Stukjes uit de trechterbekertijd

Bij een hunebed in Drenthe is een unieke vondst gedaan. Potscherven, resten van bijlen, verbrande vuurstenen. 'Het kan zomaar zijn dat dit een nederzetting is geweest.'

GRONINGEN - De locatie kan maar beter volstrekt geheim blijven. Bij een hunebed ergens in de Drentse gemeente Borger-Odoorn, specifieker moet het echt niet worden. 'Zet de naam van het dorp alsjeblieft niet in de krant', zegt archeoloog Stijn Arnoldussen van de Rijksuniversiteit Groningen, bang voor plunderaars die 's nachts met de vondsten aan de haal zouden kunnen gaan.


Het is ronduit uniek, wat er in dit anonieme veld is blootgelegd. 'Dit maak je eens per generatie mee', zegt Arnoldussen. Scherven van potten, stukjes van bijlen, verbrande vuurstenen. Ruim vijfduizend jaar oud, afkomstig uit het trechterbekertijdperk.


'Ze hebben hier gekookt en aan houtbewerking gedaan. Het kan zomaar zijn dat dit een nederzetting is geweest.' Een complete nederzetting uit de trechterbekertijd is in Nederland nog nooit ontdekt. 'We weten niet goed waar we ze moeten vinden.'


De grond rondom een hunebed is voor archeologen normaal verboden terrein. Hunebedden zijn namelijk zo zeldzaam en kwetsbaar dat een opgraving onverantwoord zou zijn.


Dat het nu ergens in de gemeente Borger-Odoorn toch gebeurt, heeft alles te maken met een 'administratieve onvolkomenheid'. Gewoon een enorme blunder dus, van een lokale ambtenaar die was belast met 'herinrichting van het landschap'. Hij gaf per ongeluk orders om hier een flinke laag grond te laten omspitten.


Komt er een amateurarcheoloog langs, Paul Albers, ziet die in de twintig centimeter afgegraven grond 'bijzondere zaken' uit de prehistorie. Veel sporen zijn door het ondeskundige graafwerk vernietigd, maar gelukkig is er ook nog veel bewaard gebleven. Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (ELI) stelde direct geld beschikbaar voor een groot onderzoek.


Arnoldussen en zijn team hebben eerst maar eens alle losliggende scherven opgeraapt en gesorteerd. zeshonderd plastic zakjes vol. 'De versiering op het aardewerk heeft heel evident behoord tot de trechterbekercultuur.'


De opgraving is hemelsbreed slechts enkele tientallen meters van het hunebed vandaan. 'Dat is heel opmerkelijk. Een hunebed heeft een functie als monument in het landschap voor de doden. Het lijkt hier net alsof de mensen op het kerkhof hebben gewoond. Misschien stond het hunebed wel midden in de nederzetting.'


Helemaal zeker is dat natuurlijk niet, we praten nu toch over zo'n 5.300 jaar geleden. Eerst moet meer bewijs worden gevonden dat hier inderdaad een nederzetting was. 'Sporen van een huis uit de trechterbekertijd, dat zou het mooiste zijn. Dan weten we het zeker.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden