Studenten laten zich volstouwen met nicotine én afschepen met een fooi

Beeld de Volkskrant

Interessant nieuws afgelopen zaterdag: sigarettenfabrikant Japan Tabacco Industries betaalt studentenverenigingen voor de exclusieve verkoop van hun merken, Camel en Winston, uit sigarettenautomaten in de sociëteiten. Het zijn de rare en vermoedelijk illegale sprongen van een industrie in het nauw, die almaar verder uit het publieke domein wordt geduwd en van de weeromstuit steeds gekkere dingen gaat bedenken om nieuwe afzetkanalen te vinden voor haar verslavende waar.

Nieuwe afzetkanalen betekent jonge mensen die met een beetje geluk decennialang trouw klant zullen blijven, vandaar studenten. Reclame maken op tv of op straat mag niet meer, op sigarettenpakjes moet heel groot staan dat je van roken lelijk en impotent wordt en er dood aan gaat bovendien, vandaar onorthodoxe propagandatactieken als sponsorcontracten met besloten verenigingen.

Dat de studenten hun onderhandelingstechniek nog wat moeten aanscherpen, blijkt uit de bedragen die met de transactie gemoeid zijn: journalisten die inzage kregen in het contract tussen Japan Tobacco en de Maastrichtse studentenvereniging Tragos, reppen van 850 euro per jaar in ruil voor het exclusief aanbieden van Camel- en Winstonmeuk. Voor dat bedrag heb je eenmalig tweeënhalve seconde televisiereclame op een incourant tijdstip rond een obscuur programma, dus die lui op het hoofdkantoor van Japan Tobacco zullen wel buitengewoon ingenomen met zichzelf zijn geweest. De bloem der natie laat zich niet alleen volstouwen met nicotine maar zich ook nog eens afschepen met een fooi.

Interessanter nog is de wijze waarop het nieuws tot ons is gekomen. Het is het resultaat van de inspanning van een gespecialiseerd onderzoeksteam, de Onderzoeksredactie Tabak. Dat team produceert in opdracht van een vereniging die een vakblad voor artsen uitbaat, de Vereniging Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG), een jaar lang journalistieke onderzoeksverhalen over de tabaksindustrie en het tabaksbeleid in Nederland. NTvG betaalt en 'maakt mogelijk', maar heeft, zo vermeldt de website van de Onderzoeksredactie Tabak, 'geen invloed op het redactionele beleid'.

Dat wordt uitgestippeld door freelance-onderzoeksjournalist Marcel Metze, die zich met twee vaste krachten en een aantal freelancers heeft vastgebeten in de wondere wereld van de tabak. Het is de bedoeling dat de verhalen die uit de inspanningen voortvloeien hun weg vinden naar dagbladen en publiekstijdschriften. Het nieuws over de mogelijk illegale studentencontracten is de eerste grote primeur van het Onderzoeksteam Tabak.

Op Villamedia, het verenigingsorgaan van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten, legde Metze afgelopen februari uit dat het bestuur van de NvTG 'meer aandacht in de media wil voor de gevaren van roken en het krachtenveld daaromheen'. Uitgangspunt bij elk onderzoek is daarom dat roken slecht is; de vereniging stelt die voorwaarde voor de financiering. Volgens Metze is dat geen belemmering om met zijn team onafhankelijke journalistiek te bedrijven: 'Dat roken slecht is, staat afdoende vast.'

Dat is een verfrissende stellingname in tijden waarin waarheden aan de lopende band ter discussie worden gesteld en wetenschappelijke inzichten door de wc worden gespoeld als 'ook maar een mening'. Dat de tabaksindustrie er niet in geslaagd is om een vaste plek op de opiniepagina's te verwerven met stukken waarin wordt 'aangetoond' dat je van roken gezond, slank, mooi, rijk, gelukkig en begeerlijk wordt, geeft moed. De wereld is niet helemáál gek geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden