Strips: veertig jaar FC Knudde

Hij noemt zichzelf een knullige tekenaar, maar de onnozele hoofdjes in Toon van Driels strip FC Knudde zijn al veertig jaar uniek en onverwisselbaar. Knudde-verzamelaar Wilfred Legebeke brengt hem een royaal geïllustreerd eerbetoon.

Wilfred Legebeke: 40 jaar FC Knudde

Trichis Publishing; 207 pagina's; euro 19,95.


'Toon van Driel niet echt blij met stripprijs', kopte een krant toen de tekenaar in 1988 de Stripschapprijs kreeg. Dat typeert de schepper van FC Knudde, want hij heeft zijn ergernis over gebrek aan erkenning nooit voor zich gehouden en vond dat hij al veel eerder de oeuvreprijs had verdiend. Bij het in ontvangst nemen van de bronzen plastiek zei hij: 'Een smakeloos en loeizwaar gevaarte. Zoiets zou ik ook met liefde weggeven.'


Van Driel (Amsterdam, 1945) is voer voor psychologen. Aan de ene kant zeer gefrustreerd, aan de andere krant zeer openhartig over zijn tekortkomingen. Hij noemt zichzelf een knullige en onbeholpen tekenaar, geeft toe rampzalige zakelijke deals te hebben afgesloten, erkent dat zijn liefdesleven een potje is en biecht op dat hij zijn strip De Stamgasten kon maken omdat hijzelf een kroegtijger was.


Tegelijk klopt hij zich luidruchtig op de borst vanwege zijn verkoopsuccessen en pioniersgeest. Al deze tegenstrijdigheden heeft stripverzamelaar Wilfred Legebeke, in het dagelijks leven werkzaam als hoofd financiën & accounting bij een specialist in melkkoelsystemen, opgetekend in het boek 40 jaar FC Knudde, compleet met twaalf pagina's bibliografie van alle strips van Van Driel.


Op maandag 19 maart 1973 debuteerde de strip Sportvereniging Knudde in het Algemeen Dagblad. Hoofdrolspelers waren Jaap, die 'gedurig in eigen doel schiet' en Dirk, die 'als keeper veel te lijden heeft van de geniale invallen van Jaap'. Diens spreekwoordelijke 'tikkie trug' leidde steevast tot punten voor de tegenpartij. Van Driels voetbalmoppen worden misschien niet loeistrak getekend, maar zijn stijl is onverwisselbaar en uniek, met die losse lussen en onnozele hoofdjes.


Zelfs de Knudde-typografie, afgedrukt op tientallen albums, scheurkalenders en schoolagenda's, heeft een volstrekt eigen gezicht dat op grote afstand herkenbaar is. Wat wil een tekenaar nog meer? Al is hier een klein voorbehoud op zijn plaats, omdat Legebeke laat doorschemeren dat Raymond Nicholson veelvuldig als plaatsvervangend tekenaar voor Van Driel is opgetreden.


De vurig verlangde erkenning van Knuddes kwaliteiten komt in 1998, als PTT Post besluit ter gelegenheid van het wereldkampioenschap voetbal een speciale postzegel te laten tekenen door Van Driel. Op een kleurrijke zegel van 80 cent zien we hoe keeper Dirk een voetbalschoen uit de lucht opvangt terwijl onderlangs de bal in zijn doel verdwijnt. Nederland strandde dat jaar in de halve finale tegen Brazilië.


Niemand minder dan De Bondscoach zelf heeft zogenaamd het voorwoord geschreven en hij heeft zijn pen in onvervalst Van Gaalse gal gedoopt. Cruijff krijgt een paar verbale tikken en hij geeft Van Driel een raar compliment: 'Iedereen die de bondscoach een beetje kent weet dat hij zich inspant voor mensen met een handicap, dus ik doe graag wat voor Toon.' Die sneer past wel in Van Driels plaatje.


KNUDDE DIGITAAL

In 2010, tijdens het WK in Zuid-Afrika, introduceerde Toon van Driel de app FC Knudde. Op MyKnudde konden lezers zelf teksten plaatsen bij een karikatuur van Johan Derksen. Al een half jaar na de lancering werd de tienduizendste reactie genoteerd. Van Driel maakte daarnaast een dagelijkse interactieve cartoon op NUsport.nl. Van Driels biograaf Legebeke over de schaduwzijde van het digitale werk: 'De papieren productie (komt) op zijn gat te liggen. Van Toon van Driel zullen nog maar weinig albums verschijnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden