Succes is een keuze

‘Weest Optimistisch’ luidde de slogan op de poster. Het was een tekening van een strijdbare vuist die een roze bril omklemt....

Pieter Hilhorst

De initiatiefnemers kunnen hun eerste succes op hun conto schrijven, want als er iets opvalt aan het nieuwste politieke vertoog is het de opgewekte toon. Balkenende en zijn ministers roepen om het hardst dat na het zuur, nu eindelijk het zoet komt en ook bij de presentatie van de verkiezingscampagne van de grote politieke partijen was optimisme het toverwoord.

Jarenlang werd vooral in de VVD gesproken over de multiculturele samenleving alsof de burgeroorlog elk moment kon uitbreken. Nu komt in het hele verkiezingsprogramma het woord islam niet één keer voor en benadrukt de partij dat iedereen die hier legaal woont zich welkom moet weten. Het gesomber over de vergrijzing is ook uit de mode. Voor het CDA en de VVD zijn pijnlijke ingrepen overbodig. De PvdA heeft de voorgestelde maatregelen drastisch beperkt. De VVD wil ambities wekken en ook de PvdA stelt dat dit land zoveel beter kan. Niet de angst maar de hoop regeert. Nu ben ik blijmoedig van natuur en heb een hekel aan doemdenken. Ik zou deze omslag in het politieke denken dus moeten verwelkomen. Toch knaagt er iets.

Jaren geleden deelde ik een woning met een vriend. Onze temperamenten liepen nogal uiteen. Ik herinner me een morgen dat ik hem, na een afwezigheid van een paar dagen, voor onze deur tegenkwam. Ik sloeg hem ter begroeting joviaal op zijn schouder. Van zoveel vrolijkheid was hij niet gediend: ‘Wil jij me niet lastig vallen met je goede humeur?’ Zijn kribbigheid vond ik onbegrijpelijk en daarom leerzaam. Hoe kan iemand last hebben van hartelijkheid? De crux schuilt in de neiging van optimisten zichzelf als norm te nemen. Somberheid en pessimisme wordt zo een persoonlijk falen.

In het VVD-programma is de optimistische norm het duidelijkst te herkennen. Het wil mensen met ambitie de ruimte geven. Het wil mensen kansen bieden door belemmeringen weg te nemen. Dus moet er gratis kinderopvang komen zodat ook vrouwen kunnen werken. Discriminatie op de arbeidsmarkt moet worden bestreden. Startende ondernemers hoeven de eerste jaren geen winstbelasting te betalen. En wie failliet is gegaan, mag na drie jaar met een schone lei beginnen.

De ideale burger voor de VVD is iemand die van alles wil, van alles kan, maar door de benauwende Hollandse maatschappij met zijn lullige bureaucratische regelingen wordt gedwarsboomd. Voor mensen die het niet op eigen kracht redden, heeft de VVD minder begrip. De uitkeringen worden niet meer gekoppeld aan de loonontwikkeling, maar alleen aan de inflatie. Mensen moeten niet in de WW blijven hangen en dus wordt de duur van de werkloosheidsuitkering gehalveerd (van 38 tot 19 maanden).

Jongeren tot 27 hebben geen recht op een bijstandsuitkering. Zij moeten aan het werk of naar school. Maar hulp bij het vinden van werk krijgen ze amper. Het budget voor reïntegratie van werklozen wordt gehalveerd. Bij het CDA en bij de PvdA wordt geld vrijgemaakt voor gesubsidieerde arbeid. Bij die partijen bestaat het besef dat sommige mensen het niet op eigen kracht redden. Voor de VVD is gesubsidieerd werk, nep werk.

In de ambities van de minder gefortuneerden is de partij niet geïnteresseerd. De partij richt zich louter op mensen in de kracht van hun leven en dus zijn jongeren, laagopgeleiden en oudere werklozen de klos. In feite heeft de partij het hele idee van onmacht buiten de orde verklaard. Er zijn belemmeringen en er is onwil. En als de politiek nu alle belemmeringen voor ondernemers in spe wegneemt, kan de onwil van de mensen die van de nieuwe kansen geen gebruik maken met financiële sancties worden afgestraft.

Op de website van de roze brildragers (rozebril.nu) wordt de optimistische norm tot in zijn uiterste consequentie doorgevoerd. De stelling van de week luidt: Succes is een keuze. Nu geloof ik ook dat pessimisme vaak een zichzelf waarmakende voorspelling is. Wie alleen oog heeft voor de beren op de weg krijgt nooit iets voor elkaar. En ik heb ook een hekel aan mensen die zichzelf zien als slachtoffer van de omstandigheden. Ze verklaren zich bij voorbaat machteloos. Maar dat wil niet zeggen dat je je lot volledig in eigen hand hebt. Succes is niet alleen jouw verdienste en falen niet alleen jouw schuld. Wie dat wel gelooft, maakt van optimisme iets hardvochtigs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden