Striptijdschrift zone 5300

'Ik maakte als student aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam met studiegenoten het gekopieerde stripblaadje Barwoel, voor onze eigen lol. Omdat de oplage zo laag was - 50 tot 200 exemplaren - konden we er lekker mee experimenteren. Begin jaren negentig leerde ik Robert van der Kroft kennen, de tekenaar van Sjors & Sjimmie. Hij wilde graag een opvolger maken van undergroundblad De Vrije Balloen uit de jaren zeventig en zocht de juiste mensen. We zijn met een stapel tijdschriften om de tafel gaan zitten en bekeken wat wij daarin het interessantst vonden: niet alleen strips, maar ook film, muziek, literatuur en cult.


'Robert kreeg veel royalty's voor zijn strips. Hij zei dat hij geen derde huisje aan de Franse kust hoefde en het geld liever stak in het waarmaken van zijn droom. Zo trad hij in de eerste vijf jaar van Zone 5300 op als uitgever RTK, Robert Theo van der Kroft. Chris Berg ontwierp de cover van het eerste nummer. Hij maakte een kleitafereel van een haai die door de vloer omhoogbreekt, om aan te geven dat in de Zone onverwachte dingen gebeuren. Als je de cover nu ziet, lijkt het of hij te lang in de zon heeft gelegen, maar dat komt doordat de kleuren op het scherm te scherp leken en wat zijn teruggedraaid. We hadden nog maar weinig ervaring met digitale technieken.


'Omdat bladen als Kuifje en Robbedoes een mascotte hadden, wilden wij er ook een, dus ontwierp Benno Vranken een hond die een tijdschrift komt brengen. Dat moest natuurlijk wel een bijtertje zijn.


'Zone 5300 wordt ten onrechte vaak een cultblaadje genoemd. Onze tragiek is dat we trends vaak signaleren als ze nog cult zijn. Ook de ontwikkeling van de autobiografische strip, met Maaike Hartjes, hebben we nauwlettend gevolgd.'


'De eerste special waar ik helemaal blij van werd, was het country & western-nummer uit 1998, 'Howdy pardner!' We werden toen al wat dikker, er kwam langzaamaan steunkleur in en Peter Pontiac tekende een cover, vol mooie details, zoals het Ku-Klux-Klanfiguurtje rechtsachter en een condoom op een cactus. Dit nummer is echt mijn favoriet. Erik Kriek tekende een geweldige aflevering over stripheld Gutsman, een heldenepos, gezongen door Kriek zelf, waar geen woord in staat omdat alle tekst is vervangen door plaatjes. Dick Matena kwam met een mooi verhaal over Hank Williams; een van zijn laatste originele scenario's, want daarna legde hij zich toe op literaire verstrippingen zoals De Avonden. Zone 5300 verscheen gaandeweg minder vaak dan twaalf keer per jaar omdat we besloten kwaliteit voor kwantiteit te laten gaan. Nu verschijnen we eens per drie maanden. Ik ben blij dat het blad er überhaupt nog is, want in ons taalgebied wordt weinig in dit genre gemaakt.'


1994


'In 1999 verschenen we op groter formaat en met een cover op mat papier, waar we later weer mee zijn gestopt omdat het de kleuren opzoog. Het duurt soms lang voor je de ideale vorm vindt. Inmiddels hadden we een nieuw hondje op de cover, gestileerd door Luuk Bode, en het binnenwerk was deels in fullcolour. We konden er nu meer verhalen in kwijt, zoals 'Hengelen naar engelen' van Jeroen Janssen, die werkt in aquarel. Voor dit nummer wilde ik Jools Holland interviewen, de beroemde pianist van onder meer Squeeze, maar hij kreeg panne en arriveerde pas een kwartier voor zijn optreden in Nighttown. Ik drukte hem snel een Zone in handen zodat hij kon zien wat voor blad het was. Jools had vijf minuten voor de kleedkamer, vijf minuten om voor ons op de foto te gaan en vijf minuten om het tijdschrift door te spitten. Hij kwam naar me toe en tikte op het verhaal van Jeroen Janssen: Translate this for me, I want to know what it's about! Dat die man op zo'n moment dat precies wil weten... Maar dat is het mooie van het maken van zo'n tijdschrift: je helden ontmoeten, andere horizonten, nieuwe liefdes. Het interview is er trouwens nooit gekomen.'


1998


'Voor de literatuurspecial maakte Typex een cover in een cover, waarbij veel mensen zich afvragen: wat gebeurt er in godsnaam achter de bovenste cover? Je ziet nog net een Tex Avery-achtig oog, wat bloeddruppels en een doodshoofd als oorbel, maar daar blijft het bij. Onderin heeft hij de klassiekers van Reve, Hermans en Wolkers in één titel samengevat, terwijl je in de schaduw kunt zien van wie die hand op de schouder van de jongen is: Mulisch! Allemaal zoekplaatjes. Binnenin stond een interview van Pieter van Oudheusden met de schrijver A. Moonen, een Rotterdamse legende, een wandelende beerput, vol woordgrappen en roddels over collega's als Connie Napalm, die volgens hem nog nooit heeft nagedacht voor ze ging schrijven. Ook zo'n interview is typisch Zone. Verder stond er een verstript verhaal in van Kafka door Amoebe, een tekenaar die alleen in de Zone publiceert maar van wie de identiteit nog nooit is onthuld. Dat gaat gebeuren in het honderdste nummer en ik kan al verklappen dat het een landelijk bekende stripmaker is!


'Speciaal voor ons schreef Ronald Giphart een verhaal dat werd verstript door Jean-Marc van Tol, en dat deden ze helemaal gratis. Onze zwakte is dat niemand er ooit iets aan overhoudt; onze kracht is dat toch iedereen in de Zone wil staan.'


1999


'In 2004 bestonden we tien jaar en dus kwam er een extra dik feestnummer, ook wel het jongehondennummer genoemd. In plaats van terug te blikken, dachten we: laten we vooral vooruitblikken. Veel van de tekenaars met wie we waren begonnen, waren inmiddels doorgebroken, nu wilden we kijken of er in Nederland en Vlaanderen nog voldoende talent over was. De jonge Judith Vanistendael debuteerde in dat nummer, voordat ze internationaal doorbrak met haar graphic novel De maagd en de neger. Ze maakte De Test, een prachtig getekend sociaal commentaar op de multiculturele samenleving.


Van een andere Vlaming, Simon Spruyt, drukten we een complete eindexamenstrip af. Die stond als een huis! Supertalent Alice Kok debuteerde in deze Zone, Floor de Goede - nu in de schijnwerpers met zijn graphic novel Dansen op de vulkaan - toonde zijn eerste langere verhaal over een traumatische vakantiebelevenis, en Schwantz, bekend van Beestjes in de Sp!ts, brak door met Mr. Mack. Het feestnummer raakte nagenoeg uitverkocht en was ons grootste succes.'


2001


'En dan denk je: een gratis cd bij een striptijdschrift, dat zal ook wel goed verkopen. We vulden de cd met negentien nummers van bands waarin tekenaars spelen, want tussen strip en muziek bestaan veel dwarsverbanden. Ik doe iets unieks, dacht ik, maar er was nauwelijks belangstelling. Terwijl een niet eerder uitgebracht nummer van De Sufgerukte Wallies van Berend Vonk erop stond, de band Hevea van Wasco en Human Alert met tekenaar Roel Smit.


'Toch ben ik blij dat we het gedaan hebben. In 2014 gaan we misschien een tweede cd uitbrengen. Materiaal genoeg.


'In dit nummer stond ook het debuut van Natasja van Loon, die een crossover-verhaal maakte samen met tekenaar Merel Barends: Jager/Prooi. Natasja beschrijft in proza de laatste uren van Maria, Merel beeldt in de bladzijden ervoor en erna af hoe een priester haar ombrengt. Hiervan is later een theaterbewerking gemaakt die op het Lezersfeest en Noorderzon werd vertoond. Een tijdschrift op het podium, noemen we dat.


'Stripevenementen worden vaak geassocieerd met dikke en oudere mannen, maar op onze avonden komen vooral jonge vrouwen! Trouwens, op 21 februari vieren we samen met Schokkend Nieuws, dat óók zijn honderdste nummer uitbrengt, een jubileumfeest in de Melkweg.'


2004


'Onofficieel heet dit nummer De Duisternis Special, met een prachtige cover van Erik Kriek. Het thema ontstond doordat Kriek en Milan Hulsing bijdragen hadden getekend voor een horrorbloemlezing die Oog & Blik zou uitgeven. Maar doordat het te lang duurde voordat alle verhalen binnen waren, ging die uitgave niet door. Al die verhalen zijn uiteindelijk in Zone 5300 terechtgekomen. In die periode exposeerde Typex zijn donkere houtskooltekeningen en maakte Joshua Peeters een dierenstrip als eerbetoon aan The Exorcist en Isabelle Avondrood: soms valt alles samen. We hoefden alleen de donkere randjes in te vullen om tot een themanummer te komen.'


2010


'Ik wilde Peter de Wit graag als gasthoofdredacteur voor de humorspecial, al vindt hij het blad eigenlijk te hip voor hemzelf. Maar ik ben een fan van Peter als tekenaar en als mens, hij heeft een goeie smaak én humor en was dus geknipt hiervoor. We interviewden hem over zijn eigen favoriete cartoonisten en dat gaf een verrassend kijkje in zijn eigen humorsmaak. Toen ik hem zei dat we nog wat bladzijden over hadden, liet hij weten een idee voor vijf pagina's Sigmund te hebben en tekende een essay in stripvorm waarin Sigmund uitlegt wat humor is. Dat bedenk je niet van tevoren, daarmee overstijgt het blad zichzelf. Interessant was ook 'De Sporters' van Charles Guthrie, een strip vol mannenhumor die vrouwen helemaal niet leuk bleken te vinden. Hier werd de scheiding tussen de geslachten wel heel duidelijk!'


'Onze Turkijespecial is van afgelopen zomer en sloot aan bij de Turkartoon-tentoonstelling die Albo Helm toen liet zien op de Stripdagen Haarlem. Turkije heeft net zo'n brede stripcultuur als Nederland en er lopen fantastische tekenaars rond. Als je het werk ziet van iemand als Bahadir Baruter, daar blíjf je naar kijken. Van Ersin Karabulut publiceerden we het verhaal 'Onder de huid', waarin een meisje op haar onderarm letters ziet verschijnen. Je kunt die tekst vertalen en als voetnoot onderaan de pagina zetten, maar dat vind ik een zwakke oplossing. Daarom hebben we lettertekenaar Frits Jonker gevraagd de vertaling in de tekeningen zelf te letteren, wat wel een hoop gepiel op de vierkante pixel betekende, maar het resultaat mag er zijn! We hebben het blad opgestuurd naar de Turkse tekenaars en er nooit meer iets over gehoord. Maar dat kan ook aan de postbezorging liggen...'


2012


'Voor het honderdste nummer van de Zone hebben een aantal mensen ons een felicitatie gestuurd, ook getekende. Serge Baeken uit Antwerpen maakte op A3-formaat een tekening die zo mooi bleek te zijn dat we hem hebben geplaatst naast ons uitgebreide terugblikartikel. Serge wist eerst niet wat hij moest tekenen en redacteur Eric van der Heijden zei ironisch: doe maar een lekker wijf. Hij heeft toen een sexy vrouw getekend met daarop zestig personages die de afgelopen achttien jaar in de Zone hebben gestaan. Wij noemen dat artikel nu: '99 tinten Zone' We gaan deze tekening uitgeven als luxeprint, want hij is te mooi om waar te zijn.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden