Succes vrouw vertroebelt blik

Vrouwen doen het steeds beter, maar daarom doen mannen het niet slechter. Het matriarchaat laat nog even op zich wachten....

En, wanneer kun je naar LA komen?’ De scout-mevrouw van het modellenbureau in Los Angeles meent het. Met grote blauwe ogen kijkt topmodel in spe Abbey uit Liverpool naar haar op. Ze aarzelt. Verhuizen? Ze is dol op haar vriendje. Maar daar is die Amerikaanse dame niet van onder de indruk. ‘Je weet het: een vriendje is voor even, een carrière voor je leven.’

Ziezo, dat zijn de mores in de ‘seksistische’ modellenindustrie en ze komen naar buiten via het RTL-programma Beauty and the best. Een paar dagen eerder, bij een uitzending van het RTL nieuws, verklapten twee blondines in New York voor het oog van de camera hoe ze afspraakjes met mannen in goede banen probeerden te leiden: ze vertelden hen niet hoe succesvol ze waren in de bankwereld. De jonge vrouwen vormden een illustratie van een nieuw emancipatiesuccesje: dat al 20 procent van de werkende vrouwen in de Big Apple meer verdient dan hun mannelijke collega’s.

Top. Alleen jammer dat de heren er in relationeel opzicht nog niet klaar voor zijn.

Is dat hier ook al zo? Volgens eurocommissaris Neelie Kroes kunnen vrouwen op een positie als de hare maar beter van een partner afzien (de Volkskrant, 29 mei) Maar: ‘Wij horen nooit dat een hoog salaris van een vrouw mannen afschrikt’, zegt Ilse van Ilse Relatiebemiddeling, bestemd voor hoger opgeleiden. Bij Parship, een van de grotere, internationaal werkende relatiebureaus, heeft psychologe Annemarie Determan evenmin gehoord dat een goede baan en salaris mannen afstoot. ‘Bij ons kiezen mensen vooral op persoonlijkheid, op gewoonten en gedragingen. Beroep en opleiding zijn bijzaak in onze werkwijze.’

Uit een Europees Parship-onderzoek blijkt dat vrouwen met cup A of B niet bang hoeven te zijn dat mannen hen niet leuk vinden, zomin als kale mannen op voorhand moeten vrezen voor afwijzing. Determan: ‘Maar het viel mij op wel dat vrouwen invulden graag een man te willen met een goed gevulde portemonnee.’ Materiële zekerheid; in de praktijk zijn veel vrouwen nog ouderwets in hun verlangens. In Nederland loopt het sowieso niet zo’n vaart met rijke vrouwen, want dat FNV-voorzitter Agnes Jongerius naar Noors voorbeeld een poging doet quota voor vrouwen in te voeren aan de top bij bedrijven zegt genoeg.

Mineke Bosch, bijzonder hoogleraar gender en wetenschap in Maastricht, moet ook lachen om de veronderstelling dat vrouwen flink aan het inhalen zijn. ‘De blik wordt altijd troebel zodra er iets goed gaat met vrouwen. Een op de vijf vrouwen in New York zou meer verdienen, maar dan doen die mannen het verder toch nog heel goed?’ Bosch ergert zich ook aan de opwinding dat als meisjes het goed doen in het onderwijs, het ‘dus’ met de jongens niet goed gaat. ‘En dat gaat het wel.’

Ze wil de pret over emancipatoire voortgang niet bederven, maar wel graag feitelijk blijven. ‘In Nederland zijn nog altijd maar heel weinig vrouwen die echt economisch zelfstandig zijn, laat staan rijk. En van de hoogleraren is maar 10 procent vrouw, en dan hebben we over hogere inkomens, geen topinkomens.’

Met 6,5 procent vrouwen in de top van bedrijven ligt Nederland nog lang niet op New Yorkse koers. Maar bij het Sociaal en Cultureel Planbureau wordt dit jaar wel een nieuwe vraag gesteld voor de nieuwe Emancipatiemonitor, en die luidt: ‘Vindt u het erg als een vrouw meer verdient dan een man?’ Het rommelt en schuift al wel bij de inkomensposities. Recente cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek tonen aan dat bij samenwonende stellen een op de vijf vrouwen meer verdient dan haar mannelijke partner. Niet altijd veel meer, maar het is anders dan vroeger, toen de man bijna per definitie meer verdiende – als kostwinner.

Met de zojuist overleden couturier Yves Saint Laurent wordt dezer dagen herdacht dat hij in de jaren tachtig de ‘powervrouw’ op de kaart zette: elke vrouw kon een Greta Garbo zijn in een mannelijk streeppak. Madonna droeg vervolgens een power-bh óver haar kleren en leidde haar consortium als een vent. Vrouwelijkheid en zelfstandigheid, geld en macht, het gaat al jaren prima samen. Met hun vorig jaar verschenen boek Stout lijken schrijfster Heleen van Royen en lingerieontwerper Marlies Dekkers te zeggen dat dat ook in Nederland zo is.

Dat alle vrouwen powergirls worden die lager opgeleide mannen met een modaal salaris de deur wijzen of naar een buitenlandse bruidensite vol ‘vrouwelijke, zorgzame’ dames, zal evenmin gebeuren. Niet iedere vrouw wil een topvrouw worden. In haar boek Een vrouw heeft zeven gezichten laat Marlies Brenters zien dat in alle tijden er meerdere, archetypische vrouwen zijn. Een naar de Griekse godin gemodelleerde Athena-vrouw zal in streeppak graag naast de jongens in een raad van bestuur zitten, maar laat de stille Hestia, die nimmer haar identiteit aan haar werk ontleent, met rust, zij vaart haar eigen koers en heeft geen man nodig. En laat een Demeter-vrouw alsjeblieft moederen. In en na alle emancipatie, blijven ook vrouwen verschillen.

Voor vrouwen aan de bovenkant van de maatschappij wordt het knokken op de relatiemarkt, voorspellen Jan Latten en Malou van Hintum in Liefde a la carte. Trends in moderne relaties. Zij willen een interessante gesprekspartner, een zorgende vader, en een man die goed verdient. Maar ja, dat willen alle vrouwen wel. Latten en Van Hintum: ‘De succesvrouw die het lukt een vergelijkbare partner te vinden, zal samen met hem een powerkoppel kunnen vormen en deel uitmaken van een maatschappelijke elite.’ Veel vrouwen zal het niet lukken en zij zullen in patchworkverbanden hun kinderen grootbrengen, waarmee de ‘sociale feminisering’ zich doorzet, schatten de auteurs, die menen dat naast het klassieke gezin, en een onverminderd hoog aantal singles, het ‘moedergezin’ de ‘derde hoeksteen’ van de samenleving wordt.

Als dat maar geen armoedegezin is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden