Strubbelingen in coalitie duiden op vermoeidheid

De oppositie kwam er niet eens aan te pas; de paarse partijen vlogen elkaar zelf wel in de haren. De afgelopen week zat vol ruzies en irritaties in de coalitie....

Van onze verslaggeefster Lidy Nicolasen

Het zijn de herfstkriebels, zegt de een. Zeur niet, zegt de ander, het is het gewone politieke handwerk. Profileringsdrang is het eveneens al genoemd. Welke naam het ook krijgt, het blijft een feit dat de paarse regeringspartijen elkaar deze week de tent uit vochten. Ze hadden er de hulp van de oppositie niet voor nodig.

Eigenlijk begon het vorige week al, toen de VVD coalitiegenoot PvdA verweet alle openbare functies in te pikken. Van burgemeesterspost tot topambtenaar. De PvdA, zelf in een kramp vanwege een echte crisis in de partijtop, reageerde schamper. De VVD wil terug naar de politiek van de achterkamertjes, klonk het.

Echt serieus werd het toen PvdA-fractieleider Melkert de pers bij zich riep om VVD-minister Korthals de wacht aan te zeggen over een mensensmokkelzaak, de Dover-affaire. Korthals kon de Kamer niet informeren omdat zijn ambtenaren hem niets hadden verteld en omdat zij eveneens elkaar vitale informatie hadden onthouden.

Achteraf kan nooit de vraag worden beantwoord of de dood van 58 Chinezen had kunnen worden voorkomen als het Openbaar Ministerie goed had gefunctioneerd. Korthals, politiek verantwoordelijk, zegt van niet, maar hij gaf toe dat er fouten waren gemaakt. Die erkenning was voor Melkert onvoldoende.

De burger moet erop kunnen rekenen dat de overheid in staat is criminaliteit te bestrijden, zei Melkert; het was niet voor het eerst dat Justitie faalde en nu was de grens bereikt. In VVD-kring en zelfs in eigen kring wist men al snel dat Melkert aan windowdressing deed om de aandacht af te leiden van de ruzie in het eigen partijbestuur.

Het kan hebben meegespeeld, ware het niet dat de PvdA probeert de rol van de VVD over te nemen als nationale hoeder van veiligheid en bestrijder van criminaliteit. Eerder dwarsboomde Melkert de inkrimping van het Limburgse politiekorps, tegen de zin van de eigen PvdA-minister De Vries.

Het was meer toeval dan wijsheid dat VVD-leider Dijkstal op hetzelfde moment een tegenzet deed. Staatssecretaris Cohen van Justitie (PvdA) mag van hem geen burgemeester van Amsterdam worden.

Cohen moet de net door het parlement geloodste Vreemdelingenwet uitvoeren. Een nieuwe bewindsman heeft een half jaar nodig om zich in te werken en die tijd is er niet, vindt Dijkstal.

Verbazing aan PvdA-kant. De procedure voor het burgemeestersambt in Amsterdam is nog maar net begonnen. Officieel weet niemand of Cohen beschikbaar is. Beetje vroeg, Dijkstal, zeggen PvdA'ers. Het maakt Dijkstal niet uit. Beter te vroeg dan te laat, ik waarschuw bij voorbaat, laat hij weten.

De derde paarse fractieleider, D66'er De Graaf, trad uit de coulissen toen de Democraten onverwacht het rekeningrijden wilden inruilen tegen de maatschappelijk acceptabelere kilometerheffing. De media gingen met het bericht aan de haal: 'D66 legt bom onder rekeningrijden'. Woede bij de coalitiepartners en minister Netelenbos van Verkeer; triomf aan de kant van de buitenparlementaire tegenstanders.

De Graaf mocht uitleggen dat, hoewel woordvoerster Giskes daarover geen misverstand had laten bestaan, de proef met rekeningrijden natuurlijk alle steun krijgt als haar motie over kilometerheffing het niet haalt. De Graaf als boodschapper van de terugtocht, maar de krantenkoppen en de tv-rubrieken zijn gehaald.

Niet alleen de fractieleiders botsen. Vorig weekend besloten de drie paarse partijen de subsidie van een aantal culturele instellingen te redden. Maar PvdA'er Belinfante koos tijdens het debat een koers die geheel strookte met die van PvdA-staatssecretaris Van der Ploeg.

Voor de VVD en D66 kwam dat totaal onverwacht. Boos is een te milde term voor de woede-uitbarstingen die volgden.

De PvdA was ook de gebeten hond in het debat over de onderwijsbegroting, omdat woordvoerder Barth maar geld bleef eisen. Vooral buiten de Kamer, tot diepe frustratie van VVD en D66. Hun woordvoerders deden niet eens moeite de schijn op te houden; ze maakten ongenadig gehakt van hun coalitiepartner.

Herfstkriebels? Zoveel ruzie en irritaties in één week duiden op vermoeidheid en op een groeiende behoefte om zich tegen elkaar af te zetten. De verkiezingen lonken, ook al werden de meeste conflicten ten slotte bijgelegd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden