Reportage XXL-tentamenweken

Studenten overspoelen massaal de schaarse studieruimtes. Wat is daaraan te doen?

Ver voor openingstijd staat er al een rij studenten te wachten bij de universiteitsbibliotheek van Maastricht. Beeld Marcel van den Bergh

Deze weken maken studenten hun laatste tentamens voor de zomer. Om te blokken zoeken zij massaal hun universiteitsbibliotheken op. Werkplekken zijn schaars. Hoe gaat Universiteit Maastricht daar mee om?

Voor studentenbegrippen is het diep in de nacht, in de grotemensenwereld kwart voor acht. Tien studenten staan met slaap in de ogen en muziek in de oren te wachten tot de Inner City Library, de Maastrichtse universiteitsbibliotheek, haar glazen schuifdeuren opent.

Vijf minuten later is hun aantal verdubbeld. Weer vijf minuten later nog eens. Vooraan begroeten drie Duitse jongens een vierde met een handklap. Verderop klinkt wat Engels en een woordje Frans. Voor de meesten is het nog te vroeg: zij zwijgen in alle talen.

Universiteitsbibliotheken in het hele land worstelen met toenemende drukte in hun studiezalen, vooral tijdens tentamenweken. Niet voor niets worden die in Maastricht de XXL-weken genoemd.

Om stipt acht uur – een half uur eerder dan normaal – neemt een montere baliemedewerker voor de ingang plaats. De rij van inmiddels meer dan honderd studenten zet zich op aanwijzing van zijn arm in beweging. Steeds laat hij er vier doorlopen, evenveel als er binnen toegangspoortjes staan. ‘Thanks, guys, one more please.’

‘Vanochtend valt het nog reuze mee’, zegt Carin Klompen, als manager bibliotheeklocaties- en services verantwoordelijk voor een beschaafd verloop van de ochtendentree. ‘We hebben er weleens een paar honderd.’

Flessenhals

Een paar jaar geleden dreigde het binnenkomen zelfs uit de hand te lopen. Dezelfde schuifdeuren vormden toen de flessenhals in de studentenstroom die zich op tentamenochtenden de universiteitsbibliotheek binnendrong. Op sociale media circuleren nog filmpjes van deze German Run. Eenmaal binnen sprintten de ijverige, veelal Duitse studenten naar de beste studieplekken.

Een half uur later zitten Celena Makola (20) en Sarra Riahi (18) op hun felbegeerde werkplek op de begane grond tevreden naast elkaar. Hiervoor zijn ze zo vroeg uit de veren gekropen. Makola: ‘Boven heb je stilteruimtes, hier mag je zachtjes praten. We schrijven aan een examenopdracht voor de bachelor Arts and Culture, dus dat is wel handig.’

De XXL-weken dwingen de Inner City Library elk jaar tot een flinke gedaanteverandering. In reguliere weken staat groepsonderwijs voorop: in de vele groepswerkruimten steken studenten de koppen bij elkaar om samen nieuwe leerstof te bestuderen. Maar met de tentamens in zicht is het ieder voor zich. Werkplekken worden eenmanseilanden. Op tafel heeft iedere student een eigen laptop, een eigen telefoon, een eigen bloknoot en een eigen flesje water.

Beeld Marcel van den Bergh

Voor de ijverige studiehoofden zijn het lange dagen, zeker nu de bieb zelfs eerder opent en later sluit dan normaal. Neem Clara Bergrath (20). Ze komt uit Frankfurt, heeft een kamer in Maastricht, maar: ‘Om de zes weken kom ik twee weken in deze bieb wonen.’ Vanochtend arriveerde zij om negen uur. Met haar studiemaatje Marc Schnitzler (19) is ze van plan tot sluitingstijd te blijven: een studiedag van vijftien uur.

Elk uur nemen ze een pauze – dat wel. Van hoe lang? ‘Zestig minuten,’ lacht Clara. Marc, serieuzer: ‘Hangt ervan af. Meestal tien minuten. Dan zitten we in de binnentuin, eten wat en roken wat.’

Meer, meer, meer

De populariteit van de learning spaces – modern Mestreechs voor ‘studieplekken’ – heeft een keerzijde: het is buitengewoon druk. Marc van Gastel (25) en Eline Sietsma (25), beiden masterstudent en behorend tot de oude garde, praten er op berustende toon over. ‘In ons eerste jaar, in 2012, was het al druk, maar het wordt nu echt steeds voller.’

Op de Universiteit Maastricht moeten meer dan 16 duizend studenten het doen met 2.500 werkplekken – meer dan bij elke andere Nederlandse universiteit, maar in tentamenweken niet genoeg. Naast de Inner City Library zijn er nog vier bibliotheeklocaties. Op de bibliotheekwebsite is te zien in welke nog bureaus vrij zijn. Vlak voor de tentamens kleuren de balkjes meestal rood: vol is vol.

Wat zoeken studenten in zo’n volle studiezaal? Waarom werken ze niet liever thuis aan hun eigen bureau met hun eigen koelkast binnen handbereik? Sietsma weet het wel: ‘Ik heb niet echt een fijne studieplek thuis. Ik denk dat meer studenten daar last van hebben, zeker internationale studenten.’

Ook Schnitzler kan zo wat redenen noemen om zijn studentenkamer te verlaten: ‘Thuis is de wifi niet goed genoeg. Thuis zijn er ook te veel afleidingen.’

Op Van Gastel werkt juist de aantrekkingskracht van de universiteitsbibliotheek. ‘Hier kan ik op twee computerschermen tegelijk werken. Bovendien is er het sociale aspect: we studeren individueel, maar de breaks zijn gemeenschappelijk.’

Het meest gehoorde antwoord: zien studeren doet studeren. De Antwerpse Brian de Brie (21) is er eerlijk over: ‘Ik heb gewoon mensen om mij heen nodig die aan het studeren zijn, anders doe ik niks.’

Het leven van een bibliothecaris bestaat tegenwoordig meer uit het managen van de crowd dan uit het afstoffen van oude boeken. De Landelijke Studentenvakbond pleit dan ook sterk voor extra werkplekken. Voorzitter Carline van Breugel: ‘Door het kamertekort en doordat kamers vaak klein zijn, kan niet iedereen thuis studeren. Zonder voldoende bibliotheekplekken kunnen die studenten nergens terecht. Het is gewoon te druk.’

Beeld Marcel van den Bergh

De Universiteit Maastricht nam al verschillende maatregelen. Sinds 1 januari kom je alleen binnen met een UMcard, een pas voor medewerkers en studenten. Middelbare scholieren en studenten uit andere steden zijn niet meer welkom – vandaar de toegangspoortjes. ‘Studenten reageren daar erg positief op’, vertelt Klompen. ‘Ze weten nu dat de bieb echt van hen is.’

Nachtbibliotheek

Ook buiten de eigen gebouwen zoekt de universiteit naar plek voor haar studenten. Het nieuwste experiment is een nachtbibliotheek. In de lobby van The Student Hotel kunnen studenten de spaarzame uren doorbrengen waarop andere bibliotheken gesloten zijn. Vannacht waren het er vijftien. De laatste nachtbraker ging pas om kwart voor zes weg – twee uur voordat zijn medestudenten zich anderhalve kilometer verderop in de rij voor de Inner City Library opstelden.

‘Verruimde openingstijden zijn heel belangrijk’, zegt voorzitter Van Breugel van de Landelijke Studentenvakbond. Zij wijst erop dat studenten met bijbaantjes overdag niet kunnen blokken. ‘Het is goed om studenten zelf te laten bepalen wanneer ze studeren. Als voor hen de nacht het beste werkt, moeten er ook ’s nachts werkplekken zijn. Enkel studeren tussen negen en vijf is niet meer van deze tijd.’

Van tevoren wist bibliotheekmanager Klompen niet wat ze kon verwachten van de 24/7 openstelling. ‘Maar als ik binnenkom en hoor dat het druk geweest is ’s nachts, is het experiment voor mij geslaagd. En goed voorbeeld doet volgen: inmiddels is ook de Vrije Universiteit in Amsterdam geïnteresseerd.’ Ook op andere universiteiten gaan geluiden op om bibliotheken doorlopend open te houden.

De studenten zelf? De meesten verkiezen vooralsnog de dag boven de nacht. Van Gastel: ’Je moet ook een keertje slapen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden