Studenten verdelen hervormingsgezinde kamp

De studentendemonstraties voor hervormingen in Iran gaan onverminderd door, ondanks een officieel verbod en ondanks pleidooien van de hervormingsgezinde president Khatami om ze te beëindigen....

Maandagavond leek het even of de studentenprotesten op hun eind liepen. Spiritueel Leider Khamenei veroordeelde het brute politieoptreden van donderdag, dat tot de massale demonstraties had geleid. Hij beloofde compensatie voor de slachtoffers en vervolging van twee verantwoordelijke politiefunctionarissen.

De zich doorgaans conservatief opstellende Khamenei vertegenwoordigt in Iran de hoogste macht en is verantwoordelijk voor politie en veiligheidsdiensten. Dezelfde avond vaardigde de gouverneur van Teheran een verbod uit op nieuwe demonstraties.

Ook de door de studenten gesteunde hervormingsgezinde president Khatami riep op tot kalmte en hield zijn gebruikelijke pleidooi voor politiek verzet via wettelijke kanalen. De honderden pro-Khatami-journalisten die gisteren in staking zouden gaan, bliezen hun actie af 'om spanningen te voorkomen'.

Het hele politieke spectrum, van conservatief tot hervormingsgezind, probeerde kortom de studenten tot rust te brengen. De conservatieve Khamenei omdat de studenten met hun beledigende leuzen zijn waardigheid aantasten en daarmee zijn machtspositie.

De hervormingsgezinden wilden van de demonstraties af om de gewelddadige conservatieve elementen niet te provoceren, en omdat de protesten hun doel hadden bewezen: laten zien aan het conservatieve parlement dat ze met de obstructie van de hervormingen een opstand riskeert. Maar de studenten trokken zich er gisteren niets van aan.

Khatami komt steeds meer klem te zitten tussen een groep aanhangers voor wie zijn hervormingen te langzaam gaan, en zijn tegenstanders, voor wie ze te ver gaan. De volhardendheid van de studenten verdeelt daarmee het hervormingsgezinde kamp van Khatami en verzwakt diens positie. Bovendien vestigen de protesten tegen het politieoptreden de aandacht op Khatami's zwakke punt: hij heeft die politie nog steeds niet onder controle.

Maar niet alleen Khatami lijkt zijn aanhangers niet langer in de hand te hebben. Ook de conservatieven geven sinds maandagavond tegenstrijdige signalen af. De oproep van het belangrijkste conservatieve propagandabureau tot een massale tegendemonstratie staat haaks op de pleidooien voor rust van het conservatieve boegbeeld Khamenei.

Ook betekent zo'n demonstratie een nieuwe schending van het verbod op bijeenkomsten door de gouverneur van Teheran. De oproep kreeg echter ruim baan op de Iraanse televisie, die stevig in conservatieve handen is. De vraag is of Khamenei toch voor een ramkoers heeft gekozen, of dat binnen de conservatieven tegenstrijdige richtingen zijn ingeslagen.

Er wordt in Teheran dan ook met zorg uitgekeken naar de demonstraties van vandaag. Gisteren kregen de studenten tienduizend mensen op de been. Als de conservatieven in dezelfde aantallen opkomen, dan staan morgen twee onbeheersbaar grote groepen tegenover elkaar.

Voeg hierbij de politieke verdeeldheid in beide kampen, de geruchten over provocateurs onder de studenten, de onberekenbare knokploegen van Hezbollah en de snel radicaliserende ordetroepen, en de ingrediënten voor een explosieve situatie liggen gereed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.