Subsidie campagne Oekraïnereferendum moet deels retour

Er waren toiletrollen bedrukt met argumenten tegen de toetreding van Oekraïne tot de EU, stroopwafels met flyers voor, liedjes, videoclips, posters en vooral veel 'neutrale' websites. Het was 6 april en Nederland ging naar het stemhokje om 'ja' of 'nee' te zeggen tegen het EU-associatieverdrag met Oekraïne - 61 procent bleek tegen bij een opkomst van 32 procent.

Een vrouw brengt haar stem inzake het Oekraïnereferendum uit in een schoolgebouw in Utrecht. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Nu blijkt er iets mis met bijna de helft van de subsidies die voor het referendum zijn toegekend aan campagnevoerders. Naar schatting moeten die in totaal zo'n 250 duizend euro subsidie terugbetalen.

Bonnetjes

Dat kan zijn omdat ze in hun enthousiasme voor een 'ja' of 'nee' vergeten zijn de bonnetjes van hun campagne-uitgaven in te leveren bij de Referendumcommissie die in totaal 1,8 miljoen euro subsidie verdeelde. In enkele gevallen blijkt sprake van pure oplichting.

Zo kreeg de Stichting Forum voor Maatschappelijk Debat Nederland 42.907 euro subsidie voor de 'professionele opzet van een absoluut neutraal discussieforum' op internet. De vrijwel onvindbare site bleek drie krom geformuleerde stellingen over de wenselijkheid van een EU-verdrag met Oekraïne te bevatten. Eén persoon deed mee aan de discussie: de eigenaar van de site.

Hij dient de subsidie tot de laatste cent terug te betalen. Anders komt de deurwaarder langs. Hij kan de terugvordering aanvechten met het risico van een hoge advocatenrekening.

Drie potjes

Die Referendumcommissie, onder leiding van oud-D66-staatssecretaris Medy van der Laan, kwam vandaag met de definitieve vaststelling van de uit te betalen subsidies. Er was 400.000 euro voor particulieren en 1,6 miljoen voor organisaties, verdeeld over drie potjes: voor, tegen, en neutraal.

Bijna honderd particulieren kregen maximaal 5.000 euro. Ruim veertig 'rechtspersonen' - bijvoorbeeld stichtingen - konden maximaal 50.000 tegemoet zien en ontvingen een voorschot van 80 procent. Allemaal moesten ze uiterlijk twee maanden na het referendum de uitgaven voor hun campagneactiviteiten verantwoorden met bonnetjes.

Uit een steekproef blijkt dat een kwart van de particulieren hun subsidie geheel of gedeeltelijk moet terugbetalen. Van de 42 'professionele' campagnevoerders moeten er 16 een 'substantieel' deel van de subsidie terugbetalen en wordt in drie gevallen 'de hele subsidie teruggevorderd', zo maakte de Referendumcommissie woensdag bekend. In twee gevallen 'is de subsidievaststelling nog niet afgerond'.

Activiteiten niet uitgevoerd

Het is niet gezegd dat iedereen die subsidie terug moet betalen een oplichter is. Het kan ook zijn dat uit de bonnetjes blijkt dat de werkelijke kosten veel lager zijn uitgevallen dan begroot. Of dat de geplande campagneactiviteit anders uitpakte. Of dat door het ontbreken van bewijsstukken niet meer kan worden vastgesteld of de poster, website, referendumtour, radiospot er werkelijk was.

Wat ook kan, zo meldt de Referendumcommissie: 'De activiteit(en) zijn niet uitgevoerd.' Dan moet het geld retour afzender, zoals de 43 duizend euro voor het onvindbare discussieforum. Of die 45 duizend euro 'online-advertising op Facebook, Twitter en Instagram'. Of de 30 duizend euro voor 'het dagelijks lanceren van stellingen' op een al bestaande peilingsite.

Het exacte bedrag aan subsidie dat terug moet, is de Referendumcommissie nog aan het uitrekenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden