Supermarkten huiverig voor hogere prijzen

Amsterdam - De voedselprijzen in de wereld stijgen razendsnel, de FAO-index voor voedselprijzen breekt alle records. Arabische regimes vallen als dominostenen, onder meer als gevolg van het dure voedsel. Maar in Nederland is er niets van te merken. De prijzen in de supermarkt stegen in de laatste maanden van 2010 vrijwel niet: 0,2 procent op jaarbasis.


De vraag is wie er de macht heeft over de prijzen. De fabrikanten lijken het meest zelfverzekerd. Unilever maakte enkele weken geleden zol zelfvertrouwen bekend de stijgende grondstoffenprijzen te zullen doorberekenen aan de afnemers: de supermarkten. Heineken stelde hetzelfde te zullen doen (maar nu nog even niet want voor de eerste helft van het jaar had het concern zich goed ingedekt tegen prijsstijgingen).


Een heel ander geluid kwam bij Ahold vandaan. De eigenaar van onder meer Albert Heijn klaagde de prijsverhogingen niet te kunnen doorberekenen aan de klant. En Ahold is niet de enige; alle supermarkten, ook in het buitenland, kampen met dat probleem.


De supermarkten lijken dus weinig macht meer te hebben over de prijzen. Dat is wel eens anders geweest. In 2001 slaagde Albert Heijn erin de prijzen met 7 procent te verhogen, 4 procent meer dan de inflatie. En toen AH in 2003 besloot een einde te maken aan zijn imago van dure supermarkt en een prijsoorlog begon, kon het de producenten het leven knap zuur maken door ook van hen lagere prijzen te eisen. De fabrikanten kwamen dusdanig in het nauw, dat hun vereniging de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie FNLI zich zelfs tot de politiek wendde om steun tegen de harde eisen van de supermarkten.


Murk Boerstra, adjunct-directeur van de FNLI, signaleert dat de situatie sindsdien veranderd is. 'De concurrentie tussen de supermarkten is duidelijk groter geworden', stelt hij. Albert Heijn en C1000 zijn definitief uit elkaar gegaan, en prijsvechter Jumbo is met een ambitieus groeiprogramma bezig. 'Het aantal vierkante meters supermarkt is te groot, en het aantal kleine supermarkten is te groot. Daarom kunnen ze de prijzen in hun winkels niet verhogen.'


Laurens Sloot, directeur van het kennisinstituut voor de levensmiddelenbranche EFMI in Groningen, moet nog maar zien hoe de slag om de prijzen verloopt. 'De grondstoffenprijzen stijgen dermate snel, dat de fabrikanten hun prijzen wel moeten verhogen. Ik verwacht ook dat de prijzen in de supermarkt dit jaar met 4 à 5 procent zullen stijgen.' Maar ook hij wijst op de concurrentie tussen supermarkten, die hier scherper is dan waar ook. 'Nederlandse supermarkten zijn nu zowat de goedkoopste in Europa. In vergelijking met België scheelt het wel 15 procent.'


Ondanks al die scherpe concurrentie, zijn de supermarkten niet meelijwekkend. Frank Quix, retaildeskundige bij de Universiteit van Amsterdam en onderzoeker bij onderzoeksbureau Q&A, ziet de foodretailers zelfs als winnaars binnen de detailhandel. 'De afgelopen tien jaar zijn zij de enigen geweest die harder groeiden dan de inflatie. De inflatie bedroeg in die tien jaar 24 procent, de groei van de food-retailers bedroeg 28 procent. Als je dat vergelijkt met de non-food-winkeliers: die hadden een omzetgroei van 4 procent, dus 20 procent lager dan de inflatie.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden