Stuk zitten voor het goede doel

Duizenden sporters lopen de marathon met een extra reden: ze steunen een ziek familielid, of zamelen geld in. Rond dit filantropisch hardlopen groeit een ware 'betrokkenheidsmarkt'.

Als Edwin Veekens morgen halverwege kapot zit, hoeft hij alleen maar aan zijn vriend Robbert Jan te denken, die de marathon ook best had willen lopen, maar het niet meer kan. Want Robbert Jan Stuit heeft ALS, een dodelijke ziekte die langzaam al zijn spieren aantast. Stuit zette een internationaal project op om de genetische oorzaak van de ziekte te achterhalen en Veekens loopt 'dat takke-end' om daarvoor geld in te zamelen. De teller stond gisteravond op dik 4.000 euro, goed voor twee complete dna-profielen en drie chromosomen.


Veekens is lang niet de enige die morgen filantropisch gaat hardlopen. Bij de 34ste editie van de Rotterdam marathon zal het wemelen van de voorbedrukte shirts, die duidelijk maken voor welk goed doel de loper de pijn verbijt: van de Nierstichting tot kinderen met een leerachterstand, van de apen in Afrika tot de ziekte van Duchenne. Hoeveel van de 13.500 deelnemers geld inzamelen, is onduidelijk, zegt de marathonorganisatie, want een registratie ontbreekt. Buitenlandse cijfers maken duidelijk dat de charity-sporter oprukt. In New York liep vorig jaar ruim 15 procent van de deelnemers voor een goed doel, bij de marathon van Londen was dat zelfs 80 procent.


De traditionele sponsorloop van de lokale basisschool is de laatste jaren op grote schaal nagebootst. Na het succes van de Roparun (hardlopen voor kankeronderzoek), volgden tientallen vergelijkbare initiatieven, zoals Alpe d'HuZes (fietsen voor kankeronderzoek), de Amsterdam City Swim (zwemmen voor ALS) en de Alzheimer Rally (oldtimerrace voor dementie-onderzoek). Nu goede doelen miljoenen binnenhalen met zelf gecreëerde sportieve evenementen, raakt ook de omgekeerde formule in zwang: een bestaande marathon, zwemwedstrijd of wielerkoers wordt het decor van een lappendeken aan liefdadigheid, onder het mom: als we dan toch afzien, zoeken we er sponsors bij.


'Het lijkt erop dat wij een offer waarderen', zegt hoogleraar René Bekkers, directeur van het centrum voor filantropische studies aan de VU. Bekkers spreekt van een 'betrokkenheidsmarkt' die nog steeds bestaat uit allemaal kleine persoonlijke initiatieven maar die, vermoedt hij, wel steeds groter wordt.


Sporters die zichzelf pijnigen voor een goed doel, doen een emotioneel beroep op hun donateurs, zegt hoogleraar filantropie Theo Schuyt. 'Ze laten met hun inspanning zien hoe groot hun betrokkenheid is. Dat is wel wat anders dan bij de supermarkt 2 euro geven aan de verkoper van de daklozenkrant.' Die verbondenheid loont: liefdadigheidssporters vragen om geld zoals ze hun verjaardagsfeest organiseren, zegt Schuyt, door vrienden en familie te benaderen. Die natuurlijk niet kunnen weigeren. Het gebruik van sociale media vergroot vervolgens de kring van sponsors. Zo is het filmpje van marathonloper Edwin Veekens op YouTube al vijfhonderd keer bekeken en is zijn sponsorpagina honderden keren gedeeld via Facebook, LinkedIn en Twitter.


Bekkers ziet hoe ook in Nederland, naar buitenlands voorbeeld, de ondersteunende infrastructuur op de markt komt. Websites als geef.nl en justgiving.nl bieden tegen vergoeding een platform voor individuele sporters, die een eigen actiepagina kunnen aanmaken. Compleet met de namen en giften van hun sponsors en een thermometer die bijhoudt hoeveel ze al binnen hebben. Geef.nl telt nu 3.600 actievoerders die onder 46 duizend donateurs gezamenlijk 1,6 miljoen euro hebben opgehaald.


Of sport de filantropie opstuwt en tot meer inkomsten leidt, is nog niet onderzocht, zegt Bekkers. Hij denkt erover na om de sport-vraag toe te voegen aan het eerstvolgende landelijke Geven in Nederland-onderzoek. Mogelijk is alleen sprake van een verschuiving, zegt hij: minder geld via de collectebus en meer voor de buurman die zich in het zweet loopt.


De marathon van Londen, de absolute topper onder de sportieve inzamelingsacties, heeft de afgelopen dertig jaar 550 miljoen euro bijeen gebracht. Zo hard gaat het hier nog niet. De Rotterdam Marathon kiest elk jaar een officieel sponsordoel en vraagt deelnemers bij hun inschrijving een paar euro te doneren. Vorig jaar werd zo 27.500 euro ingezameld voor het Sophia Kinderziekenhuis, dit jaar staat de teller op 29 duizend euro voor kankeronderzoek in het Rotterdamse ziekenhuis Daniël den Hoed.


Monique van Keulen, project manager van Rotterdam Marathon BV, verwacht morgen opnieuw een emotionele dag. 'We zien regelmatig sporters bij de finish in huilen uitbarsten.' Al die duizenden breedtesporters die ver achter de prijswinnende Kenianen en Ethiopiërs aanlopen, doen dat met een reden, zegt ze. 'Of ze nu geld ophalen omdat ze zelf een ziekte hebben overwonnen, een overleden familielid gedenken of gewoon op hun 42ste een keer 42 kilometer wilden lopen: ze hebben allemaal een verhaal.'


Sir Edmund:

Kan marathon in minder dan 2 uur?


Sport:

Zakenmannen zoeken remedie ALS

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.