Nieuws Studieschuld

Studentenorganisaties: verhogen rente studieschuld strijdig met internationaal onderwijsrecht

De verhoging van de rente op studieschulden is in strijd met een verdrag van de Verenigde Naties dat Nederland getekend heeft. Studeren wordt duurder, zonder dat de kwaliteit van het hoger onderwijs verbetert. 

Het studentenprotest op de Dam, tegen het plan van minister Van Engelshoven om studenten meer rente te laten betalen op studieleningen. Beeld ANP

Dat stellen het Landelijk Studenten Rechtsbureau (LSR) en het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO), in een juridische inventarisatie. Op 4 juni stemt de Eerste Kamer over de renteverhoging die in het regeerakkoord is afgesproken. De studentenorganisaties roepen minister Ingrid van Engelshoven (D66) op het wetsvoorstel terug te trekken, zo niet dan overwegen ze juridische stappen.

De voorgenomen renteverhoging is al door de Tweede Kamer aangenomen, maar stuit op steeds meer weerstand. Op een partijcongres in maart namen D66-leden een motie aan waarin de Eerste Kamerfractie wordt opgeroepen tegen de renteverhoging te stemmen. In de schriftelijke behandeling toonden de D66-senatoren zich ook al uitgesproken sceptisch over het wetsvoorstel.

GroenLinks is vorige week samen met studentenorganisaties een petitie gestart om senatoren op te roepen tegen te stemmen. Studenten verzetten zich al langer tegen de maatregel omdat het de zoveelste versobering betekent. Eerder maakte de studiefinanciering plaats voor het leenstelsel. Ook daar brokkelt de steun steeds verder voor af. Destijds ging de rente ook al omhoog.

Momenteel is de rente gebaseerd op de 5-jaars rente. In het nieuwe wetsvoorstel wordt uitgegaan van 10-jaarsrente, die hoger ligt. Voor de gemiddelde oud-student betekent het een stijging van 12 euro per maand bij de terugbetaling. De maatregel moet de schatkist uiteindelijk jaarlijks 226 miljoen euro opleveren, volgens Van Engelshoven noodzakelijk voor de financiële houdbaarheid van het stelsel.

Het LSR en het ISO onderzochten hoe het wetsvoorstel zich verhoudt tot het VN-verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten dat Nederland geratificeerd heeft. Dat verdrag is bedoeld om de toegankelijkheid van het onderwijs te verhogen, zegt ISO-voorzitter Tom van den Brink. ‘Uit het toetsingskader, de uitleg van het verdrag, blijkt dat maatregelen die studeren duurder maken geïnvesteerd moet worden in kwaliteit van onderwijs. Dat gebeurt niet bij de renteverhoging.’

Gespannen voet

De studenten hebben een punt, zeggen zowel Roel Schutgens, hoogleraar algemene rechtswetenschap aan de Radboud Universiteit, als Paul Zoontjens, hoogleraar onderwijsrecht aan de Universiteit Tilburg. Schutgens: ‘Je hoeft geen jurist te zijn om te zien dat het verhogen van de kosten van hoger onderwijs op zeer gespannen voet staat, zo niet in strijd is, met deze bepaling. Die verplicht Nederland namelijk tot geleidelijke invoering van kosteloos hoger onderwijs.’ 

Maar de juristen hebben grote twijfels of een stap naar de rechter zin heeft. De VN-bepaling heeft juridisch effect tussen staten, maar niet jegens burgers, zegt Schutgens. Toch zal de regering moeten verantwoorden, meent Zoontjens. ‘Nederland is gebonden aan het verdrag, ook al kan die binding niet door de rechter worden getoetst.’

Een woordvoerder van minister Van Engelshoven laat in een reactie weten de lezing van het ISO en LSR  niet te onderschrijven. ‘Op basis van het verdrag is er geen directe verplichting om de extra inkomsten te investeren in het onderwijs.’ D66-senator Alexander Rinnooy Kan noemt de opvatting van de studentenorganisaties ‘interessant’. Zijn fractie heeft nog geen standpunt ingenomen. ‘Wij hebben kritische vragen gesteld.’ De D66-senatoren hebben het regeerakkoord niet getekend. ‘Formeel is er geen commitment, maar we houden er natuurlijk wel rekening mee. Dat maakt het ingewikkeld.’

Als het wetsvoorstel op 4 juni wordt aangenomen, is dat op de valreep. Een week na de stemming, op 11 juni wordt de nieuwe Eerste Kamer geïnstalleerd. De huidige coalitie heeft dan geen meerderheid meer en zou dan naar verwachting onvoldoende steun vinden voor de renteverhoging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden