Succes Franse staking beperkt

Een staking van een dag heeft gisteren in Frankrijk grote overlast veroorzaakt. Scholen bleven dicht, bussen en treinen vielen uit en veel artsen waren slechts bereikbaar voor noodhulp....

HANNEKE DE KLERCK

Van onze verslaggeefster

Hanneke de Klerck

PARIJS

Tot de staking was opgeroepen door de zeven ambtenarenbonden. Volgens het ministerie dat over de publieke sector gaat, heeft ongeveer 35 procent van de ambtenaren gestaakt. Volgens opgaven van de betrokken sectoren zelf liep het percentage uiteen van 50 procent bij de spoorwegen en 45 procent van het onderwijzend personeel, tot 20 procent van het metropersoneel.

Behalve de ambtenaren hadden ook de vakbonden van artsen donderdag uitgekozen tot actiedag. De artsen zijn tegen de plannen van premier Juppé om de ziektekostenverzekering te hervormen. Het merendeel vindt die hervorming te ver gaan; sommige artsen staakten echter omdat ze vinden dat de plannen veel te traag worden uitgevoerd.

De ambtenaren staakten voor het behoud van werkgelegenheid, van koopkracht en van de publieke sector, een zo brede omschrijving dat iedereen zich er in kon vinden. De staking was daarmee meer een uiting van algehele ontevredenheid dan een actie om duidelijke eisen kracht bij te zetten.

De Franse regering kan weinig goeds meer doen. President Chirac en premier Juppé zijn volgens peilingen zeer impopulair. Slechts een derde van de Fransen heeft nog vertrouwen in de regering.

In een poging de stakers te paaien, had de minister van de Publieke Sector, Dominique Perben, maandag - na wekenlang stilzwijgen - toegezegd nog voor het einde van het jaar salarisonderhandelingen te beginnen.

Die belofte, en het feit dat een echt gezamenlijk doel ontbrak, leidde ertoe dat het succes van vorig jaar niet werd geëvenaard. Op 10 oktober 1995 staakte 55 procent van de ambtenaren uit woede over de bevriezing van de salarissen en vooral over een ingrijpende herziening van het pensioenstelsel. De tiende oktober bleek de voorbode van drie roerige weken in november en december waarin heel Frankrijk plat lag.

Gisteren lag het land niet plat, maar hinkte het wat. Alleen de binnenlandse vluchten waren voor het grootste gedeelte afgelast. Van de treinen reed gemiddeld een op de drie, zodat forenzen konden komen waar ze wilden, al was het met soms grote vertraging. De staking van de spoorwegarbeiders, die vorig jaar de grote gangmakers waren, duurde wel langer dan 24 uur: van acht uur woensdagavond tot acht uur vanmorgen. De metro in Parijs reed bijna als normaal.

De leider van de vakbond CGT, Louis Viannet, riep gistermiddag op tot een nieuwe staking, rond 15 november, waaraan ook de werknemers in de particuliere sector mee zouden moeten doen. Marc Blondel, van Force Ouvrière, voorspelde dat het protest alleen maar toe zal nemen. 'De regering zit in een ivoren toren', zei hij. 'En wij vragen om een antwoord.'

Het antwoord van minister Perben was gisteren dat 'de dialoog doorgaat, ondanks de staking'.

Minister Perben herhaalde in een interview met nadruk dat hij van plan is 'in december, dus al binnen twee maanden' onderhandelingen te beginnen. De minister van Werkgelegenheid, Jacques Barrot, had eerder al gezegd dat hij begrip kon opbrengen voor een staking van 24 uur, maar dat er daarna onderhandeld moet worden.

In zeker honderd steden demonstreerden stakers gisteren tegen het regeringsbeleid. De grootste demonstratie was in Parijs. Daar trokken tienduizenden demonstranten (de schattingen liepen uiteen van 23 duizend volgens de politie, tot honderdduizend volgens een van de bonden) over de grote boulevards.

Alle vakbondsleiders waren aan het hoofd van de stoet aanwezig in een zeldzaam vertoon van eenheid, na de enorme ruzies die vorig jaar ontstonden over een oplossing van de crisis.

Maar de leidster van de CFDT, de gematigdste vakbond, had het moeilijk. Aan het begin van de demonstratie drongen demonstranten op naar Nicole Notat, die beschermd moest worden door leden van haar organisatie, maar desondanks heen en weer werd geduwd. Met spreekkoren riepen betogers om Notats ontslag en verweten ze haar er dezelfde opvattingen op na te houden als premier Juppé. De CFDT is er sinds vorig jaar in geslaagd dé gesprekspartner van de regering te worden. Notat wordt ook kwalijk genomen dat ze zich heeft verzet tegen de staking van de artsen die het hervormingsplan voor de medische sector verwerpen. Artsen moeten niet zeuren, maar efficiënter werken, vindt zij.

Onder de bevolking is de steun voor de stakers groot. Meer dan de helft van de Fransen (54 procent volgens een peiling, 64 procent volgens een andere) stemt in met de acties. Het geeft de ambtenaren, zoals bij eerdere stakingen, het gevoel dat ze ook de spreekbuis zijn voor de werknemers in de particuliere sector, waar de organisatiegraad nog lager is dan het gemiddelde, dat op zichzelf al laag is: slechts 8 procent van de Franse werknemers is lid van een vakbond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden