REPORTAGE

Strontlucht aan het Spaanse strand

Op talloze plaatsen in Spanje spoelt afvalwater ongezuiverd de natuur in. Funest voor de visvangst en toeristen die een duik willen nemen. De Europese Commissie daagt Spanje voor de rechter.

Vissers in de haven van Barbate (Zuid-Spanje), waar via een brede rioolpijp afvalwater de rivier in stroomt.Beeld ap

Slingerend zoekt de Barbate-rivier haar weg naar zee. Vogelaars speuren met hun camera's de zoutpannen af, in de getijde-modder wordt gezocht naar krabbetjes, tientallen hengelaars hebben zich geposteerd op de oevers.

Het pastorale beeld aan de Spaanse zuidkust wordt verstoord door een brede pijp van anderhalve meter doorsnee die schuin de rivier in loopt. Onduidelijke bruinige vloeistof golft het water in, een dik pak aan wit schuim borrelt op. Er hangt een lauwe strontlucht, vermengd met iets van waspoeder.

Pedro Rodríguez, gepensioneerd fabriekswerker, laat zich er niet door afschrikken. Zijn twee hengels staan op korte afstand van de pijp. Merkt hij dan niets van die troep? 'Vroeger vingen we hier vis in overvloed', zegt Rodríguez. 'Onze schelpen uit het slib van de rivier waren beroemd. Dat is allemaal wel verdwenen, ja.' In een blauw emmertje drijft nu het resultaat van een dag hengelen: een ondermaats slibtongetje. Straks wordt het visje gefrituurd en opgegeten.

'Gezuiverd'

Spanje is in april door de Europese Commissie voor het Europese Hof gedaagd. De reden: ondanks decennia van EU-lidmaatschap voldoet het land nog steeds niet aan de vereiste normen voor de zuivering van zijn afvalwater. Hoewel naar schatting 85 procent van het afvalwater officieel als gezuiverd wordt aangemerkt, spoelen zo'n achthonderd woongebieden in het hele land hun afvalwater onbehandeld de natuur in. Al sinds 2003 is dat aangekaart en het geduld in Brussel is op. Zeven woongebieden - de ergste gevallen in de buurt van natuurparken en drinkwatergebieden - zijn uitgekozen en voor de rechter gebracht.

Het probleem is hardnekkig en aanzienlijk wijder verbreid: al in 2011 werd Spanje door het Hof veroordeeld, omdat 38 gemeentes van meer dan 15 duizend inwoners hun rioolwater niet op de goede manier zuiveren. Het Hof dreigde met miljoenen euro's aan boetes en dwangsommen. Maar de lokale overheid komt maar traag in actie. Opmerkelijk genoeg zelfs als het riool in de buurt van toeristentrekpleisters ongestoord leegloopt in de omgeving. Zoals bij het bedevaartsoord Santiago de Compostela, of in Nerja aan de Costa del Sol, waar buitenlandse gepensioneerden en toeristen in het gunstigste geval nog tot 2016 moeten wachten om pootje te kunnen baden in zee. Pas dan is het afvalwater dat er wordt geloosd ook echt gezuiverd.

Spaanse milieubewegingen bekritiseren al jaren de traagheid waarmee de Spaanse overheid het afvalwaterprobleem aanpakt. 'Vanouds heeft het geen grote politieke prioriteit', zegt Daniel López Marijuán van de Andalusische afdeling van Ecologen in Actie. 'Door de economische crisis en de daaropvolgende bezuinigingen hebben de regio's nog minder geld beschikbaar. En automatische sancties op het niet nakomen van de Europese regels ontbreken.'

Verouderd

De ecologen wijzen op een ander probleem dat wel eens groter kan zijn dan het ontbreken van zuiveringsinstallaties in een klein aantal gemeenten. Sommige bestaande zuiveringsinstallaties zijn verouderd en functioneren zodoende slecht of zelfs helemaal niet meer. Hier heeft Europa in het geheel geen overzicht van.

Zoals de zuiveringsinstallatie bij Barbate. 'Een ramp', zegt López Marijuán. 'De zuivering werkt niet, vanwege het brakke water in de zuiveringsbassins waarin de bacteriën hun afbrekende werk niet doen. Het water stroomt praktisch onbewerkt de rivier in.'

De gemeente Barbate raadde het de lokale bevolking afgelopen zomers herhaaldelijk af in de zee te springen vanaf hun langs de boulevard gelegen Playa del Carmen. Gegarandeerd dat ze anders in hun eigen rioolwater terechtkomen dat hier via de riviermonding langs stroomt. Het wachten is nu op een totaal vernieuwde installatie, maar geld daarvoor is er eigenlijk niet. 'Als er geld voor de bouw komt, is dat nog maar de helft van het verhaal', zegt López Marijuán. 'Een goed functionerende waterzuiveringsinstallatie kent stevige onderhoudskosten.'

Playa del Carmen is een van de bijna tachtig stranden in Andalusië die van de ecologen vorig jaar een 'zwarte vlag' kregen uitgereikt voor de verontreiniging van het kustwater. Het is een pijnlijke verwijzing naar de zogenaamde 'blauwe vlag' die door een Europese stichting aan stranden wordt uitgereikt en waar de Spaanse toeristenindustrie graag goede sier mee maakt. De zwarte vlaggen in Andalusië zijn sinds 2008 bijna verdubbeld en die groei houdt volgens de ecologen aan. In de campagnes voor de lokale en regionale verkiezingen van dit jaar speelde het probleem van het afvalwater en een adequate financiering in ieder geval geen rol van betekenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden