Studenten voeren actie in hele land

Studenten in het hele land voeren actie voor meer invloed op het beleid en bestuur van hun universiteit. De actievoerende studenten die nu al een week het Maagdenhuis, een pand van de Universiteit van Amsterdam (UvA), bezet houden uit protest tegen het huidige beleid, hebben vandaag uitgeroepen tot actiedag.

Studenten tijdens een persconferentie in universiteitsgebouw het Maagdenhuis. Beeld anp

Op de universiteiten in het hele land zijn bijeenkomsten waar studenten, docenten en bestuurders met elkaar in gesprek gaan over meer democratie en inspraak van studenten. Alle onderwijsinstellingen geven daar op hun eigen manier invulling aan.

Het probleem op veel universiteiten is volgens de Maagdenhuis-bezetters dat geld een te grote rol speelt bij veel beslissingen van universiteitsbesturen.

De actievoerders houden nu al ruim twee weken panden van de UvA bezet. Eerst het Bungehuis en nadat dat door de politie ontruimd was, het Maagdenhuis. De bezetters gaan niet weg zolang het bestuur van de UvA hun eisen niet inwilligt. De UvA heeft deze week nog laten weten dat het pand voorlopig niet ontruimd gaat worden.

De actievoerende studenten hebben drie eisen: meer democratie, minder vastgoed en minder rendement. Zie hieronder hoe de studenten zich die drie pijlers van hun acties voorstellen.

Beeld anp
Beeld anp

1. Meer democratie

Wie bepaalt de koers van de universiteit - de wetenschappers die er onderzoek doen, de studenten die er studeren of de bestuurders die aan de top staan?

Vraag het aan de mensen van protestbeweging De Nieuwe Universiteit en ze zullen zeggen dat de macht vrijwel volledig bij de bestuurders ligt. Natuurlijk, officieel zijn er inspraakorganen, maar als het er echt op aankomt nemen de bestuurders hun besluiten zelf.

Neem de beoogde fusie tussen de bètafaculteiten van de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit. Die ging niet door nadat de studentenraad en de ondernemingsraad tegen hadden gestemd, waarna het college van bestuur met een licht afgezwakt alternatief kwam - een bètacluster. Daarvoor was geen instemming vereist.

En dat is niet zoals het hoort op een universiteit, betogen de bezetters van het Maagdenhuis. De macht moet weer in handen van het wetenschappelijk personeel komen en studenten moeten weer écht inspraak krijgen. Want die groepen vormen het hart van de universiteit en niet het college van bestuur, waarvan de leden benoemd zijn door een raad van toezicht die weer benoemd wordt door de minister van Onderwijs.

Nee, als het aan De Nieuwe Universiteit ligt, komt er een democratische universiteit waar bestuurders op alle niveaus democratisch worden gekozen. Ook zou de academische gemeenschap de mogelijkheid moeten hebben een referendum te organiseren.

Beeld anp

2. Minder vastgoed

Een academie is geen vastgoedbedrijf, betogen de bezetters. En toch wordt de academie steeds meer als vastgoedbedrijf geleid.

UvA-hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen, die de studenten steunt, zette vorig jaar in een wetenschappelijke studie op een rij wie allemaal in het Maagdenhuis werken, het bestuurlijke hart van de Universiteit van Amsterdam.

Van de 201 werknemers bleken er 8 verbonden aan de afdeling Strategie & Informatie, 13 aan Financiën & Control en 21 aan de grootste afdeling: Real Estate Management, waar het vastgoed wordt beheerd. Veel medewerkers hadden bovendien een verleden bij 'The Big Four', de grootste spelers in de accountancy en consultancy.

En hoeveel mensen zaten er bij de afdeling Academische Zaken, toch de core business van de universiteit? 'Slechts zeven', aldus Engelen in zijn publicatie in het tijdschrift Antipode.

Volgens Engelen begon die ontwikkeling in 1995, toen het Rijk het vastgoed overdroeg aan de universiteiten. Sinds die tijd begonnen universiteiten ook flink te bouwen. Er ging zoveel geld om in die projecten, dat er opeens 'beroepsbestuurders' nodig waren om ze op de rails te houden, mensen met een riant salaris die niet per se met beide voeten in de wetenschap staan.

Maar past dat wel bij een universiteit? Nee, menen de protesterende studenten. Ze vrezen dat eventuele verliezen bij vastgoedprojecten leiden tot nieuwe bezuinigingen op onderwijs en onderzoek.

Beeld anp

3. Minder rendement

Met de komst van de beroepsbestuurders raakte het rendementsdenken in zwang. Universiteiten moesten efficiënt opereren en er kwamen output indicators, die aangaven hoe het gesteld was met onderzoek en onderwijs.

Ook de geldstroom uit Den Haag werd afhankelijk van rendementen. Daarbij geldt grofweg: hoe meer studenten er soepel door de studies rollen, hoe meer geld een universiteit opstrijkt.

Die zakelijke blik heeft zijn weerslag op de organisatie van de universiteit, zo luidt de klacht van de studenten. Want de bestuurders richten zich niet meer op goed onderwijs, maar op winstmaximalisatie, waarbij docenten een kostenpost vormen en studenten halffabrikaten zijn die razendsnel van de ingang van de fabriek naar de uitgang worden geduwd. Of die studenten de best mogelijke opleiding hebben gehad, is daarbij van secundair belang.

Om de studenten snel door de fabriek te loodsen, nemen universiteiten maatregelen. Zo zouden tentamens minder zwaar worden om studenten geen vertraging op te laten lopen. Ook proberen de universiteiten minder goede studenten te lozen, bijvoorbeeld door een bindend studieadvies in te voeren: wie in zijn eerste jaar onvoldoende studiepunten haalt, mag niet verder studeren.

Als het aan de studenten ligt, verandert dat. Niet de kille cijfers moeten centraal staan, maar de kwaliteit van het onderwijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden