Succes in tien delen

Achttien jaar na het succes van de film Fargo is er de serie. Hoe behoud je die toon van de Coen-broers zonder te imiteren? Scriptschrijver Noah Hawley keerde terug naar de plaats delict in een slaperig dorpje.

Op de 107de draaidag van de serie Fargo is het 7 graden boven nul, ongeveer 20 graden warmer dan verwacht. Het is half maart in Calgary, de grootste stad van de Canadese provincie Alberta en de sneeuwmachine pompt witte vlokken over de binnenplaats. 'Freeze!', roept politieagente Molly Solverson terwijl ze haar pistool in de camera wijst.


De man die ze staande probeert te houden, acteur Billy Bob Thornton, staat in het echt binnen naar de opnamen te kijken en veegt de fopsneeuw van zijn jas. 'Het is plastic', zegt hij in zijn kenmerkende onderkoelde timbre. 'Het koekt aan als je te lang wacht.' De setlocatie is een oude kliniek, maar het gebouw doet vandaag dienst als politiebureau, school én ziekenhuis - terugkerende plekken in de serie.


Het klinkt als een riskante onderneming: Fargo (1996), de veelgeroemde speelfilm van de gebroeders Coen achttien jaar later bewerken tot een tiendelige serie. Hoe behoud je de toon zonder de film te imiteren? En: waarom is de onbedorven streek in Minnesota, nog steeds, zo'n geschikt toneel voor dit gewelddadige verhaal?


Hoewel de kou, een centraal personage in Fargo, het deze dag laat afweten, doet genoeg herinneren aan het origineel. Zo is er het typische accent uit Minnesota met veel aandoenlijke stopwoordjes als 'oh yah', 'youbetcha', 'heck', 'darn' en 'hun' (van honey). En zijn de lege snelwegen langs besneeuwde velden weer terug. Ook de legergroene parka's en sneeuwmutsen van de lokale politie komen bekend voor.


Toch keert geen van de oorspronkelijke rollen terug in de bewerking, waarvan de eerste aflevering vandaag op streamingdienst Netflix verschijnt. Het is geen vervolg (sequel) en ook geen voorganger (prequel), zelfs geen afgeleide (spin-off). De serie, die zich niet afspeelt in Fargo, maar het nabijgelegen plaatsje Bemidji, staat geheel op zichzelf. Toch is het verleidelijk om


in Lester Nygaard, de door Martin Freeman gespeelde verzekeringsagent, de sullige autodealer Jerry Lundegaard te herkennen, een rol waarvoor William H. Macy een Oscarnominatie ontving.


Beide ogenschijnlijk brave burgermannen hebben diepe frustraties over het leven en komen in aanraking met het kwaad in persoon. In 1996 was dat Coen-lieveling Steve Buscemi. In 2014 is het Billy Bob Thornton, die eerder met de Coens samenwerkte in The Man Who Wasn't There. 'Hij is de mysterieuze vreemde', zegt Thornton tijdens een pauze over zijn personage Lorne Malvo. 'De duivel op je schouder die je telkens probeert over te halen. Het type man dat meent wat hij zegt.'


Het is de botsing tussen dorpse onschuld en psychopathische slechtheid die Fargo een donkere humor geeft en tegelijkertijd spannend maakt. Het is de typische Coen Bros-toon, een mengeling van ernst, tragiek en droogkomische figuren. Scenarist Noah Hawley, schrijver van vier romans en drie series, had maar één opdracht voor zijn bewerking: probeer die toon te vangen. 'Voor de rest had ik vrij spel', zegt hij op de set.


Ethan en Joel Coen, bekend van films als The Big Lebowski en No Country For Old Men, hebben hun naam als producenten aan de serie verbonden, maar in de praktijk bleef hun betrokkenheid beperkt tot het goedkeuren van Hawley's script. Ze waren sceptisch op voorhand, zegt Hawley, maar gaven toch hun fiat na lezing. Toen ze de eerste aflevering zagen, zeiden ze alleen: 'Yeah, good.' Hawley: 'Dat schijnt zeer lovend te zijn voor hun doen.'


Als showrunner en schrijver is hij de belangrijkste man van dit project. Hawley schreef alle tien de afleveringen zelf, wat uitzonderlijk is voor een serie.


'Het voordeel van een romanschrijver zijn', zegt hij, 'is dat je gewend bent het werk in je eentje te doen en een ingewikkeld verhaal jarenlang in je hoofd op een rijtje te houden. Je hebt je hersenen getraind om het geheel te bekijken. Dat helpt enorm als je bijvoorbeeld naar setlocaties zoekt. Je weet dat een huis een achterdeur nodig heeft, omdat je dat zelf hebt bedacht.'


Hawley is niet de eerste die van Fargo een serie probeert te maken. Een jaar na de film werd al een pilotaflevering geschreven. 'De tijd was er nog niet rijp voor', zegt producent Warren Littlefield.


'Het was toen nog niet gebruikelijk om series te maken met lange verhaallijnen en dito spanningsbogen. Nu zijn de omstandigheden perfect: grote budgetten, sterrencasts en door internet en video on demand een haast oneindig kijkerspubliek.'


In de tussenliggende jaren herinnerde een Fargo-sneeuwglobe op de schouw bij Littlefield thuis hem aan het mislukte project.


'In de bol zie je de verongelukte auto met bloed eromheen, uit de eerste scène van de film', zegt hij. 'Drie jaar geleden schudde ik het ding heen en weer en zag ik de sneeuwvlokken neerdwarrelen. Op dat moment besefte ik: nu moeten we de serie maken.'


Hij benaderde Hawley, met wie hij eerder de mockumentaryserie My Generation (over een groep scholieren in Austin, Texas) maakte. Littlefield: 'Zijn vierde roman, The Good Father deed me door de droge, donkere toon al erg denken aan het werk van de Coens.'


Om de lokale cultuur beter te begrijpen, ging Hawley een paar keer naar het platteland in Minnesota, door de Coens omschreven als 'Siberië met familierestaurants'. Maar, benadrukt Hawley, zijn opdracht was niet om de werkelijkheid zo nauwkeurig mogelijk te benaderen, maar vooral om de sfeer van de film te vangen - door velen omschreven als een karikaturale weergave en stereotypering van de streek.


Het slaperige dorpje is een ideaal decor voor deze true crime story, zegt Hawley. 'Kleine, beschaafde gemeenschappen hebben vaak een heel interessante sociale dynamiek. Geweld komt veel voor in dit soort plaatsen. Mensen doen er alles aan om het perfecte beeld voor de buitenwereld te behouden en kunnen zich niet zelden moeilijk uiten. Dat leidt ertoe dat mensen zich laten opfokken, tot op het punt dat ze het niet meer aankunnen en dan uit het niets losbarsten.'


Op dat moment hoef je niet lang te wachten. Al in de eerste aflevering vallen er slachtoffers en is er een grimmige opeenvolging van gebeurtenissen in gang gezet die het naïeve dorpje op zijn kop zet. Waar politieagente Molly Solverson, een jongere versie van Frances McDormand's Marge Gunderson, bij het eerste bevroren lijk in de sneeuw nog denkt aan een ongeluk, weet ze aan het eind van aflevering 1 al beter: dit is het werk van een gevaarlijke gek.


Naast het beklemmende kleindorpse milieu van Bemidji is ook de kou van essentieel belang voor het verhaal, volgens Hawley. 'Als het klimaat zo overheersend is, veroorzaakt dat een bepaalde berusting bij mensen. Je moet je aanpassen aan de omstandigheden. Dat geeft zo'n alledaagse streek een zekere leven-of-doodmentaliteit. Bij min 20 kun je doodvriezen als je autopech hebt.'


Tijdens het filmen was de kou vooral goed voor de acteurs. 'Ik heb het nog nooit zo koud gehad, echt vreselijk', zegt Martin Freeman, een Britse acteur bekend van The Hobbit. 'Maar liever zo, dan je koud moeten voordoen.'


Slechts één dag was het te koud om te filmen. Het was 40 graden onder nul en er moest een scène bij een meer worden gedraaid. Hawley: 'Op een gegeven moment reden we met de jeep tegen zo'n rubberen verkeerspylon aan. Dat ding was zo bevroren dat hij in duizend stukjes uiteenviel. Doodeng. Nee, doe mij maar een dag als deze, met de sneeuwmachine aan en de zon die schijnt.'


VAN FILM NAAR SERIE


Hoewel het vaak wordt geprobeerd, gaat het maar zelden goed: een film bewerken tot een serie. Adaptaties kunnen vaak op scepsis rekenen omdat ze een symptoom zijn van het door kaskrakers geobsedeerde Hollywood. De laatste jaren lijken alle blockbusters wel op een strip, tekenfilm of boek te zijn gebaseerd .


Op dezelfde manier worden bioscoophits vaak gebruikt als basis voor series, zoals bij Toy Story, Dumb & Dumber, Godzilla, Jumanji, Robocop, Star Wars en The Terminator. Een vroege, zeer bekende en geslaagde poging is M*A*S*H*, het verhaal rond een veldhospitaal tijdens de Koreaanse Oorlog in de jaren vijftig. De serie liep elf seizoenen en was gebaseerd op de gelijknamige film, die op zijn beurt uit een roman voortkwam.


Er zijn ook series die bekender of beter zijn dan de film, zoals Buffy the Vampire Slayer, Highlander en La Femme Nikita. Seriebewerkingen waar vooral kritiek op was, zijn bijvoorbeeld Blade, Ferris Bueller, Bill & Ted's Excellent Adventures en Tremors. Ook Disney staat erom bekend graag franchises uit te bouwen. Bekende tekenfilms die een tv-vervolg kregen: Aladdin, Hercules, Tarzan, De Kleine Zeemeermin, De Leeuwenkoning (Timon en Pumbaa) en Winnie de Poeh.


In Nederland worden ook series van films gemaakt. Na de bioscoophit Costa!, kon de tv-serie niet uitblijven. De populaire film All Stars leidde tot de al even populaire serie All Stars, die weer werd opgevolgd door de film All Stars 2: Old Stars. De seriebewerking van de veelgeprezen film Van God Los, goed voor drie Gouden Kalveren, lijkt nog het meest op de adaptatie van Fargo. In beide projecten worden slechts de toon en de sfeer overgenomen - de personages zijn allemaal nieuw.


Fargo is niet de enige op een film gebaseerde serie op Netflix. Sinds half maart verschijnt elke week een aflevering van From Dusk Till Dawn.


GEEN BINGEWATCHING


In tegenstelling tot wat we gewend zijn van Netflix is het niet mogelijk om de serie Fargo in één ruk te bekijken. Vanaf vandaag komt elke week een nieuwe aflevering online. Geen bingewatching à la House of Cards of Orange Is the New Black dus. Dat is omdat Fargo geen eigen productie is van Netflix, maar is aangekocht van FX Networks, een Amerikaanse televisiemaatschappij en -zender bekend van series als The Americans en Sons of Anarchy. De afleveringen verschijnen op Netflix een etmaal nadat ze in de Verenigde Staten zijn uitgezonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden