Postuum

Strijdlustige Nemtsov was de wonderboy uit de provincie

Of het een cafe, een protest, een restaurant of een rechtbank was, overal was Boris Nemtsov het middelpunt van de aandacht.

Boris Nemtsov wordt aangehouden door de politie bij een protestbijeenkomst tegen de regering van Poetin, in 2007.Beeld AP

De verschijning van de Russische oppositiepoliticus met zijn roeierstorso imponeerde. Serveersters bloosden en vergaten bestellingen op te nemen wanneer hij een compliment maakte. Politieagenten boden voorzichtig hun verontschuldigingen aan wanneer ze de opdracht kregen Nemtsov bij weer een protestactie in de boeien te slaan.

Boris Jefimovitsj Nemtsov werd in 1959 in de badplaats Sotsji geboren. Hij groeide op in Nizjni Novgorod, de stad waar hij een succesvolle academische carriere in de wis- en natuurkunde begon. In 1986, vlak na Tsjernobyl, organiseerde hij zijn eerste protestbijeenkomst - tegen de bouw van een kerncentrale in de regio. Na de val van de Sovjet-Unie, amper vijf jaar later, werd Nemtsov benoemd tot gouverneur. Met de zege van president Boris Jeltsin kreeg Nemtsov de opdracht het failliete Sovjetsysteem om te kneden tot een bloeiende kapitalistische markt.

Met succes. De jonge en energieke politicus wist investeerders te luren en de regio werd een voorbeeld voor het nieuwe Rusland. Een vrij en democratisch land dat eens en voor altijd af zou rekenen met zeventig jaar Sovjetgeschiedenis. Zijn vloeiende Engels en gemakkelijke omgang sloegen aan, Nemtsov werd de wonderboy uit de provincie. Wereldleiders van Alain Juppé tot Margaret Thatcher kwamen op bezoek in Nizjni Novgorod. 'Een groter contrast met de eenheidsworst van Moskou kan niet worden voorgesteld', zei Thatcher in 1993.

Geen hervormers meer

Vier jaar later werd Nemtsov tot vicepremier benoemd. De slimme krullenbol leek de gedoodverfde opvolger van de wankelende president Boris Jeltsin. Tot de economische crisis van 1998 roet in het eten gooide. De Russen wilden geen hervormers meer. De grijze muis Vladimir Poetin werd president.

In 2000 werd Nemtsov gekozen tot de Doema, het Russisch parlement. Hij kreeg de leiding over een liberale partij die aanvankelijk fel oppositie voerde, maar later in de marge werd gedrukt. Langzaam maar zeker werd iedere vorm van tegenspraak uit het systeem geweerd. Voor hervormers, liberalen en progressieven was geen ruimte meer in het Rusland van Vladimir Poetin.

In minder dan een decennium was de eens zo machtige Nemtsov de leider geworden van een kleine protestbeweging die om de maand betoogde. Keer op keer werd Nemtsov opgepakt. In 2009 deed hij een gooi naar het burgemeesterschap van zijn geboorteplaats, een strijd die hij bij voorbaat had verloren. Bij de grote betogingen tegen Vladimir Poetin in 2011 en 2012 maakte Nemtsov een pas op de plaats voor een jongere generatie, al liep hij altijd in de voorste rijen mee. Hij trok fel van leer tegen de oorlog in Oekraïne en documenteerde de megalomane corruptie in de hoogste echelons van de macht.

Nemtsov in 2013 tijdens de 'Do not play with the dictator'-conferentie in Warschau.Beeld ANP

Immoreel

De Russische staatstelevisie deed er alles aan hem zwart te maken. Iedere stap werd gevolgd door televisiecamera's, zijn affaires en privé-leven werden breed uitgemeten. 'Poetin is immoreel', zei Nemtsov in 2012 in een interview. 'Ik ben ook niet zonder zonde, maar Poetin is van een totaal andere orde. Ja, ik hou van vrouwen. Maar je kunt ook dan eerlijk mens zijn. Poetin houdt ook van vrouwen, maar hij liegt er over. Het is een dief en een moordenaar.'

Boris Nemtsov is 55 jaar geworden. Hij laat een echtgenote, vier kinderen en zijn 87-jarige moeder achter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden