Studenten voeren actie tegen onderwijsbezuinigingen met 'bezuigingenmuseum'

Massaal was hun actie tegen aanhoudende onderwijsbezuinigingen niet bepaald, maar de studenten hopen dat de formerende Haagse politiek toch oog heeft voor hun breed uitgedragen argumenten.

Protesterende studenten bij de Haagse Hofvijver met hun 'Museum van Onderwijsbezuinigingen', een spandoek van 50 meter breed. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

'Bezuinigen op het hoger onderwijs is het domste wat je kunt doen', roept Jarmo Berkhout van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) door zijn megafoon. 'De afgelopen 35 jaar is er keer op keer op ons bezuinigd', zegt hij, wijzend op het Museum van Onderwijsbezuinigingen. 'Maar onderzoek en onderwijs zijn cruciaal, voor de ontwikkeling van studenten én voor de ontwikkeling van de maatschappij.' Hij krijgt luide bijval van zijn mededemonstranten bij de zonnige Haagse Hofvijver.

De LSVb en het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) voerden dinsdag samen met andere lokale bonden actie tegen onderwijsbezuinigingen. Dit deden ze door grote bezuinigingen in het hoger onderwijs sinds 1982 te laten zien op een spandoek van 50 meter breed: het 'museum'. Ook overhandigden ze een actieplan aan de Tweede Kamer. De ogen zijn gericht op de formerende partijen aan de overkant van de Hofvijver. Zij moeten nu eindelijk gaan investeren in hoger onderwijs, zo luidt de boodschap.

Diverse verhogingen

In het museum vallen vooral de diverse verhogingen van het collegegeld op, soms met 100 euro per jaar. Een student van de ASVA studentenunie geeft een tour langs de bezuinigingen. Vanaf 1988 wordt de studiefinanciering beperkt tot zes jaar. De prestatiebeurs komt er in 1996. Vanaf dan wordt de studiefinanciering pas een gift als je binnen zes jaar afstudeert. Een tweede studie moeten studenten vanaf 2009 volledig zelf betalen, waarbij het collegegeld veel hoger is dan bij een eerste studie. In 2015 wordt de basisbeurs afgeschaft.

De afschaffing van de basisbeurs door het tweede kabinet-Rutte zou leiden tot investeringen in het hoger onderwijs. Maar die belofte is niet waargemaakt, zeggen de LSVb en het ISO. Er is per student jaarlijks steeds minder geld beschikbaar, stellen de organisaties op basis van cijfers van de Vereniging van Universiteiten (VSNU). In 2000 was er nog 19.900 euro per student beschikbaar. Dit bedrag is in 2016 teruggelopen naar 15.000 euro per student en de voorspelling is dat dat bedrag dit jaar daalt tot 14.600 euro.

Tekst gaat verder onder de grafiek.

Bron: Rijksbijdragebrieven aan VSNU-universiteiten excl. OU van OCW en EZ 2017-2025: rijksbijdragebrieven en meerjarenbegrotingen OCW en EZ, vanaf 2018 inclusief en exclusief studievoorschotmiddelen Studenten: exclusief niet-EER en onbekende nationaliteit. Deze cijfers zijn niet onomstreden.

Maar die cijfers worden betwist. Volgens een woordvoerder van het ministerie van OCW is er mede door het afschaffen van de basisbeurs juist meer geld per student per jaar beschikbaar. In 2010 was dat bedrag zo'n 5.900 euro per student, vorig jaar 6.800 euro en dit jaar loopt dat op tot 7.100 euro. Ter vergelijking: in 2000 ging het om gemiddeld 4.350 euro.

De verklaring voor deze onenigheid over de cijfers zit in verschillende definities van 'onderwijs'. Voor het hoger onderwijs staan er twee geldstromen op de begroting, een voor onderwijs en een voor onderzoek. In de cijfers van de VSNU zijn deze samengenomen. Maar voor het bedrag per student moet je naar het onderwijsgeld kijken, zegt het ministerie.

De studentenorganisaties vinden dat een rare redenering. Onderwijs en onderzoek zijn met elkaar verbonden en beide zijn belangrijk voor de kwaliteit van het onderwijs, vindt ook de VSNU.

Tweede verschil

Dan is er nog een tweede verschil in berekening. Iedere onderwijsinstelling krijgt een bedrag per student, en een vast bedrag per jaar. Dat vaste bedrag bleef de afgelopen jaren gelijk, terwijl het aantal studenten toenam. De VSNU neemt dit vaste bedrag mee in de berekening, het ministerie niet.

'In ieder geval hebben wij niets gemerkt van investeringen de afgelopen jaren', zegt Maartje Vroom, studente onderwijskunde aan de Universiteit Utrecht. 'Het is verdrietig om al die bezuinigingen hier terug te zien.'

De organisaties overhandigen vijf actiepunten aan de afgevaardigde politici. Het collegegeld moet omlaag, de basisbeurs moet terug, en als dat niet gebeurt moet de aanvullende beurs moet voor meer studenten beschikbaar zijn. Verder moet de huurtoeslag voor studenten blijven en moeten er meer docenten komen. 'Ik zal het aan de onderhandelaars overhandigen', belooft het D66-Kamerlid Paul van Meenen.

Los van de voorbijgangers, die het doek al fotograferend bekijken, staan er zo'n vijftig studenten. Waarom zijn dat er niet meer? 'Het is een ludieke actie en om deze boodschap over te brengen hebben we niet heel veel mensen nodig', zegt Berkhout. 'Wij staan hier als vertegenwoordigers.'

De hoop is vooral gevestigd op D66 en GroenLinks, die populair zijn onder studenten, zegt Berkhout, met zijn blik op het Binnenhof. Op 22 april is de volgende actie. Dan organiseren ze de Amsterdamse versie van een internationaal protest tegen bezuinigingen op de wetenschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden