Stukje software kopen

De softwaremarkt is nog lang niet volwassen. Zo ontbreekt het aan een goed overzicht van hetgeen te koop is, nieuwe software vertoont altijd onacceptabele gebreken, ondersteuning bij het gebruik is niet of moeilijk te krijgen en de klant krijgt vaak niet de gelegenheid om vooraf te testen wat hij koopt....

De factor 'gebreken in software' is schrijnend in deze opsomming. Softwareproducenten brengen hun produkt te snel op de markt. Het is niet voldoende getest en de klanten worden gebruikt om de fouten te ontdekken. Die 'bugs' worden dan in een volgende versie gecorrigeerd. De klant wordt in feite gebruikt als een verlengstuk van de producent, die vaak ook nog voor de verbeterde versie van zijn software een prijs vraagt van diezelfde klant.

Even een stap terug, want voordat je koopt, is er ook het een en ander aan de hand. Stel dat je iets nieuws wilt voor je pc. Je wilt bijvoorbeeld een tennisprogramma voor je zoon Robbert. Dan wil je antwoord op een paar vragen. Hoe weet je of zo'n programma bestaat, waar kun je het kopen, hoe weet je of het doet wat je wilt, kun je het terugbrengen als het niet bevalt, wie installeert het op je pc, hoe krijg je het er weer af, kan dat ene programma je andere software storen, wat doe je als het niet werkt?

De antwoorden liggen voor de hand,maar de praktijk heeft die antwoorden slechts deels ingevuld. Natuurlijk koop je software bij mensen die er verstand van hebben en die bereid zijn iets over het pakket te vertellen voordat je het koopt. In de praktijk werkt dat niet zo.

Je komt terecht bij de drukke plaatselijke computerleverancier, de even drukke gespecialiseerde boekhandel op dertig kilometer afstand, of een landelijke softwaredealer met een overbezette telefonische hulplijn. Niet bepaald situaties om op je gemak wat vragen door te nemen met de verkoper, als die al beschikt over de kennis.

Er zijn ook softwareleveranciers die geen inloopwinkels hebben, maar die een postorderbedrijf voeren. Bijvoorbeeld: Inmac, Logicsoft, 06 Software Centre. Ze geven een - soms vrij uitvoerige - software-catalogus uit en helpen in beperkte mate klanten met problemen. Voordat je met ze in zee gaat, moet je wel eerst weten wat je wilt hebben, want thuis testen is er niet bij.

Hoe weet je of software bevalt? Ook hier ligt het antwoord voor de hand. Je test software door er zelf geruime tijd mee te werken. In de praktijk komt het erop neer dat je op kantoor gaat testen, als ze daar zo'n pakket hebben. Of dat je aan bekenden vraagt om een een kopie van het programma. Dat laatste wordt steeds moeilijker, want de programma's worden steeds groter. Tien floppen voor een ongecomprimeerd pakket is al niet meer ongebruikelijk. Het meenemen van kopieën van kantoor wordt niet overal toegejuicht. Een andere manier om kennis te maken met een pakket is recensies lezen (vraag ze op bij de computerbladen) of een winkel zoeken waar ze demo's geven.

Het is vrijwel uitgesloten dat je software terug kunt brengen bij de leverancier nadat je het hebt aangeschaft. De kans dat je het gekopieerd hebt is te groot. Al met al komt de praktijk erop neer dat veel gebruikers software kopen zonder dat ze weten of die voldoet, een merkwaardig fenomeen.

Wie installeert een programma op je pc? Meestal moet je dat zelf doen, want de winkelier begint er niet aan. Zelf installeren is trouwens geen ramp meer. De ontwikkelaars van installatieprogramma's kennen langzamerhand het klappen van de zweep en zelfs de grootste pakketten blijken zich moeiteloos te laten installeren op de harde schijf.

Als het echt niet lukt, noteer dan goed welk programma het is (naam, type nummer), wat voor systeem je hebt en wat er precies mis gaat. Bel daarna pas om hulp. De letterlijke tekst van een foutmelding op het scherm is belangrijk. Soms krijg je een probleem opgelost door een brief te schrijven naar een van de computerbladen. De meeste hebben een rubriek waarin die brieven worden behandeld. Antwoorden laten lang op zich wachten.

Hoe krijg je eenmaal geïnstalleerde software weer van je schijf? Dat lijkt makkelijk, maar in de praktijk valt het tegen. Sommige software heeft tentakels die zich over meer subdirectory's uitstrekken en sommige bestanden hebben bij de installatie namen meegekregen die door het besturingssysteem niet herkend worden en dus moeilijk te verwijderen zijn. Veel, zo niet alle software die onder Windows draait, doet ook iets in Windows-bestanden. De vervuiling die zo optreedt, kan behoorlijk groot zijn. Meer en meer softwareleveranciers hebben het fatsoen met het hoofdprodukt een programma mee te leveren dat de boel weer opruimt als je het niet meer nodig hebt.

Programma's die onder Windows draaien, kunnen last van elkaar hebben of een conflict krijgen met Windows zelf. Het is minder geworden, maar het aantal keren dat Windows of een programma dat onder Windows draait om onduidelijke redenen de computer blokkeert zodat hij geen opdrachten meer accepteert, is nog altijd veel te groot. Programma's die niet onder Windows draaien, hebben vrijwel nooit last van elkaar.

Kortom, een stukje software kopen is iets anders dan even naar de hoek lopen, bestellen en betalen. Waar we als softwaregebruikers op zitten te wachten is een volwassen softwaremarkt waarop het aanbod duidelijk is, de software foutvrij is, je kunt testen voordat je koopt en waar je hulp kunt krijgen op het moment dat je die nodig hebt.

In zekere mate bestaat die situatie al in de vorm van shareware (programma's die na een testperiode betaald behoren te worden) en gratis probeersoftware die na verloop van een vastgestelde periode ermee ophoudt, waarna je het echte pakket kunt bestellen. Maar beide mogelijkheden zijn niet meer dan een goede aanzet tot een oplossing.

Gerard Geradts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden