nieuws Indonesië

Studentenprotest in Indonesië tegen voorstel om seks voor het huwelijk te verbieden

Bij demonstraties van studenten in de Indonesische hoofdstad Jakarta zijn dinsdag honderden gewonden gevallen. De studenten keren zich onder meer tegen een voorstel om seks buiten het huwelijk strafbaar te stellen en tegen de inperking van de macht van een corruptiewaakhond.

Betogende studenten in Jakarta worden door de oproerpolitie bestookt met met traangas en waterkanonnen. Beeld AP

Dinsdag zette de politie traangas en waterkanonnen in om een einde te maken aan een massale betoging voor het parlement in de hoofdstad Jakarta. De studenten bekogelden op hun beurt agenten met stenen. Bijna honderd demonstranten werden gearresteerd. Zeker 265 studenten en 39 politieagenten moesten in het ziekenhuis worden behandeld voor botbreuken, hoofdwonden en ademhalingsproblemen. Ook in andere grote steden, zoals Yogyakarta en Palembang, gingen studenten de straat op.

Corruptie beteugelen

De woede van de studenten is ook gericht tegen het besluit van het parlement om de macht van de anti-corruptiecommissie KPK te beteugelen. Deze onafhankelijke organisatie heeft sinds haar oprichting in 2002 honderden corrupte functionarissen en zakenmensen veroordeeld weten te krijgen. Die daadkracht heeft de KPK naast respect ook veel vijanden opgeleverd, onder wie veel (corrupte) parlementariërs en politieagenten.

Vorige week nam het parlement een wet aan die voorschrijft dat een extern bestuur voortaan toezicht houdt op de corruptiewaakhond. Dit betekent onder meer dat afluisteroperaties eerst moeten worden goedgekeurd. De nieuwe wet tast de onafhankelijkheid van de PKP aan en daarmee haar effectiviteit, vrezen de studenten, die eisen dat de wet wordt ingetrokken.

Machtsmisbruik

Voorstanders wijzen erop dat extern toezicht nodig is om machtsmisbruik te voorkomen. ‘Er is wereldwijd geen enkele staatsinstelling zonder een controlerend adviesorgaan’, zei het parlementslid Johnny Plate tegen persbureau Reuters.

De protesten zijn ook een verwijt aan het adres van de Indonesische president Joko Widodo, die eerder beloofde dat hij de endemische corruptie in het land zou bestrijden. De studenten willen dat hij zijn presidentiële bevoegdheden inzet om de nieuwe wet op te schorten, maar ‘Jokowi’ heeft al gezegd dat hij dat niet zal doen.

In ruil daarvoor kreeg de wet een aanvullende bepaling: de president mag de leden van het externe bestuur aanwijzen. Jokowi heeft beloofd dat hij geen bureaucraten zal kiezen, maar onderzoekers en activisten.

Een betoger spuit een vuurstraal naar de oproerpolitie door een aansteker te houden voor een spuitbus met (lichtontvlambare) deodorant. Beeld REUTERS

Ongehuwd samenwonen

Over de voorgenomen herziening van het Indonesische wetboek van strafrecht die de woede heeft gewekt van de studenten zou dinsdag worden gestemd. In de conceptversie zouden ongehuwd samenwonen, overspel en seks buiten het huwelijk strafbaar worden gesteld.

Na felle kritiek van media en burgerrechtenorganisaties in binnen- en buitenland riep president Widodo op de stemming op te schorten. Daarna bonden de parlementariërs in. Het nieuwe parlement, dat 1 oktober aantreedt, moet er opnieuw mee aan de slag.

Critici vrezen dat de wijziging van het wetboek van strafrecht in één klap de positie van lhbti’ers, toch al niet florissant in het hedendaagse Indonesië, aanzienlijk zou verslechteren omdat het verbod op seks buiten het huwelijk ook op hen van toepassing zou zijn. De Australische regering wijzigde vorige week alvast haar reisadvies, onder meer vanwege de gevolgen van de nieuwe wet voor lhbti’ers.

Een ander controversieel wetsartikel bepaalt dat alleen professionals seksuele voorlichting mogen geven: volgens critici een ramp voor het tegengaan van tienerzwangerschappen. Daarnaast zou er vier jaar gevangenisstraf komen te staan op abortus zonder toestemming van een arts.

Meer preutsheid

De wijzigingen zouden een feest zijn voor de islamitische hardliners die steeds meer invloed krijgen in Indonesië. Ook indien een verbod op seks buiten het huwelijk in de praktijk vooral een papieren tijger zou blijken, dan nog zou het als pressiemiddel kunnen fungeren om in Indonesië meer preutsheid af te dwingen.

Indonesische politici dromen al jaren van een ‘eigen’ wetboek van strafrecht. Het huidige wetboek van strafrecht stamt uit 1918 en is nog opgesteld door de Nederlanders. De laatste wijziging vond plaats in 1958.

Niet voor het eerst komt de belangrijkste oppositie tegen de voorstellen van studenten: het waren ook studenten die in 1998 met hun roep om meer democratie de val inluidden van president Soeharto. Veel studenten vrezen voor een inperking van rechten onder invloed van islamitische preutsheid en autoritaire politici. In het nieuwe wetboek van strafrecht zou ook komen te staan dat het strafbaar is om de president te beledigen, een artikel dat gemakkelijk kan worden gebruikt om critici de mond te snoeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden