Studentensteden groeien nog wel

DEN BOSCH Niet alleen het platteland en de steden in de grensstreek moeten zich voorbereiden op een krimp van het aantal inwoners, ook huidige groeigemeenten als Almere, Spijkenisse, Lelystad en Helmond moeten op den duur rekening houden met minder inwoners....

Van onze verslaggever Raoul du Pré

Door gebrek aan voorzieningen en het ontbreken van een aantrekkelijke woonomgeving weten zij op de lange termijn onvoldoende jongeren van onder de dertig jaar te lokken. Met die waarschuwing komen de samenstellers van de Atlas voor Gemeenten, de jaarlijkse ranglijst van Nederlandse steden, wijken en regio’s.

De Atlas staat dit jaar in het teken van de krimp. De groei van de bevolking is al aan het afvlakken en zal naar verwachting rond 2035 ombuigen in krimp. Per regio en stad bestaan echter grote verschillen. In de grensregio’s, en met name in Zuid-Limburg, heeft de krimp al ingezet. Aan grote steden als Amsterdam en Utrecht gaat het verschijnsel voorbij.

Op basis van een analyse van de binnenlandse migratiestromen waarschuwt de Atlas nu vooral de zogeheten new towns dat ook zij niet langer uit mogen gaan van vanzelfsprekende groei. Hét kenmerk van een krimpende stad is dat de instroom van jonge huishoudens (jonge alleenstaanden en tweeverdieners) niet opweegt tegen de uitstroom van dertigers (gezinnen met kinderen).

‘Niet die uitstroom is het probleem’, aldus onderzoeker Gerard Marlet. ‘Daar hebben alle steden mee te maken. Gebrek aan instroom van kansrijke jonge huishoudens is de belangrijkste achtergrond van krimp.’

Uit onderzoek blijkt dat die jongeren zich vooral laten leiden door de beschikbaarheid van werk, de kwaliteit van de huizen, het culturele aanbod, de veiligheid, het culinaire aanbod en de onderwijsvoorzieningen. Steden die daarin relatief slecht scoren, gaan de strijd om de inwoners verliezen.

Uit de Atlas blijkt dat vooral de oude, traditionele universiteitssteden zoals Amsterdam, Groningen, Utrecht, Delft en Leiden veel jongeren trekken en vasthouden, evenals steden met grote hbo-instellingen zoals Leeuwarden, Arnhem en Den Haag. Daartegenover staan de new towns en groeigemeenten als Zoetermeer, Apeldoorn, Ede en Spijkenisse.

Nu nog wordt de aantrekkingskracht van steden als Amsterdam en Utrecht getemperd door de relatief hoge huizenprijzen. De Atlas voorspelt echter dat die blokkade zal verdwijnen als gevolg van de vergrijzing.

In de komende vijftien jaar worden in heel het land 340 duizend huizen méér gebouwd dan er eigenlijk nodig zijn om de bevolkingstoename op te vangen.

Ook in de grote steden zullen de woningen daardoor beter betaalbaar worden voor jongeren. ‘In die ruimere woningmarkt zullen de nieuwe steden het naar verwachting moeilijk krijgen’, aldus de onderzoekers.

Zij wijzen er wel op dat het mogelijk is om op tijd maatregelen te nemen. Heerlen, dat al jaren kampt met de krimp, lijkt zich daarbij te ontwikkelen als positief voorbeeld.

De krimp is er het afgelopen jaar vrijwel tot stilstand gekomen. ‘Succesvolle investeringen in het woonklimaat, de beschikbaarheid van werk en nieuwe onderwijsinstellingen kunnen de kans op krimp verkleinen’, is de overtuiging van de onderzoekers.

De Almeerse wethouder Adri Duivesteijn grijpt de waarschuwing van de Atlas aan om zijn pleidooi voor een goede openbaar-vervoerverbinding met Amsterdam kracht bij te zetten. ‘Almere blijft dan een groeistad bij uitstek’, is zijn overtuiging.

Duivesteijn: ‘Het is inderdaad zo dat steden alleen groeien als er sprake is van een goede bereikbaarheid en voldoende voorzieningen. Dat is dan ook de kern geweest van onze onderhandelingen met de rijksoverheid.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden