt.' Over royalties werd niet gesproken.'


Het zit hem dwars dat Surinamers niet zorgvuldiger omspringen met hun erfgoed. 'Als André Hazes overlijdt is er een standbeeld, een musical, een stadionconcert, noem maar op. Van onze muziekgeschiedenis is zelfs bijna geen geschikt fotomateriaal te vinden.' Dat is ook een zwak punt van Sranan Gowtu. Er lag een kans een nieuw publiek kennis te laten maken door een en ander in een boekje in een historische context te plaatsen. Maar de informatie is vrijwel afwezig. Hopelijk wordt dat gecorrigeerd in komende edities.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden