Stuurman Prodi wil tanker Europa op koers brengen

Het getuigt van lichte overmoed dat Romano Prodi een revolutie in de werkwijze in de EU belooft. Maar het begin oogt goed....

Van onze correspondent Geert-Jan Bogaerts

'Niets minder dan een revolutie in de manier waarop de Commissie werkt', belooft Romano Prodi, de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Zo'n omwenteling is nodig, denkt hij, omdat het vertrouwen van de burgers in de Europese instellingen tot het minimum is gedaald.

Prodi is nog groen in Europa, dus het lichtzinnige gebruik van de term 'revolutie' zij hem vergeven. In Europa vinden geen revoluties plaats: koerswijzigingen gaan met de traagheid van een olietanker. Maar toch zijn er aanwijzingen dat Prodi is gaan draaien aan het roer.

Op de eerste plaats heeft hij werkelijke zwaargewichten op de belangrijke functies gezet. De Brit Kinnock gaat als vice-voorzitter over de interne hervormingen, de Italiaan Monti wordt verantwoordelijk gemaakt voor de concurrentie, de Duitser Verheugen voor de uitbreiding, de Fransman Lamy voor de handelsbetrekkingen met de rest van de wereld: het zijn allemaal mannen die hun sporen ruimschoots hebben verdiend.

Daarnaast heeft hij een begin gemaakt met het aanpakken van de irrationele portefeuilleverdeling onder de verschillende commissarissen en ambtelijke departementen. Buitenlandse betrekkingen worden per onderwerp verdeeld in plaats van per regio. En bedrijven weten voortaan beter waar ze aan toe zijn: de drie diensten voor industrie, het midden- en kleinbedrijf en innovatie worden samengevoegd.

Prodi wil ook de kabinetten, de persoonlijke staven van de commissarissen, kleiner en internationaler maken. Ook dat is een goede zet, omdat die kabinetten functioneren als kleine koninkrijkjes. Hun werk komt de cohesie van het beleid vaak niet ten goede, want sommige kabinetten zijn er meer om de belangen van hun eigen land te behartigen dan om hun commissarissen te steunen.

Ook de koppeling van namen aan portefeuilles heeft enkele verrassingen opgeleverd. Het ligt niet voor de hand om Pascal Lamy, de socialistische oud-kabinetschef van de legendarische ex-Commissievoorzitter Delors, te bombarderen tot verantwoordelijke voor de buitenlandse handel. Maar bij nadere beschouwing lijkt het een slimme zet: de Franse socialisten behoren van oudsher binnen de EU tot de grootste opponenten van een vrijere handel. Lamy komt op een positie waarin hij rechtstreeks wordt geconfronteerd met de gevolgen van de soms halstarrige en irrationele Franse houding op dit terrein. Hij zal allicht minder moeite hebben om zijn landgenoten te overtuigen van de noodzaak om concessies te doen.

Evenmin ligt het voor de hand om de enige groene vertegenwoordiger in de nieuwe ploeg, de Duitse Michaele Schreyer, verantwoordelijk te maken voor de Begroting. Groenen staan niet bekend om hun grote inzet voor de sluitende begroting. Maar onder de begrotingsportefeuille vallen ook fraudepreventie en controle. Met Schreyer hebben de groenen iemand in de commissie die rechtstreeks toezicht houdt op een sector die hen na aan het hart ligt.

De continuïteit op het terrein van de landbouw is minder verrassend. De Oostenrijker Fischler heeft een uitstekende staat van dienst. Het ontbreekt hem niet aan goede ideeën; de uitvoering daarvan stuit echter voortdurend op politieke onwil bij de lidstaten. De vijf jaar die hij erbij krijgt, kunnen net genoeg zijn om die ideeën verder door te drukken.

Er vallen wel enige kritische noten te plaatsen bij de samenstelling van de nieuwe Commissie als geheel. Prodi roemde bij zijn presentatie het evenwicht, zowel qua politieke kleur als wat betreft de verdeling tussen mannen en vrouwen. Nu is een club van vijftien mannen en vijf vrouwen niet echt evenwichtig te noemen.

Bovendien is hij met zijn keuze voor tien socialisten en zes christen-democraten, om ons te beperken tot de grootste groepen, niet dicht bij de uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement gebleven.

Het electoraat verkoos daar de christen-democratie boven de sociaal-democratie. Prodi liep hier aan tegen de onwil van de lidstaten, die in meerderheid worden geregeerd door sociaal-democraten.

Het voorlopige oordeel over deze nieuwe commissie kan positief zijn. Zij ziet er steviger uit qua bemanning en rationeler qua taakverdeling dan de ploeg van Jacques Santer die in maart zo jammerlijk onderuit ging in het Europees Parlement. Daarmee heeft Prodi een eerste stap gezet op weg naar een beter image van de Europese instellingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden