nieuws

Succesverhaal Sri Lanka lijkt te veranderen in een nachtmerrie door covid en oorlog in Oekraïne

De regering van Sri Lanka ziet geen uitweg meer uit de diepe economische crisis en roept het IMF te hulp. De dollars zijn op, stroom is op rantsoen, het leger is ingezet om de orde te bewaren bij de tankstations waar mensen uren in de rij staan, en de prijzen rijzen de pan uit.

Michel Maas
Sri Lankanen staan in de rij om gasflessen te laten vullen bij een tankstation in Rathgama, in de buurt van Galle.  Beeld AFP
Sri Lankanen staan in de rij om gasflessen te laten vullen bij een tankstation in Rathgama, in de buurt van Galle.Beeld AFP

De crisis leidde afgelopen week tot heftige rellen waarbij tienduizenden betogers het aftreden eisten van president Gotabaya Rajapaksa. De bevolking kampt met enorme prijsstijgingen en tekorten. Benzine kost ruim twee keer zoveel als drie maanden geleden, en is bovendien schaars. Dat leidde tot kilometerslange wachtrijen van mensen met jerrycans voor tankstations. Minstens twee mensen zijn tijdens het wachten in de broeiende hitte gestorven. Het kwam bij de tankstations ook voortdurend tot vechtpartijen, tot de regering het leger inzette.

Uiteindelijk heeft de regering nu moeten erkennen dat Sri Lanka op zijn knieën ligt en niet meer kan opstaan zonder hulp. Het toeristeneiland dat jarenlang bezig leek aan een succesverhaal, kan zijn schulden niet meer betalen en moet nu met tegenzin aankloppen bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om een uitweg te zoeken uit deze uitzichtloze situatie. Eerste gesprekken daarover worden in april gevoerd.

De eilandstaat is voor bijna alles afhankelijk van import, maar de dollars zijn zo schaars dat de regering import van 376 ‘niet-essentiële’ artikelen, zoals vis, schoenen en wijn heeft verboden. Dat moet voorkomen dat er nog meer dollars naar het buitenland verdwijnen.

Want die dollars komen voorlopig niet meer terug. Sri Lanka, dat grotendeels drijft op het toerisme, is het slachtoffer geworden van een opeenstapeling van rampen, en die zijn nog niet voorbij. Terwijl het zo mooi leek te worden.

Na het einde van de jarenlange bloedige burgeroorlog tussen Tamils en Singalezen in 2009 was het begonnen aan een opmars die niet te stuiten leek. De toeristen stroomden binnen en die brachten het geld waarmee een miljardeneconomie werd opgebouwd die Sri Lanka naar de top in de regio zou brengen. Het werd een land met hotels, cafés, shoppingmalls en luxe importauto’s. De inkomens stegen, de werkloosheid en de armoede daalden. Sri Lanka stootte van een arm theeplantageland door naar de bovenste helft van de middeninkomenslanden.

In 2016 ging dat al even bijna mis. Het land had zoveel geleend voor alle nieuwe infrastructuur die bij het succes hoorde, dat een crisis dreigde. De schuld was opgelopen tot zo’n 60 miljard euro. Dat was de eerste keer dat het IMF moest bijspringen.

Daarna leek het succesverhaal weer door te gaan. In 2018 deden 2,3 miljoen toeristen het eiland aan, de dollars stroomden weer binnen. Maar in 2019 sloeg het noodlot toe. Met Pasen 2019 vielen bij zelfmoordaanslagen op enkele kerken en hotels 269 doden (onder wie 45 buitenlanders) en 500 gewonden. Dat sloeg de eerste forse deuk in het toerisme.

Een jaar later krabbelde het toerisme net langzaam weer op toen de coronapandemie uitbrak, en er ineens niet één toerist meer kwam. De afgelopen maanden begon heel langzaam opnieuw het herstel, tot een maand geleden de oorlog in Oekraïne losbarstte. Dat was de doodsklap: Russen, Belarussen en Oekraïners bleven weg, en daarmee 30 procent van alle internationale toeristen. En die blijven voorlopig weg.

Schuldeiser China

Een poging van Sri Lanka om een schuld van bijna 5 miljard aan China te herstructureren is stukgelopen op Chinese onwil. China heeft voor vele miljarden aan projecten in Sri Lanka opgezet in het kader van zijn ‘Nieuwe Zijderoute’ maar kent geen pardon als het op betalen aankomt. Het IMF is daarom de enige uitweg, naast India, dat een lening van 1 miljard heeft gegeven voor voedsel en medicijnen, en dat al duizenden economische vluchtelingen uit het kleine eiland in het zuiden, de ‘traan van India’, heeft opgevangen.

In Sri Lanka raakt door het gebrek aan valuta en importverboden alles op, of het is peperduur. De regering heeft de eindexamens van de 3 miljoen scholieren vorige week moeten uitstellen omdat er geen papier meer is. De inflatie is al gestegen naar 17,5 procent en dreigt alleen nog maar verder omhoog te gaan. De Centrale Bank drukt roepies bij en zit angstvallig op haar laatste dollars. De werkloosheid onder jonge Sri Lankanen (tussen 15 en 24 jaar) is alweer opgelopen tot een kwart. Ook armoede neemt weer toe.

Alle financiële seinen staan op rood. Lees meer over inflatie in Sri Lanka, de dalende roepie en toeristen die het laten afweten in de rubriek Cijfers bij het nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden