Succes verzacht de pijn

De Spelen van Atlanta Sydney werden hem onthouden, maar volleyballer Marko Klok voelt geen rancune. 'Ik heb geen zak met stenen op mijn rug.' De breuk met zijn vader en de ziekte van zijn zoon lieten diepere sporen na dan 'die twee of drie conflictjes' in de sport....

Met een minzaam lachje knikt Marko Klok tijdens de warming-up voor het oefenduel met Rusland naar de oud-bondscoach, die hem tien jaar geleden nog uit het Nederlandse volleybalteam verwijderde. 'Dat is de ironie van deze sport', zegt Joop Alberda. 'De komst van de libero heeft de internationale carri van Klok een nieuwe impuls gegeven.'

Bij zijn club Nesselande fungeert de 35-jarige Klok als passer/loper. Hij mag de bal bij de tegenstander op de vloer timmeren. In de Nederlandse ploeg keerde de linkshandige aanvaller voor de tweede keer terug als de vuilnisman in het achterveld, de extra verdediger in zijn afwijkende shirt, die de bal alleen van de grond mag houden. Het dedain voor deze parttime-baan is verdwenen. De libero is een onmisbare specialist geworden.

Tegen de reuzen uit Rusland voelt Klok zich die avond in Almelo 'een voetbalkeeper, die een penalty moet stoppen'. Hij moet sprongservices verwerken met een gemiddelde snelheid van 120 kilometer per uur, verkijkt zich op de geniepige floater van de Russische spelverdeler Oesjakov en krijgt zowaar een hand achter de smashes van de twee meter en acht centimeter lange Baranov, die uit een lasergun lijken te komen.Frustrerend? 'Welnee, dit is een prachtige rol', zegt Klok, een dag later in het hotel. 'De aversie tegen de libero is sterk afgenomen. Jonge spelers kiezen nu bewust voor die functie, zoals mijn teamgenoot Joost van den Hoek bij Nesselande. De libero wordt serieus genomen, dat zie je ook aan de contracten die ze tegenwoordig afsluiten. Als libero werd ik met Roma nog kampioen in de Serie-A.'

In 1992 was hij er als reserve al bij tijdens de Spelen van Barcelona, waar het Nederlands team met een zilveren medaille de basis legde voor de olympische machtsgreep, vier jaar later in Atlanta. Twee Olympische Spelen werden hem onthouden, in de rechtszaal en na een conflict met de toenmalige bondscoach Toon Gerbrands. Het zijn voor Klok vergeelde pagina's geworden, die hij haastig doorbladert.

'Toen Alberda me in 1994 passeerde, waren anderen beter. Daar had ik geen moeite mee. Ik heb me vervolgens op het beachvolleybal gericht en met Michiel van der Kuip werd ik Europees kampioen. Die titel vond NOC*NSF onvoldoende om ons naar de Spelen van Atlanta te sturen. We hebben het voor de rechtbank uitgevochten en helaas verloren. Ik vond het triest dat we door NOC*NSF werden afgeschilderd als de kampioenen van de achterdeur, de flierefluiters die lekker een biertje dronken op het strand. We waren serieus met onze sport bezig.'

In de zomer van 2000 werd Klok door Gerbrands om disciplinaire redenen uit de ploeg gezet, omdat hij zich na een slopend seizoen in Italientaal versleten voelde en daarom de World League liet schieten voor een vakantie. Klok reageerde verbitterd, maar ontkent dat hij ooit wild om zich heen heeft geslagen. 'Ik heb uitspraken van mezelf gelezen, die ik nooit heb gedaan. Ik heb nooit namen van teamgenoten genoemd, ik voelde me door hen ook niet verraden.

'Daarom hoefde ik ook niks uit te praten, toen ik terugkeerde in het Nederlands team. In het spel zie je geen enkele remming. Ik weet waar het mis is gegaan tussen mij en Gerbrands. Toch geef ik Toon nog steeds een hand. Ik draag het verleden niet met me mee, ik heb geen zak stenen op mijn rug. Ook toen Peter Blangij Nesselande mijn trainer werd, hebben we het niet over die kwestie gehad. Hou op zeg, dat is nu toch geen verhaal meer?'

Juist in die periode worstelde Klok met pijnlijke dilemma's, waarbij 'die twee of drie conflictjes in het volleybal' in het niets verdwenen. 'Heel weinig mensen weten dat ik al ruim vijf jaar geen contact meer heb met mijn vader', vertelt hij. 'Als volleybaltrainer en fotograaf is hij bekend in dit wereldje. Soms vraagt iemand me wel eens om Arie de groeten te doen. Dan zeg ik eerlijk dat ik daartoe niet in staat ben, omdat ik hem nooit meer spreek.

'Ik zal mijn vader niet groeten als we toevallig samen in een sporthal zijn. Het is een langzaam proces geweest sinds de scheiding van mijn ouders. De breuk met Arie was veel ingrijpender dan het missen van de Olympische Spelen, daarom leven die kwesties niet meer bij mij. De diepere oorzaken houd ik voor me, die hoeven niet bekend te worden. Het is een bewuste keuze geweest om mijn vader niet langer te zien en ik sta er nog steeds honderd procent achter. De wond is geheeld, ik voel de pijn niet meer. Maar het litteken blijft zichtbaar.

'Als mijn zoon Jeffrey naar zijn opa gaat vragen, zal ik hem de waarheid vertellen. Zijn opa van moederskant is allang overleden, hij weet niet beter. Maar ik zal mijn kind nooit zijn opa onthouden. Als Jeffrey het leven zonder opa als een gemis ervaart, moet ik daar iets mee doen. Het initiatief moet wel van hem komen. Het zou voor mij de enige reden zijn om het contact met mijn vader te herstellen. Dan doe ik het voor Jeffrey, niet voor mezelf. Voor mij is dat hoofdstuk afgesloten.

'Mijn twee broers zien Arie nog wel, we praten er zelden over. Ze hebben het me niet kwalijk genomen dat ik met mijn vader heb gebroken. Arie heeft nog jarenlang geprobeerd me te benaderen, maar daar ben ik niet gevoelig voor. Die beslissing neem je niet zomaar. Bepaalde situaties en gevoelens hebben me daartoe gedreven. De argumenten die ik voor de breuk had, gelden wat mij betreft nog steeds. Ik hoef ook niet meer te horen hoe het met Arie gaat.'

Vorig jaar zag Marko Klok zijn vader weer zitten, aan de rand van het volleybalveld met een camera in zijn hand. 'Ik kon zijn blik niet ontwijken, maar het hinderde me niet. Ik raakte niet in de knoop met mezelf. Natuurlijk was het niet normaal, mijn vader leek alles te willen ontkennen. De mensen vonden het leuk om te zien dat hij een foto maakte van zijn zoon, niemand kende de waarheid.

'Ik heb mezelf nooit als slachtoffer beschouwd. Toch heeft zelfs mijn moeder me gewaarschuwd voor de gevolgen van mijn beslissing. Ook mijn vrouw vraagt me wel eens om Arie de hand te reiken. Dan denk ik er opnieuw over na. Maar als het verleden aan me voorbijtrekt, kom ik telkens tot hetzelfde antwoord. Nee, ik hoef mijn vader niet terug. Dat gevoel zal wel altijd zo blijven.'

De successen met zijn clubs versluierden de pijn, die Klok zolang verborgen hield. 'Ik werd in 1998 met Maaseik kampioen van Belgin we wonnen de beker, terwijl ik als libero terugkeerde in het Nederlandse team. Bovendien werd ik vader van een zoon. Iedereen dacht dat het fantastisch met me ging. Maar niemand wist dat we drie maanden na de geboorte van Jeffrey te horen kregen dat hij vermoedelijk niet ouder dan een jaar zou worden. Hij lijdt aan een vorm van bloedarmoede, die een afwijking veroorzaakt in zijn rode bloedlichamen. Die ziekte tast het afweersysteem aan.'

En na een korte stilte: 'Jeffrey heeft die ziekte van mij ged, dat is nog het ergste. Helaas wisten mijn vrouw en ik niet dat het risico zo groot was. In dit geval heb je vijftig procent kans dat je kinderen dezelfde ziekte krijgen. Ik heb het daar heel moeilijk mee gehad, zeker toen hij het na drie maanden niet leek te redden. Maar zijn levensverwachting is telkens een jaartje opgeschoven.

'Bij mij is het nu beheersbaar. Mijn milt is weggehaald, toen ik nog een kind was. Dat is mijn redding geweest. De milt herkent het ziektebeeld niet en breekt vervolgens ook de goede bloedlichamenaf, waardoor je weerstand vermindert. Andere organen kunnen de functie van de milt overnemen, al stonden de doktoren versteld dat ik topsport kon bedrijven. Maar door die ziekte werd ik verplicht goed voor mijn lichaam te zorgen.

'Ook in mijn bloed zit die afwijking nog, maar de symptomen van de ziekte zijn verdwenen. Het is ook voor Jeffrey het beste als zijn milt wordt weggehaald. Maar het gaat nu zo goed met hem dat die ingreep kan wachten tot hij tien jaar oud is. Het kan nog steeds gebeuren dat ik voor mijn zoon moet kiezen, terwijl dat in het volleybal niet gebruikelijk is. Al moet ik een olympische finale spelen, zodra ik hoor dat het niet goed gaat met Jeffrey ben ik vertrokken.'

Meer dan eens reed Klok jankend naar de training. 'Wat ons overeind heeft gehouden, was de gedachte dat Jeffrey bleef lachen. Ook al had hij veertig graden koorts, altijd was daar die lach. Die lach heeft me zoveel kracht gegeven.

'Als de moed mij in de schoenen zonk, hoefde ik alleen naar Jeffrey te kijken. Hij lachte zijn pijn weg en leerde mijn vrouw en mij, dat we van elk moment moesten genieten. Het was immers verleidelijk alleen naar de negatieve kanten te kijken. Maar dan word je het slachtoffer dat ik nooit heb willen zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden