Studies oud-UvA-hoogleraar 'te mooi om waar te zijn'

Sociaal-psycholoog Jens Förster heeft tussen 2007 en 2014 in meerdere wetenschappelijke publicaties gefraudeerd. Dat blijkt uit onderzoek van statistische experts van de Universiteit van Amsterdam, waar Förster tot vorig jaar hoogleraar was. In 2014 werd ook al data-manipulatie geconstateerd in een publicatie van zijn hand door het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI).

UvA-locatie van de faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen. Beeld anp
UvA-locatie van de faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen.Beeld anp

Op zijn persoonlijke website ontkent Förster dat hij met data gerommeld heeft. Hij is 'woest' en noemt het rapport 'misleidend en vooringenomen'.

De onderzoekers hielden veertien papers tegen het licht waarvan Förster enige of eerste auteur is. In acht artikelen zijn sterke aanwijzingen gevonden dat de waarheid geweld is aangedaan, meldt het rapport. De 'waarachtigheid' van drie studies is onduidelijk. Volgens de onderzoekers zijn de uitkomsten van veel experimenten in de studies te mooi om waar te zijn. De data zijn ofwel verzonnen ofwel gemanipuleerd.

undefined

Humboldt-beurs

De uit Duitsland afkomstige Förster is altijd een gevierd wetenschapper geweest en gold als een van de meest invloedrijke psychologen van zijn generatie. Vorig jaar zou hij de prestigieuze Humboldt-beurs krijgen van 5 miljoen euro en een bijbehorend professoraat. Nadat de uitreiking eind vorig jaar werd uitgesteld vanwege alle beschuldigingen, zag de sociaal-psycholoog dit voorjaar vrijwillig af van het geld en de functie.

Toen het Landelijk Orgaan Wetenschappelijk Integriteit (LOWI) in 2014 drie studies van Förster tegen het licht hield en er in één fraude constateerde, wilde de UvA het daar in eerste instantie bij laten. De hoogleraar was inmiddels vertrokken naar Duitsland. Op verzoek van onder meer de decaan van de faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen besloot het bestuur toch aanvullend feitenonderzoek te laten doen naar het werk dat Förster deed in de periode dat hij bij de UvA werkte.

De zaak is nog niet helemaal afgerond. Van de proefschriften waarbij Förster promotor was zullen de artikelen nog 'nader worden bekeken', aldus de UvA. Het gaat om vier stuks.

Gegevens vernietigd

De oorspronkelijke onderzoeksgegevens zijn vernietigd. Dat was volgens Förster de normale gang van zaken, tot de fraude van Diederik Stapel in 2011 aan het licht kwam. Förster komt later met een inhoudelijke reactie omdat hij het rapport pas gisteren te zien kreeg, aldus een verklaring op zijn website. Hij meent dat er geen bewijs is geleverd dat hij met onderzoeksgegevens heeft geknoeid.

De UvA verzoekt de tijdschriften die de elf studies publiceerden die door de mand vielen, terug te trekken. Förster werkt nu als hoogleraar aan de Ruhr-Universität Bochum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden