Stroeve samenwerking op eigenzinnig derde net

De VPRO trekt zich terug uit Middageditie. De opgelegde samenwerking tussen de omroepen verloopt moeizaam op Nederland 3. 'De laatste tijd trekken de omroepen zich weer terug op eigen terrein.'..

NOEL VAN BEMMEL

WORDT HET nog wat met de samenwerking tussen de omroepen van Nederland 3? De VARA, VPRO en NPS moeten samen een zender vullen maar lijken vooral met elkaar in de clinch te liggen. De 35 redacteuren en technici van het dagelijkse programma Middageditie, jarenlang hét voorbeeld van eendracht op het derde net, zagen onlangs nog hun actualiteitenrubriek uit elkaar spatten.

VARA en NPS vinden de fraaie locatie van Middageditie aan de Amsterdamse Plantage Middenlaan te duur en willen de boel verhuizen naar een studio in een nieuw gezamenlijk pand in Hilversum. Onverteerbaar, vindt de VPRO, die daglicht en uitzicht op de binnenstad cruciaal acht voor de uitstraling van het middagprogramma. Daarnaast vindt de omroep dat er al genoeg bezuinigd is op Middageditie.

Resultaat: de VPRO trekt zich helemaal terug uit Middageditie en neemt zijn geld mee. Het budget, ruim acht miljoen gulden per jaar, zakt daardoor naar 5,3 miljoen. Daarmee wordt - komend seizoen - een korter programma gemaakt, dertig minuten in plaats van vijftig, en wordt samenwerking gezocht met NOVA, een andere co-productie van NPS en VARA. Alleen voor Buitenhof blijven de oproepen op Nederland 3 samenwerken; en voor de dinsdagavond kopen ze nog gezamenlijk films in.

Na jarenlange pogingen van het NOS-bestuur en de politiek om de publieke omroepen nauwer te laten samenwerken, is dat wel erg mager. Bijna tien jaar geleden kregen de omroepen ieder een eigen plekje op één van de drie netten, pas na lang aarzelen werden hier en daar bureaus tegen elkaar geschoven. Vooral AVRO, KRO en NCRV op Nederland 1 doen hun best omroepgeld efficiënter te besteden en een samenhangende programmering te bieden. De TROS en EO op Nederland 2 zijn on speaking terms maar richten hun aandacht voornamelijk op hun eigen avondjes, terwijl op het derde net de eigenzinnige omroepen VARA en VPRO elkaar voornamelijk in de weg zitten.

'De drang om samen programma's te maken is alweer aan het afnemen', signaleert eindredacteur John de Zwart van Middageditie. 'Een paar jaar geleden leefde dat idee sterk, maar de laatste tijd trekken de omroepen zich weer terug op eigen terrein.' Volgens De Zwart leiden de huidige plannen van het NOS-bestuur, waarin omroepen hun bestaansrecht moeten bewijzen, tot sterkere profilering in plaats van samenwerking en concessies. De bestaande samenwerkingsvormen noemt hij 'in hoge mate cosmetisch'.

Dat bemerkt ook netcoördinator Tom Kamlag, die Nederland 3 tot een eenheid moet smeden. 'Tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren. Maar er zijn meer vormen van samenwerken dan alleen programma's maken. Ze kunnen zich ieder ook meer specialiseren in bepaalde programma's.' Dat gebeurt volgens Kamlag nog te weinig. Als voorbeeld noemt hij de jeugdprogrammering, waarbij VPRO en NPS zich toeleggen op programma's voor kinderen jonger dan twaalf jaar, terwijl de VARA met programma's als Honk! mikt op dertien- tot negentienjarigen. 'We gaan meer specialiseren. Dat is op Nederland 3 nog niet zo op gang gekomen, maar het wordt belangrijk in de toekomst.'

Verdere specialisatie bínnen genres is volgens Kamlag eveneens wenselijk. Dat voorkomt dat redacties zich met hetzelfde gaan bezighouden. Zo bespeurt hij op het gebied van kunst en cultuur bij de VPRO een voorkeur voor dans- en muziekdocumentaires, terwijl de VARA zich graag toelegt op matinees en satire. Dramaprodukties kunnen verdeeld worden in smal (VPRO) en breed (VARA). Hele programmagenres onderling verdelen gaat Kamlag te ver en daar zijn de omroepen volgens hem ook niet toe bereid.

Specialisatie staat haaks op het toekomstbeeld dat VARA-presentator Paul Witteman vorige week in dit katern schetste. In een interview omschreef hij Nederland 3 als 'een toevallige, maar redelijk geslaagde samenwerking', waarbij de raad van bestuur van de NOS van hem extra eisen mag stellen aan verdergaande samenwerking tussen VPRO, NPS en VARA. 'Ik kan me zelfs voorstellen', aldus Witteman, 'dat die drie omroepen opgaan in Nederland 3.'

Noël van Bemmel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden