'Studentencultuur bestaat niet, geen vereniging is hetzelfde'

De katers zijn verdwenen. Maar na vijf dagen zijn de naweeën van de KEI-week nog tastbaar. Tijdens de Groningse introductieweek gingen er 28 fusten bier doorheen in de kroeg van Bernlef. De vloer kleeft er nog van. In de hoek staan plastic kratjes met lege flessen berenburg van Weduwe Joustra.

Beeld Jiri Buller/de Volkskrant

'Sonnema staat bij ons tussen de Glorix en WC Eend in het schoonmaakkastje', zegt voorzitter Frans Ozinga. 'Vergif is het.' Al in 1925 werd de studentenvereniging gesticht. Feriening foar Fryske Jongerein Bernlef is een kleine Friese enclave in de Groningse binnenstad.

Pompeblêden, een houtblok voor spieker sloan, opblaaszoenmondjes: 'Praat mar Frysk': in sociëteit de Pizel is Friesland overal. Al komen leden tegenwoordig ook uit Twente en Nieuw-Amsterdam, vertelt Ozinga (25), masterstudent taalwetenschappen. 'Zij voelen zich thuis bij onze dorpssfeer. Met een cursus Fries komen ze een heel eind.'

Ooit verbrandden leden telefoonboeken omdat de PTT weigerde de Friese spelling van plaatsnamen op te nemen. Dat militante chauvinisme is er wel af, zegt Osinga. Al wordt als het gezellig druk is om middernacht nog wel het Frysk Folksliet ingezet. Klink dan en daverje fier yn it rûn. 'Met de hand op het hart, het gezicht richting Makkum.'

Sinds donderdag is Bernlef dubbele folklore. Studentenverenigingen zijn namelijk opgenomen in de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed. Tussen het Sinterklaasfeest, het prijsdansen in Nieuw-Vossemeer, het midwinterhoornblazen en het bovenstemzingen bij psalmen in Genemuiden. 'De studentenverenigingscultuur is een levende, dynamische cultuur die de sociale cohesie bevordert en belangrijk is voor de identiteit van veel studenten in Nederland', aldus de Landelijke Kamer van Verenigingen, die zich hard maakte voor de beschermde status.

­Leuk hoor, zegt Ozinga. Al heeft hij er gemengde gevoelens bij. 'Het studentenleven meemaken is natuurlijk prachtig. Maar op erfgoedlijsten tref je meestal zaken die dreigen te verdwijnen. Een bloemencorso, of een natuurgebied.'

Zo'n vaart zal het met studentenverenigingen niet lopen, denkt Ozinga. Koepelorganisatie LKvV maakt zich meer zorgen. De invoering van het bindend studieadvies en het afschaffen van de basisbeurs hebben de druk op nieuwbakken eerstejaars flink verhoogd. Er moeten studiepunten gehaald worden. Daardoor zouden verenigingen het kind van de rekening kunnen worden.

Beeld Jiri Buller/de Volkskrant

Een 'erfgoedzorgplan' moet het onheil afwenden. Zo moeten verenigingen zich aanpassen aan de tijd 'waarin rendementsmaatregelen en studiedruk de boventoon voeren'. Een beetje vereniging heeft tegenwoordig een Academische raad, studiebegeleiding en een levendige handel in samenvattingen. Verenigingen als Vindicat en Albertus claimen zelfs dat hun leden een groter studiesucces behalen. Bij Bernlef richten ze tijdens tentamenperiodes de sociëteit in als studieruimte. Feestactiviteiten staan dan op een laag pitje. 'We willen mensen niet in de verleiding brengen', zegt Osinga. Zeven jaar studeert hij nu. 'Toen kon je nog de eeuwige student uithangen. Het is allemaal wat braver geworden.'

Vooralsnog is van dalende ledenaantallen geen sprake, blijkt uit landelijke cijfers. Al kenden verenigingen in Groningen vorig jaar een dipje. De drempel is hoger geworden, merkt Osinga. 'Studenten waren afwachtend. Ze wilden eerst aankijken of ze wel tijd overhielden voor een vereniging.'

Dit jaar ging het beter en is Bernlef blij met dertig nieuwe leden. Al zit een bestuursbeurs er met 133 leden opnieuw niet in - daarvoor zijn er 150 nodig. In de vrolijke bende van de bestuursruimte boven de kroeg behandelt secretaris Daniël de Jong de inschrijfformulieren. Met moeite heeft hij net een telefoonnummer en e-mailadres ontcijfert. 'Faaks' schrijft hij er met een gele markeerstift op; Fries voor 'misschien'. 'Aanmeldingen die tijdens de after-after-party binnenkomen zijn meestal niet de meest betrouwbare.'

Een andere reden van zorg is het slechte imago waar studentenverenigingen mee worstelen, meent de Landelijke Kamer van Verenigingen. Het erfgoedzorgplan wil de beeldvorming opvijzelen met betere 'externe communicatie'.

Maar zelfs op feestelijke dag van de uitverkiezing houden de grootste Groningse verenigingen de gelederen gesloten. Erfgoed of niet: pottenkijkers zijn tijdens de ontgroening niet gewenst. Bij Mutua Fides, de kroeg van Vindicat op de Grote Markt, gaat de achterdeur slechts op een kier om bierkratten af te voeren.

Beeld Jiri Buller/de Volkskrant

Dat is ook wat Frans Ozinga van Bernlef zich afvraagt: welke cultuur wordt nu eigenlijk geconserveerd? De koepelorganisatie beroept zich op klassieke mores: geen gympen in de kroeg, niet met je rug naar de bar staan. Bij Bernlef vinden ze die corporale tradities maar overdreven. Aan ontgroening doen de Friezen evenmin. Volgende week gaan ze op gewoon op kamp, naar Schiermonnikoog.

'De studentencultuur bestaat helemaal niet', zegt Ozinga. 'Geen vereniging is hetzelfde.' Zelfs het brassen, het gappen van attributen van rivaliserende verenigingen bij de inhuldiging van een nieuw bestuur, is volgens hem op z'n retour. 'Maar misschien ben ik er wel te oud voor geworden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden