Weblog

Subtieler dan seksisme, maar het bestaat wel: singlisme

Vrijwel niemand heeft het door en singles zelf trekken nauwelijks aan de bel, maar ze worden wel degelijk gediscrimineerd. Bij de toewijzing van huurwoningen bijvoorbeeld. De discriminerende partij is zich meestal van geen kwaad bewust.

Reconstructie van het stereotype beeld van het huishouden van een alleenstaande man.Beeld Io Cooman

Luidruchtige feesten tot diep in de nacht. Opgestapelde vaat in de gootsteen. Omgevallen pijpjes pils over het tapijt. En veelvuldig damesbezoek. Bedoelde de eigenaar van een huurwoning in Sneek zoiets toen hij repte van 'negatieve ervaringen met alleenstaande mannen'? Wikke Laman (29) kan er slechts naar gissen. De makelaar mailde hem dat hij niet in aanmerking kwam voor de woning die hij op het oog had, omdat hij man en single was.

Daarop vroeg Laman om een kennismakingsgesprek met makelaar en eigenaar. 'Zodat ik kon laten zien dat ik verantwoordelijk en netjes was, en dat ik een goeie baan had', verklaart hij per mail. Daarover viel niet te praten. Laman stapte naar Tumba, het Friese meldpunt voor discriminatie. Dat zag er een zaak in voor het College voor de Rechten van de Mens.

'Het ging puur om het feit dat alleenstaande mannen slechte ervaringen hebben opgeleverd in het verleden', zegt klachtconsulent Gina van Aalst. 'Dat spreekt mij wel aan, want dat is een stereotype.'

In oktober diende de zaak bij het College. Makelaar Hoekstra beriep zich op een 'misverstand' en voerde aan dat dezelfde eigenaar elders wel woningen aan mannelijke singles verhuurde. Tevergeefs. De makelaar, oordeelde het College voor de Rechten van de Mens, had zich schuldig gemaakt aan 'discriminatie op grond van geslacht'.

Singlism

In Amerika zouden ze het singlism noemen, want in dit geval gaat het niet alleen om het geslacht, maar ook om de relatiestatus. De term is bedacht door de Amerikaanse sociaal psychologe Bella dePaulo. Singlisme heeft niet zulke gewelddadige uitwassen als racisme en seksisme, schrijft DePaulo (waarbij ze zich beperkt tot de westerse wereld: in Papoea New Guinea en Nepal komen nog altijd heksenjachten op alleenstaande vrouwen voor). Het is subtieler en onderhuidser. Juist daardoor, schrijft DePaulo, zijn mensen er minder op bedacht.

In 2007 voerde ze een onderzoek uit waarin proefpersonen de rol van verhuurder moesten innemen. Zij kregen beschrijvingen van mensen die in alles op elkaar leken. Het enige waarin ze van elkaar verschilden, was relatiestatus.

Mensen mochten kiezen of ze het huis verhuurden aan een getrouwd stel, een single vrouw of een single man. 70 procent koos voor het getrouwde stel, 18 procent voor de single vrouw, 12 procent voor de single man. OK, kun je zeggen: grotere kans dat één iemand werkloos raakt en de huur niet meer kan ophoesten, dan twee tegelijk. Maar zelfs als voor die factoren was gecorrigeerd, bleef relatiestatus significant.

Naar de film met de Single Issue Partij

Woensdag 18 december 20:00 in De Balie in Amsterdam: Het perspectief van de single. NRC-publiciste Sandra Heerma van Voss en Maartje Duin over de lotgevallen van een gescheiden vrouw op leeftijd in de film ‘Gloria’. Eet, kijk en praat mee!

Beeld Io Cooman

Getrouwd

De Amerikaanse proefpersonen bleken veel waarde te hechten aan huwelijkse staat: getrouwde stellen maakten een veel grotere kans op een huurwoning dan samenwonende stellen. Zelfs als de laatste langer bij elkaar waren. Grote kans dat dit in Nederland anders zou liggen. Samenwonende stellen waren in Amerika op hun beurt weer meer in trek dan bevriende huisgenoten.

Tenslotte vroegen de onderzoekers de proefpersonen waarom ze voor bepaalde kandidaten hadden gekozen. De meerderheid antwoordde verrassend open: 'Omdat ze getrouwd zijn'. Voor DePaulo bewijs voor het feit dat singlisme niet in het bewustzijn van mensen leeft. Immers: als de proefpersonen voor blanke in plaats van zwarte huurders hadden gekozen, hadden ze dat nooit zo openlijk toegegeven.

Beeld Io Cooman

In Nederland is singlisme bij mijn weten nooit onderzocht. We moeten het stellen met de oordelen van het College voor de Rechten van de Mens. Dat doet zeer sporadisch een uitspraak over discriminatie op grond van burgerlijke staat.

Maar die uitspraken zeggen niet alles, zegt Gina van Aalst van Tumba. 'Wat wij gemeld krijgen, is maar het topje van de ijsberg. Vaak vinden mensen het teveel moeite om naar het College te gaan.'

Zo niet Wikke Laman. Tijdens zijn langdurig vrijgezellenbestaan raakte hij ervan overtuigd dat er meer vooroordelen over single mannen bestaan: ze zouden herrie maken, achter jonge meisjes aanzitten, onverantwoordelijk omspringen met een huurpand. Hij is trots dat hij gelijk heeft gekregen en hoopt dat het anderen in dezelfde situatie helpt. 'Zij hebben nu een trial-case om zich mee te versterken.'

Het akkefietje met de makelaar is meer dan een half jaar geleden. En hoe woont hij nu? 'Ik heb een pracht van een woning', mailt hij. 'Midden in het centrum, met een bad, een dakterras, een gigantische woonkamer met houten balken in het plafond, en woon hier heel gelukkig samen met mijn nieuwe vriendin. ;)'

Makelaar Hoekstra wilde niet reageren.

Burgelijke staat

Bekijk hier in welke zaken van het College voor de Rechten van de Mens burgerlijke staat een rol speelde.

Wat vindt u?

Heeft u ooit te maken gehad met singlesdiscriminatie? Bijvoorbeeld op het gebied van woningverhuur? Reageer onderaan deze blog, of op Facebook of Twitter.

Single Issue Partij

Nederland telt steeds meer alleenwoners. Als lijsttrekker van de Single Issue Partij blogt journalist, radiomaker en ervaringsdeskundige Maartje Duin over hun leven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden