Style omhoog

Modeblad ELLE reikt vanavond de Style Awards uit. Wat doet een stilist? En waarom worden ze steeds belangrijker in de modewereld?

BESCHOUWING: STYLING WINT AAN STATUS - Er is iets raars aan de hand met het vak van stilist. Aan de ene kant mopperen modeprofessionals over een enorme wildgroei - jan en alleman wil het doen en ze denken ook allemaal het maar te kunnen. 'Het is volkomen doorgeslagen', zegt Matthijs Boelee, hoofddocent mode aan de academie ArteZ in Arnhem. 'Iedereen die een van de vele stylingprogramma's op tv heeft gezien, denkt: je trekt een model een jurk aan, je doet er een paar hoge hakken en valse wimpers bij en hup, je bent stilist. De slechte smaak druipt ervan af. Het is jammer dat het geen beschermd beroep is, zoals architect.'


So you think you can style? fronst ook het januarinummer van het modeblad ELLE boven een artikel over het immens populaire vak van modestilisten. Iedereen kan zich stilist noemen, maar niet iedereen kan het zíjn, schrijft het blad dat vanavond voor de achtste keer de ELLE Style Awards uitreikt, met onder meer een prijs voor de talentvolste stilist van het moment.


'Iedereen is zijn eigen stilist', zegt ELLE's chef mode Esther Coppoolse, die de wedstrijd bedacht en begeleidt. 'Mode is steeds democratischer geworden. Mijn Zeeuwse grootmoeder liep nog in klederdracht, denk maar niet dat zij ermee bezig was zich te onderscheiden met wat ze droeg. Dat kon hooguit met een ander motiefje op je schouderklep. Nu is iedereen bezig met me branding, laten zien wie je bent met je ik-uniform. En dat is geweldig, begrijp me niet verkeerd. Maar het betekent niet dat styling geen vak is.'


Om dat te onderstrepen is het ELLE-evenement nadrukkelijk een wedstrijd voor professionals. Drie genomineerde stilisten stellen een catwalkshow samen met kledingstukken van sponsor H&M. Die mogen ze bewerken, innemen, uitleggen, combineren met pvc-buizen en struisveren boa's, als het maar een spetterende presentatie oplevert.


Het is niet het werk dat een stilist van een tijdschrift doorgaans doet - die regisseert fotoshoots, geen shows - maar wel even veelomvattend, zegt Coppoolse. 'Behalve met de styling van de show moeten de genomineerden zich bezig houden met de casting van de modellen, de productie, de choreografie, het haar en de make-up, ze moeten in een team kunnen werken en toch een eigen handschrift neerzetten. Dat wordt nogal eens vergeten door al die mensen tegenwoordig die denken: ik houd van shoppen, dus ik word stilist.'


Lichte somberheid dus over de devaluatie van het vak styling. Aan de andere kant - we hebben het nog steeds over de merkwaardige contradictie rond de beroepsgroep - heeft het vak juist flink aan status gewónnen de afgelopen jaren. De wildgroei is een bijverschijnsel van de volwassenwording van het vak.


Imagomakers

'Stilisten zijn behoorlijk gestegen in de hiërarchie van de modewereld', zegt Paul Berends, modefotograaf en jurylid voor de ELLE Style Awards. 'Het zijn sleutelfiguren geworden, de belangrijkste schakels tussen modemerken en consument.' Crisis of geen crisis, met de grote modeconglomeraten gaat het uitstekend - er gaan elk jaar méér miljarden om in de mode. En dat betekent dat stilisten, image makers bij uitstek en verantwoordelijk voor wát er in de modebladen komt en hoe, van cruciaal belang zijn in de mode-industrie. Vaak worden ze ingeschakeld als rechterhand van een ontwerper. Het was geen geheim dat Balmain-ontwerper Decarnin totdat ze hoofdredacteur van Vogue werd, zwaar leunde op de Franse stiliste Emmanuelle Alt. De Britse stiliste Katie Grand werkte met Marc Jacobs en Miucci Prada aan shows en reclamecampagnes. 'Een goede stilist is zijn gewicht in goud waard', zegt Matthijs Boelee. 'Modeontwerpers zijn voor zichzelf vaak de slechtste stilisten. Ze zoomen in op de vierkante centimeter. Een goede stilist heeft een helikopterview, voorspelt tendensen en weet wat zal aanslaan op de markt.'


ELLE-stilist Esther Coppoolse: 'Natuurlijk komt het er uiteindelijk op neer to sell just another bag. Je kunt een tas of een jurk op honderd manieren in beeld brengen in een blad of op modeshows, al naar gelang de locatie die je kiest, het model, de sfeer die je creëert, de combinatie die je maakt met andere kleren en accessoires. Het gaat erom het precies goed te doen. Dat lukt niet als je niet feilloos aanvoelt waar het publiek op zit te wachten. Nog vóór het dat zelf weet, anders ben je te laat.'


Hij heeft het vak wel steeds zwaarder zien worden, zegt fotograaf Paul Berends, die al jaren nauw samenwerkt met stilisten. 'Het lijkt soms wel een politiek spel dat ze moeten spelen. Vroeger kon je als stilist nog wel eens gaan shoppen in de P.C. Hooftstraat voor een modeproductie. Nu kun je echt niet meer aankomen in je blad met kleren die al in de winkels hangen. Een half jaar van tevoren moeten de belangrijkste stukken uit de shows al geleend zijn. Dat lukt alleen als je heel goede contacten hebt, alle shows bezoekt en constant rekening houdt met de belangen van adverteerders.'


Stylists: new fashion visionairies heet het boek van de Britse modejournaliste Katie Baron dat in februari in Engeland verschijnt. Ze interviewde 25 stilisten die belangrijke posities in de modewereld innemen, onder wie Nicola Formichetti (stilist van Lady Gaga en creatief directeur van het modemerk Thierry Mugler) en Anna Dello Russo (supervisor van de Japanse Vogue). Ook auteur Baron signaleert dat modestilisten invloedrijker zijn dan ooit. 'Stilisten zijn lang anonieme figuren geweest die hun werk achter de schermen deden', zegt ze telefonisch vanuit Londen. 'Ze vertalen de mode voor het grote publiek, heette het altijd. Maar zo bescheiden is hun rol allang niet meer. Ze creëren ook - ze zijn onderhand net zo belangrijk als ontwerpers. Vaak vormen ze daarom een duo, net als komieken. De een is de aangever, de ander kopt 'm erin. Ontwerpers werken vaak binnen de vier muren van hun bedrijf. Stilisten reizen over de hele wereld en brengen een frisse wind mee naar binnen.'


Onweerstaanbaar hip

Baron noemt een aantal voorbeelden uit haar boek: Marie-Amélie Sauvé die al vanaf het aantreden van ontwerper Nicolas Ghesquière bij Balenciaga samen met hem het imago van het modehuis bepaalt en het onweerstaanbaar hip maakte. David Bradshaw, onmisbaar voor Calvin Klein. Maar, zegt Baron, er zijn ook stilisten die de positie van sidekick of sparring partner allang zijn ontstegen en op eigen houtje roem vergaren. 'Enkele stilisten zijn zelf celebrities geworden. Nicola Formichetti is net zo beroemd in de muziekindustrie als in de mode. In Engeland weet iedereen dat niet model Kate Moss, maar stilist Katie England haar collecties voor winkelketen Topshop heeft ontworpen. En Anna Dello Russo heeft fans en volgers over de hele wereld. Ze heeft ook een eigen parfum. Zij is een stijlicoon, die leeft naar haar imago. Ik ben voor het boek een dag bij haar geweest en in die tijd heeft ze zich twee keer verkleed.'


Stilisten met een vergelijkbare status kent Nederland nog niet. Bekende namen? Bastiaan van Schaik misschien, sinds de stilist - destijds van het inmiddels verdwenen blad Avantgarde- jurylid was bij het tv-programma Holland's Next Top Model. Onlangs werd hij benoemd tot hoofdredacteur van het blad Jackie. Een paar maanden eerder werd stiliste Sabine Geurten aangesteld als hoofdredacteur van het modeblad Glamour. Ook hier nemen modestilisten steeds prominentere posities in. 'Ze worden gevraagd om merken te adviseren, zijn curator van modetentoonstellingen en werken samen met ontwerpers', zegt Esther Coppoolse van ELLE. 'Zo ga ik binnenkort een bruidsjurk ontwikkelen met modeontwerpster Monique van Heist.'


In het programmaboekje van de ELLE Style Awards wordt de drie jonge, talentvolle stilisten die vanavond strijden om de prijs naar hun stijlicoon gevraagd. Twee van hen noemen stilisten - Anna Dello Russo inderdaad, Carine Roitfeld, ook al zo'n stylist turned celeb. Maar voor de derde genomineerde, Maaike Staal, komt inspiratie uit een heel andere hoek. 'Laatst zag ik een zwerver op een bankje zitten met een oude deken over zich heen en een aantal lagen kleding over elkaar. Dat was zó inspirerend dat ik eigenlijk een foto wilde maken, maar ik durfde het niet te vragen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.