Stunt Van den Akker ondanks matige vorm

Bij het ingaan van de slotronde van het Bijlmer-toernooi waren er drie serieuze gegadigden voor de toernooizege: Valneris, die met 11 uit 8 aan de leiding ging, en het duo Schwarzman/Samb, dat met 10 punten de tweede plaats deelde....

Inderdaad zou het toptreffen tussen Valneris en Thijssen in remise eindigen. Van die puntendeling profiteerde Samb door (zie rubriek 30 oktober), hekkensluiter Petryla fortuinlijk te verslaan en zich naast Valneris te nestelen.

De veruit grootste verrassing was echter de nederlaag die oudwereldkampioen Schwarzman in zijn ontmoeting met Jeroen van den Akker te incasseren kreeg. Dat resultaat was des te ongerijmder omdat Schwarzman zijn matige optreden in het WK 2003 weer helemaal te boven leek, getuige zijn overwinningen (ondanks de deelname van onder anderen Georgiev en Tsjizjov!) in de Russische kampioenstoernooien van 2003 en 2004.

Anderzijds verkeerde Van den Akker niet in zijn beste vorm. Was de voormalige junioren-wereldkampioen in het vorige Bijlmertoernooi met 10 uit 9 op een mooie (gedeelde) derde plaats geeindigd ditmaal keek Van den Akker bij het begin van de laatste ronde tegen een score van 6 uit 8 aan: tegenover zijn winst op Hans Jansen stonden nederlagen tegen Thijssen, Virni en Goloebjeva.

Het lag dus niet voor de hand te verwachten dat juist Van den Akker deze keer aan het langste eind zou trekken. Maar wie de partij naspeelt, kan geen andere conclusie trekken dan dat er op diens zege in het geheel niets valt af te dingen. Met constructief spel hield Van den Akker eerst de vijandelijke aanval in bedwang, om in het late middenspel maximaal profijt te trekken van de permanente buitenspel-positie van een schijf aan Schwarzmans rechter vleugel.

Van den Akker-Schwarzman Bijlmertoernooi 2004

1.32-28 17-22 2.28x17 11x22 3.37-32 6-11 4.41-37 12-17 5.46-41 8-12 6.34-29 2-8 Schwarzman hanteert hetzelfde verplichtende openingssysteem als in zijn partij tegen Broesanov uit het voorlaatste Russische titeltoernooi. Zie de Volkskrant van 1 november 2003.

7.40-34 19-23 8.45-40 14-19 9.32-28 23x32 10.37x28 20-24 DIAGRAM 1 11.29x20 15x24 12.41-37 16-21 13.31-26 11-16 14.37-31 7-11 15.34-30 10-14 16.39-34 Broesanov deed hier het gebruikelijke 16.30-25 5-10 17.40-34. De door Van den Akker gekozen opbouw met 39-34 en 43-39 is slechts in een drietal partijen voorgekomen, waarvan Baljakin-Van der Wal (Nederland-USSR 1982) de eerste was.

16...5-10 17.43-39 21-27 18.48-43 18-23 19.30-25 23x32 20.33-29 24x33 21.39x37 19-23 22.44-39 1Vermoedelijk gespeeld om na (23...)23-28 met de manoeuvre 17-21x21 te kunnen werken. Bijvoorbeeld 23.50-45?! 23-28!? 24.38-33? 17-21! 25.26x17 12x21 26.42-38 (26.31-26? 27-32!) 26...21-26! 27.34-29 28-32!! 28.37x17 11x22! en zelfs na de niet-alledaagse tegenstoot 29.39-34(!) 26x37 30.47-41(!!) 37x46 31.29-23 46x19 32.25-20 14x25 33.38-32 27x29 34.34x5 22-27! 35.5-37/46 9-14 36.37/46x5 13-19 37.5x21 16x27 houdt zwart groot voordeel. DIAGRAM 2

23.34-30(!) Maar nu is 23...23-28 lang niet zo aantrekkelijk.

23...13-19 24.30-24 19x30 25.25x34 14-19 Vlecht opnieuw de dreiging 17-21 + in de stand.

26.37-32 8-13 27.32x21 16x27 28.38-33!!?

Deze zet spreekt boekdelen. In plaats van 27 af te ruilen kiest Van den Akker voor een principi omsingeling van de zwarte centrumaanval, in de hoop dat het improductieve stuk op 6 tot een re zwakte zal uitgroeien. Een moedige beslissing, waarvoor de witspeler zal worden beloond!

28...9-14 29.42-38 14-20 30.50-45 12-18 31.34-29 23x34 32.40x29 20-25 33.29-24 19x30 34.35x24 18-23 35.47-41 3-8 36.41-37 8-12 37.45-40 Zie diagram 1

37...13-18 Wil wit geen gelegenheid tot 38.40-34 en 39.33-29 geven. Ik heb geprobeerd te onderzoeken of zwart zich misschien beter met 37...11-16 38.40-34 6-11 of 37...10-15 38.40-34 4-9/10 had kunnen opstellen, maar een heldere conclusie laat zich moeilijk trekken.

38.40-35 23-28 39.37-32! 28x37 40.31x42 18-23 41.35-30! 25x34 42.39x30 23-28 43.43-39! 10-14?

Hierna is er voor zwart geen redden meer aan. Hij had tot elke prijs 43...12-18(!) moeten doen, om op 44.42-37 via 44...27-32 naar een remise-eindspel af te wikkelen. Vervangt wit 44.42-37 door 44.24-19 (maar misschien is 44.24-20!? beter), dan lijkt 44...10-15! (met als tactische rechtvaardiging 45.19-14?? 4-9! gevolgd door 46...18-23 en 47...28x48 +) minstens gelijk spel te geven.

44.42-37!!

Fraai gespeeld! De onmiddellijke terugruil 44.39-34 28x39 45.34x43 had na 45...12-18(!) niet meer dan een dynamisch evenwicht opgeleverd, bijvoorbeeld 46.38-33 18-23 47.43-38 23-29 48.42-37 29x20 49.37-32 27-31 50.36x18 17-21 51.26x17 11x13. Door echter eerst schijf 42, die zich nog maar vier zetten terug op veld 31 bevond, naar het veldvan-herkomst te dirigeren en daarna pas 39-34x43 te doen, legt Van den Akker de vijandelijke rechter vleugel volledig aan banden en speelt hij naar een strategisch gewonnen stelling toe.

Al sinds de 28ste zet was er van een zekere overeenkomst sprake met de partij die Van den Akker in het jongste NK-toernooi tegen Kees Thijssen speelde en waaraan ik eind augustus, begin september liefst vier achtereenvolgende rubrieken wijdde. Maar nog opmerkelijker is dat die temporiserende manoeuvre 42-37-31!, die ook al bij de bespreking van Thijssen-Van den Akker aan de orde kwam (zie de rubriek van 21 augustus 2004, en wel dpassage waarin aan de partij Andreiko-Mansjien 1965 gerefereerd werd), in het onderhavige duel daadwerkelijk de sleutel tot de winst blijkt te vormen!

44...12-18 45.37-31!

Zie diagram 2

45...18-23 46.39-34!

Nu pas.

46...28x39 47.34x43 4-9 Ook na 47...4-10 48.30-25 10-15 had wit probleemloos gewonnen, bijvoorbeeld 49.24-19 (zonder vrees voor 49...14-20 50.25x14 11-16 51.19x28 22x42 52.31x11 6x17 53.43-38 42x33 54.49-43 +) 49...11-16 50.19x10 15x4 51.25-20 enz.

48.30-25 23-28 49.24-20 14-19 Of 49...28-32/11-16 50.20-15 en zwart is kansloos.

De tekstzet heeft de verdienste dat wit na 50.20-15 9-14 niet meteen kan doorbreken (51.25-20?! 14x25 52.15-10?? 28-33! en 53...19-24 +), maar dat is dan ook alles...

50.26-21!

Het efficist.

50...17x37 51.38-32 27x38 52.43x3 37-42 53.3-14(!) Met een schijf m en dankzij de beheersing van de diagonaal 46/5 uitzicht op meerdere dammen staat Van den Akker nu huizenhoog gewonnen. Schwarzman besloot zich een verdere lijdensweg te besparen en gaf het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden