Studenten proberen Utrechtse volksbuurt te redden

Tijdelijke bewoners van slooppanden in een karakteristieke buurt in de Utrechtse wijk Ondiep proberen het tij te keren...

Op enkele ramen van de karakteristieke arbeidershuisjes zijn filmpjes over de voormalige bewoners geprojecteerd: Het grote verlies van het Kleine Wijk heet de documentaire, gemaakt door twee oud-bewoners. Bezoekers van de Open Monumentendag dwalen zaterdag door het labyrint van kleine straatjes in deze buurt in de Utrechtse wijk Ondiep.

‘Wat jammer dat dit allemaal plat gaat’, verzucht een deelnemer aan een historische wandeling. Een ander: ‘Ik had vanwege de rellen een half jaar geleden toch een heel ander beeld bij Ondiep.’

In het Kleine Wijk, een volksbuurt gebouwd rond 1915, stonden tot voor kort porseleinen beeldjes op de meeste vensterbanken. Veel bewoners woonden er tientallen jaren, totdat ze moesten verhuizen na het besluit tot sloop in 2005. Een deel van de lege woningen is tijdelijk verhuurd door studentenhuisvesting.

Geruisloos
Het Kleine Wijk zou waarschijnlijk geruisloos zijn verdwenen zonder deze tijdelijke bewoners: naast studenten en jonge stellen ook enkele krakers. Met enkele oorspronkelijke bewoners en sympathisanten zetten deze nieuwkomers alles op alles om het Kleine Wijk te behouden. Ze lopen in zelf ontworpen actie-T-shirts. Ze hebben posters achter hun ramen gehangen en spandoeken over de straten gespannen. Tot ergernis van de woningbouwcorporatie.

En ze hebben aangehaakt bij de Open Monumentendag. ‘Kijk hoe de mensen hier voor elkaar zorgen. En dat noemen ze in Den Haag een probleemwijk. We hebben een slechte naam gekregen door die rellen’, zegt een wijkbewoner. Hij speelt zichzelf in het theaterstuk Kamervragen over Ondiep van het Stut Theater. Caroline den Hartog heeft historische foto’s achter haar ramen gehangen. De hoog opgeleide oorspronkelijke bewoonster is de drijvende kracht achter de buurtvereniging. Het was eng tijdens de rellen in Ondiep, die dagen na 11 maart, vertelt ze. Ze hoorde relschoppers roepen: ‘laten we die lege huizen in de fik steken’. Maar juist na die collectieve schok is volgens haar het contact tussen de oude en nieuwe bewoners versterkt. ‘De studenten doen net zo dorps als de oude bewoners. Toen de buurtkat overleed, kwamen ook zij afscheid nemen.’

Driekwart van de nieuwbouw van het Kleine Wijk is straks te koop. De sloop van de 220 sociale huurwoningen maakt deel uit van een omvangrijke nieuwbouwoperatie in Utrecht, met als doel de sociale woningbouw meer over de stad te verspreiden.

Diana Mokkink, een van de laatste dertig oorspronkelijke bewoners in het Kleine Wijk, vermoedt andere motieven. ‘Woningcorporatie Mitros ruikt geld. Er komen hier dure koopwoningen.’ Mokkink is 59 jaar geleden geboren in het huis dat ze binnenkort gaat verlaten. Haar zus woont achter haar, haar broer woont daarnaast.

De oorspronkelijke bewoners hebben nauwelijks geprotesteerd tegen de sloopplannen, vertelt ze. ‘We dachten: dat heeft geen zin.’ Maar ze is blij verrast door de inzet van de tijdelijke bewoners. Nieuwsgierig kijkt ze rond in het huis tegenover haar, waar kunstacademiestudente Loes Glandorff een kamer in het sloophuis heeft ingericht zoals die rond 1918 moet zijn geweest.

Stijlkamer
De stijlkamer, waar vijftien mensen weken aan hebben gewerkt, trekt veel bekijks. Glandorff: ‘Hiermee willen we laten zien hoe bijzonder deze wijk is. Niemand die hier komt wonen, wil hier weg.’

De acties zijn misschien te laat op gang gekomen, zegt architectuurhistorica Tim Schoots-Timmerman van de historische vereniging Oud Utrecht. Het zou volgens haar ‘een misser van jewelste’ zijn, dit stuk historie te vervangen door ‘gladde nieuwbouw voor rijke bewoners’.

Maar de sloop is volgens de woningcorporatie niet meer te stoppen. Eind november moeten de studenten eruit, rond de jaarwisselingen beginnen de sloopvoorbereidingen. Mitros neemt het protest niet serieus. Woordvoerder Yves Vermeulen: ‘Bewoners met een duidelijk tijdelijk contract die protesteren tegen sloop hebben geen poot om op te staan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden