Sudeten-Duitsers zetten stap in toenadering Tsjechië

Bijna zeventig jaar na hun verdrijving uit Tsjechoslowakije hebben de Sudeten-Duitsers afstand gedaan van hun recht om terug te keren naar hun vroegere woonplaats.

President Zeman schrikt niet terug voor een beetje germanofobie. Tijdens de presidentsverkiezingen van vorig jaar zette hij zijn concurrent Karel Schwarzenberg weg als vriend van de Duitsers, omdat die de verdrijvingen in strijd met de mensenrechten had genoemd. Beeld epa

Ook het recht op een schadevergoeding werd uit het programma geschrapt. De Sudeten-Duitsers verwijderen daarmee het belangrijkste obstakel op weg naar de normalisering van de Duits-Tsjechische betrekkingen.

De beslissing viel afgelopen weekeinde in München tijdens een vergadering van de Landsmannschaft, een organisatie die aanleunt tegen de conservatieve vleugel van de Duitse christen-democraten. De toon werd er gezet door afstammelingen van de drie miljoen etnische Duitsers die na de Tweede Wereldoorlog uit Tsjechoslowakije werden verdreven.

Met hun verdrijving betaalden de Sudeten-Duitsers de prijs voor hun steun aan Hitler. In 1938 hadden ze massaal de inlijving van hun gebied door nazi-Duitsland toegejuicht. Na de oorlog namen de Tsjechoslowaken wraak. Tijdens de etnische zuiveringen (1945-1948) kwamen tienduizenden Duitsers op gewelddadige wijze om het leven.

In 1990 veroordeelde de toenmalige Tsjechoslowaakse president Václav Havel de verdrijvingen, maar de weigering van de Sudeten-Duitsers om publiekelijk afstand te doen van hun eisen maakte de relatie er niet beter op. In 2002 gelastte de toenmalige Duitse kanselier Gerhard Schröder een bezoek aan Praag af na kritiek van zijn Tsjechische collega Miloš Zeman aan het adres van de verdrevenen.

Hoewel een terugkeer of zelfs een schadevergoeding nooit aan de orde was, bleven de eisen van de Sudeten-Duitsers voor onrust zorgen in Tsjechië. Na de val van het communisme werd de waarde van de achtergelaten bezittingen op 20 miljard euro geschat. Het voormalige Sudetenland beslaat ongeveer 40 procent van het Tsjechische grondgebied.

In 2009 eiste de Tsjechische president Václav Klaus in ruil voor zijn handtekening onder het Europese Verdrag van Lissabon dat het Handvest van de Grondrechten van de EU niet in Tsjechië van toepassing zou zijn. Hij vreesde dat de verdrevenen anders van het Europees recht gebruik zouden maken om hun na de Tweede Wereldoorlog verloren bezittingen te claimen. Ook de huidige president Zeman, een postcommunist, schrikt niet terug voor een beetje germanofobie. Tijdens de presidentsverkiezingen van vorig jaar zette hij zijn concurrent Karel Schwarzenberg weg als vriend van de Duitsers, omdat die de verdrijvingen in strijd met de mensenrechten had genoemd.

Na het congres van afgelopen zondag zal het moeilijker worden om het Duitse spookbeeld op te roepen. Behalve afstand doen van hun rechten namen de Sudeten-Duitsers in München ook hun verantwoordelijkheid voor de in hun gebieden gepleegde oorlogsmisdaden. Ook in Tsjechië maken oude gevoeligheden langzaam maar zeker plaats voor toenadering. Vooral bij jongeren is er groeiende belangstelling voor de schaduwzijden van het verleden.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden