NieuwsCoronavirus

Supersnelle ‘coronatest-in-een-doosje’ krijgt groen licht

We zijn een belangrijke stap dichterbij de nieuwe generatie coronatests: betrouwbaar, razendsnel en in overvloed verkrijgbaar. Twee zwangerschapstest-achtige ‘sneltests’ zijn goed genoeg voor gebruik in de teststraat, hebben wetenschappers in Utrecht en Breda vastgesteld.

Een verpleegkundige in de weer met een wattenstaafje met wat slijm van een personeelslid. Beeld ANP
Een verpleegkundige in de weer met een wattenstaafje met wat slijm van een personeelslid.Beeld ANP

De komende weken worden de tests tegelijk met de ‘gewone’ PCR-test uitgeprobeerd in enkele teststraten. Vooral om greep te krijgen op de andere logistiek, vertelt hoogleraar epidemiologie Jan Kluytmans, die afgelopen week een sneltest van het Amerikaanse bedrijf BD op betrouwbaarheid onderzocht. ‘Deze test geeft binnen een kwartier uitslag, met zo’n streepje. Dat betekent dus dat je ze ergens moet neerleggen en na een tijdje moet uitlezen. Bij honderden tests per dag is dat best een administratieve puzzel’, zegt hij.

De sneltests zijn iets minder betrouwbaar dan de huidige PCR-test: een op de tien mensen mét het virus zal ten onrechte het predikaat ‘negatief’ krijgen, erkent hoogleraar medische microbiologie Marc Bonten, die in Utrecht en op Aruba een sneltest van fabrikant Abbott tegen het licht hield. ‘Maar belangrijker dan dat je iedereen vangt, is misschien wel dat je heel snel, heel veel kunt testen. Er zal af en toe iets misgaan. Maar als je dat met je testsysteem ook weer snel kunt opsporen, compenseert dat.’

Meest besmettelijke mensen

Bovendien zijn de tests op hun betrouwbaarst bij mensen die veel virus aanmaken, zegt Kluytmans. ‘Dat maakt deze tests zo geschikt voor de teststraat. Je wilt de meest besmettelijke mensen eruit pikken. Mensen die al wat langer ziek zijn en die niet meer zoveel virus aanmaken, vinden we voor dat doel minder interessant.’

Nu maar hopen dat er van de sneltests straks genoeg zijn. Het ministerie van Volksgezondheid, welzijn en sport heeft al 1,2 miljoen stuks van de BD-test besteld en in de Kamer zei minister De Jonge vorige week dat hij opdracht had gegeven ‘alles te kopen wat los- en vastzit’. Maar aan de andere kant, zegt Kluytmans: ‘Heel de wereld gaat dit nu omarmen. Je weet nooit waar dat toe gaat leiden.’

Kluytmans voorziet een toekomst, ‘zeg over twee maanden’, waarbij men in de teststraat alleen nog de ultrasnelle tests gebruikt. Aanvankelijk moet men daarvoor nog de vervelende procedure met het wattenstaafje ondergaan, omdat de sneltest draait op keel- en neusslijmvlies. Maar de Bredase test is al gedaan met slechts een keelmonster, bovendien kan het wellicht op termijn met een speekselmonster ook.

. Beeld .
.Beeld .

Test op school

Ook buiten de teststraat zal de sneltest steeds vaker opduiken, verwacht Kluytmans, om werknemers van bedrijven, leraren en leerlingen op scholen te testen en misschien zelfs bezoekers van evenementen. Een spannende vraag, voorziet hij, wordt of Den Haag bereid is het testen aan gewone burgers over te laten. Covid-19 is immers een ziekte die men verplicht moet melden. En sommige burgers zouden hun positieve testuitslag wel eens kunnen verdoezelen om te ontkomen aan quarantaine.

De tests van BD en Abbott vormen de voorhoede van een ware tsunami aan snelle coronatests. Zo zijn er volgens Kluytmans inmiddels een paar honderd fabrikanten die met een vergelijkbare coronatest-in-een-doosje bij het RIVM hebben aangeklopt. In onder meer Amsterdam onderzoekt men intussen een soort opgevoerde PCR-test. In Leiden en Maastricht werken wetenschappers aan blaastests die het geursignaal van een corona-infectie kunnen oppikken.

De chiquere PCR-test, momenteel werkpaard in de teststraat, blijft voorbehouden aan ziekenhuispatiënten en zorgmedewerkers, verwacht Kluijtmans. ‘De mensen van wie je echt heel zeker wilt weten waar je aan toe bent.’

De rapportcijfers

Bij de onderzoeken vroeg men bezoekers aan een teststraat of men twee monsters wilde afgeven: een voor de ‘gewone’ PCR-test, en een voor de nieuwe test.

De Veritor Antigeentest (fabrikant: DB) bleek bij 351 personen in staat iedereen zónder het virus correct te duiden als negatief. Van de 17 mensen mét het virus miste de test er 1. Eén keer gaf de test helemaal geen uitkomst.

Bij een vervolgproef, onder mensen bij wie het coronavirus al eerder was vastgesteld, verklaarde de sneltest maar 72 procent van hen positief. Logisch, zegt Kluytmans: de mensen hadden al langere tijd corona en hadden veel minder virus in hun keel.

De Panbio Covid-19-test (fabrikant: Abbott) werd in Utrecht getest op 1.044 mensen, van wie 102 positief: de sneltest pikte er 73 uit. Op Aruba herkende de test 36 van 44 geïnfecteerden.

In jargon: de antigeentests zijn haast honderd procent ‘specifiek’, en hebben een ‘sensitiviteit’ van 72 tot 94 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden