Stroperig succes

Oude Maasweg van The Amazing Stroopwafels was nooit een hit. Toch staat het lied elk jaar hoog in de Top 2000. Stroopwafelzoon Merlijn Kerkhof probeert het succes te verklaren.

'Een vrolijke misdaad', noemde Matthijs van Nieuwkerk de hoge notering van Oude Maasweg van The Amazing Stroopwafels in de Top 2000, het programma dat Van Nieuwkerk presenteert. Oude Maasweg eindigde in de editie van 2002 op de 44ste plaats.


Veel te hoog natuurlijk. Het nummer is immers nooit een hit geweest: toen het in 1982 op single verscheen, kwam het niet verder dan de Tipparade.


Toch staat Oude Maasweg elk jaar in de hoogste regionen van de Top 2000. In 2007 zelfs op 16.


Er is geen fanclub die massaal op het nummer stemt. The Amazing Stroopwafels zijn zelden op tv. Achter de band zit geen machtig label met een grote marketingafdeling. Hoe kan het succes van Oude Maasweg dan worden verklaard?


Allereerst is het natuurlijk een goed nummer. Al moet ik erbij zeggen dat ik als zoon van de maker, Wim Kerkhof, bevooroordeeld ben. Maar het is een tijdloze popballad; in 1981 opgenomen, zonder de typische jarentachtigsound. Het is ook bijzonder van opbouw: er zijn maar twee coupletten (een refrein ontbreekt) die worden verbonden door een lyrische gitaarsolo. Door die lange solo zou je bijna vergeten dat het eerste couplet in het Engels was, terwijl het tweede Nederlandstalig is.


Het lied is een nogal vrije bewerking van Manhattan Island Serenade van Leon Russell uit 1972. Het eerste couplet in Oude Maasweg is letterlijk geknipt en geplakt uit Russells versie. Het gaat over een verkering die net uit is, in een troosteloze setting van een kapot busje langs de snelweg op een regenachtige dag.


Het tweede couplet speelt zich af op de Oude Maasweg, een doodlopende weg in het havengebied van Rotterdam. Setting: petrochemische industrie, olievlekken op de Maas. Ook nu is er een defect busje, een Ford Transit, en een liefde die niet langer wordt beantwoord.


Door de manier waarop het Engelstalige couplet met het Nederlandse is verweven, lijkt het alsof het oorspronkelijke lied op de radio van de Transit klinkt. Het lied over een verbroken relatie in New York klinkt in het Manhattan aan de Maas.


De compositie is goed gelukt, maar dat is niet genoeg om te scoren in de Top 2000. Wat helpt is dat de publieke zenders Oude Maasweg zijn blijven draaien, vooral dankzij muzieksamensteller Herman van der Velden, die de plaat met enige regelmaat draaide bij Langs de Lijn en Radio Tour de France. Mooi, maar opnieuw niet genoeg voor een Top 2000-notering.


Daarvoor is meer nodig. Hard werken bijvoorbeeld. Toen halverwege de jaren tachtig de Nederpophype voorbij was en veel podia voor levende muziek verdwenen, ging de band kleiner verder. Alles werd in eigen hand gehouden: de boekingen, nieuwe releases. The Amazing Stroopwafels speelden voor weinig, waardoor ze véél konden spelen. Ook bij mensen thuis en op trouwerijen. Sinds hun oprichting in 1979 hebben de Stroopwafels meer dan 6.400 keer opgetreden. Exclusief gigs op straat.


Elke week speelden de Stroopwafels op de Lijnbaan in Rotterdam, waar ze een groot en gevarieerd publiek bereikten. Langzaam werden de Stroopwafels zo een Rotterdams symbool.


Toen een merkenbureau in 2008 onderzoek deed naar de sterkste culturele merken van de stad, bleek de band op de zestiende plaats te staan. Instellingen met miljoenenbegrotingen, zoals het Scapino Ballet, het Gergiev Festival en het Nederlands Architectuurinstituut, eindigden lager. In 2011 werd het onderzoek herhaald: zelfde resultaat.


Misschien heeft het te maken met de bijna stereotiep Rotterdamse uitstraling van de muzikanten. Als zij op straat spelen staan ze zelfs bij temperaturen rond het vriespunt in T-shirt en spijkerbroek. Bij voorkeur wordt er niet op een podium gespeeld, maar tussen het publiek, op ooghoogte. Wars van pretenties. Authentiek.


Wat de link met Rotterdam ook verklaart: de vele nummers die zij erover schreven. Liedjes als De Reus van Rotterdam zijn vooral voor wat oudere Rotterdammers herkenbaar. Op de nieuwe cd Gewoon gebleven staat een ballade over het 'Vergeten bombardement' dat de stad in 1943 trof.


Blijft de vraag waarom Oude Maasweg zo hoog in de lijst staat, terwijl het lied in 1982 geen hit werd. Hoe komt dat?


Er zijn uiterlijke zaken. The Amazing Stroopwafels hebben 'radiohoofden', zoals dat in omroepland wordt genoemd. Ze zijn geen posterboys, waardoor ze niet snel op tv worden gevraagd. Kom je niet op tv, word je minder gedraaid op de radio. En als ze dan een keer op tv mochten, verschenen de Stroopwafels niet geheel conform de heersende mode in houthakkersbloezen en gebreide truien.


Wat ook niet hielp was dat de drie singles vóór Oude Maasweg niets hadden gedaan. Ja, eentje, Ome Kobus. Maar toen dit lied over een man die door een haaienbeet zijn been verloor een hit dreigde te worden, beklaagde een briefschrijver van de invalidenbond zich bij de TROS over de tekst. Die zou discriminerend zijn voor gehandicapten. Resultaat: alle omroepen boycotten het nummer.


De band had nóg een probleem: ze paste in geen enkel hokje. De oorspronkelijke lp van Oude Maasweg (Mooi weer, 1981, vijf jaar later met een nieuwe hoes als Oude Maasweg heruitgebracht) is niet bepaald stijlconsistent. Er staan vuige rocknummers op, maar ook een reggae-achtige versie van De vlieger van André Hazes. De band had zijn eigen geluid nog niet gevonden, maar ook nu nog is het lastig om een genre te benoemen.


Dan was er nog de taalkeuze. Toen de Stroopwafels begonnen, werden ze het er niet over eens of ze in het Nederlands of Engels moesten zingen, dus deden ze het allebei. Pas na drie jaar werd voor Nederlands gekozen. De eerste lp's hebben een Engelstalige B-kant. Vandaar ook de tweetalige naam: een typisch Nederlandse delicatesse, voorafgegaan door een adjectief ontleend aan een van hun favoriete countryrockbands: The Amazing Rhythm Aces.


De bandnaam is enerzijds sterk, omdat je hem niet snel vergeet. Maar de naam is ook misleidend, omdat je eerder carnavalskrakers verwacht dan maatschappijkritische teksten en serieuze liedjes over historische thema's (zoals de Watersnoodramp in Voor de storm).


Het enige waar de Stroopwafels bij horen, is Rotterdam.


En de Top 2000 dus. Dankzij de lijst van Radio 2 heeft het lied een plaats verworven in de canon van de Nederlandse popmuziek. Het succes zou je als bewijs kunnen zien dat televisieaandacht niet nodig is om een klassieker te maken. Of dat een echt goede plaat met een beetje Rotterdamse steun wel boven komt drijven.


Merlijn Kerkhof (1986) is freelance journalist en de zoon van Stroopwafels-zanger, contrabassist, toetsenist en liedjesschrijver Wim Kerkhof. In november verscheen een nieuwe cd van The Amazing Stroopwafels: Gewoon gebleven. Van januari t/m mei spelen ze in de theaters.


Extra: Rotterdam ¿ Stroopwafels

In het vorig jaar verschenen boek De muziek zegt alles hebben dertien wetenschappers de Top 2000 geduid. Het stemgedrag van deelnemers bleek per regio nogal te verschillen. De basis voor het succes van Guus Meeuwis' lied Brabant ligt in de provincie waarover hij zingt. Golden Earring scoort veel hoger in thuisstad Den Haag dan elders in het land. Ook komt een aanzienlijk deel van de Top 2000-stemmen voor De Stroopwafels uit de regio Rotterdam. Zouden dit jaar alleen Rotterdamse stemmen worden meegeteld, dan zou Oude Maasweg op 28 staan in plaats van op 103, blijkt uit de statistieken van Radio 2.


Extra: Radio op tv

Het digitale kanaal Cultura24 zendt de Top 2000 rechtstreeks en non-stop uit. Onder meer Ziggo (kanaal 222), KPN Digitenne (29) en UPC (14) geven de beelden vanaf Eerste Kerstdag tot Oud en Nieuw gratis door.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden