Strijders aan rand van het zwembad

Hollandse jihadgangers zijn in Syrië ondergebracht in luxueuze villa's in de stad Aleppo - een soort 'Holland House'. Ze krijgen salaris, training en moeten een jaar in dienst blijven.

DEN HAAG/BEIROET - Voorlopig zullen jullie niets van ons horen. We gaan een maand op training. Maak je niet ongerust. Dit is wat een aantal Haagse ouders in hun laatste contact met hun zonen in Syrië te horen kreeg.


Al bijna twee weken hebben de families geen berichten meer ontvangen, vertellen de ouders aan de Volkskrant. De bezwerende toon van hun zonen in de telefoontjes en sms'jes naar huis, stelt hen absoluut niet gerust. De foto die ze stuurden vanuit hun 'riante oord', evenmin.


Die toont Hollandse krijgers aan de rand van een zwembad. De jongens wonen in een luxueuze villa die, zo vertelden ze, ter beschikking is gesteld door een rijke Saoediër. De ouders hebben de indruk dat sprake is van een soort 'Holland House', waar tientallen Nederlanders verblijven.


Ze zitten in 'Haleb' zeggen ze. Dat is Arabisch voor Aleppo. Op gerichte vragen komen vage antwoorden. 'We denken dat er mee wordt geluisterd. Dat ze instructies krijgen geen strategische informatie prijs te geven', zegt een familielid.


Geld overmaken naar hun zonen, die slechts met een paspoort en enkele kledingstukken zijn vertrokken, hoeven de ouders niet. 'Ze worden betaald', zegt het familielid. 'Ze zeggen honderd dollar per maand te krijgen.'


Ook jonge vrouwen die vertrekken, proberen hun ouders gerust te stellen. Een 18-jarige Kaapverdisch-Nederlandse bekeerlinge, die dinsdag is afgereisd, had haar afscheidsbrief aan een vriendin gegeven. 'Wil je dit aan mijn ouders geven, tot ziens in het paradijs', had ze gezegd. De brief is donderdagavond bij de ouders bezorgd. 'Als jullie dit lezen, ben ik in Syrië. Er wordt goed voor mij gezorgd', schrijft ze.


Deze week is ook nog een Colombiaans-Nederlandse bekeerlinge uit Delft vertrokken, eerder al reisde een jonge Bosnische vrouw uit Gouda af. Ze zijn islamitisch getrouwd, door wie is onbekend, en reizen hun mannen achterna die al in Syrië zitten.


Waar de vrouwen verblijven is onduidelijk. Maar 'Ahmad', een Syrische activist die tot voor kort coördineerde tussen verschillende strijdgroepen in Aleppo, zegt over de telefoon dat hij de villa met de Nederlandse mannen kent. 'Ze zitten in een van de duurste buitenwijken', zegt hij. Niet ver daarvandaan zitten ook andere bataljons met muhajreen (Arabisch voor migranten).


Extremistische groepering

Ahmad wil slechts geanonimiseerd in de krant, omdat hij niet in problemen wil komen met de extremistische groepering Jabhat al-Nusra. Bij die groep zitten de Nederlanders volgens hem.


De migrantenbataljons bestaan uit buitenlandse strijders die geen Arabisch spreken en daarom apart worden gehouden van de anderen. Ahmad: 'Ze mixen tijdens de strijd met anderen, maar wonen en leven apart. In die bataljons zitten ook de andere niet-Arabische strijders: Afghanen, Tsjetsjenen, Turken. Ze leggen een eed af aan Mohammed al-Jolani, de emir van Al-Nusra. Ze hebben beperkte vrijheid in waar ze vechten en wat het strijdplan is.'


Gebruikt als kanonnenvoer, zoals Nederlandse terrorismedeskundigen vertellen, worden jonge onervaren Europeanen volgens Ahmad niet. 'Iedere rekruut ondergaat een maand keiharde training, voordat hij naar het slagveld wordt gestuurd. Die Europeanen zijn dan nog steeds onervaren, maar wel mentaal voorbereid en militair getraind.'


Voordat ze op training gaan, verlenen ze ondersteunende diensten, zoals lijken ruimen, gewonden helpen, koken. 'Maar niemand gaat vechten zonder training. Hun levens worden niet goedkoop verkwanseld.'


Dit gegeven zal de families in Nederland niet geruststellen. Sinds kort zoeken ze troost bij elkaar. Op 7 april kwamen ze in Den Haag bijeen, voor een eerste lotgenotenbijeenkomst. Morgen is er weer een. Ouders willen meer steun van de overheid. Ze vinden dat ronselaars, zoals Ibrahim 'de Turk' en Abou Moussa die actief zijn in Den Haag, harder moeten worden aangepakt. Dat het ronselen voor de jihad bijvoorbeeld strafbaar wordt gesteld, hoe moeilijk dat juridisch ook moge zijn. Ronselaars moeten worden verstoord, worden aangesproken, niet alleen door de politie. Maar ook door moskeeën.


Door de moskeebesturen voelen ze zich ook in de steek gelaten. Die roepen de jongeren wel op niet naar Syrië te gaan, maar doen verder niets. En als ze aangesproken worden op radicalisering binnen de moskeemuren, zeggen ze van niets te weten. Kennelijk zijn ze bang voor een stigma.


In de Al-Qibla-moskee in Zoetermeer, waar enkele Syrië-reizigers radicaliseerden, zaten opstandige jongeren in groepjes bijeen. Het bestuur moet dat hebben gezien, maar greep niet in. De jongeren werden aan hun lot overgelaten. Dan zoeken ze hun heil elders, luisteren ze naar ronselaars, of laten zich inspireren door jihadistische boodschappen op internet.


Volgens de ouders is sprake van een generatiekloof. In moskeebesturen zitten te veel oude mannen, die geen benul hebben van de beleveniswereld van jongeren.


Wanhopige ouders

Op de lotgenotenbijeenkomst morgen wordt ook besproken of het mogelijk is de jongens die hebben aangegeven naar Nederland terug te willen, uit Syrië weg te halen. Sommige ouders zijn zo wanhopig dat ze bereid zijn zelf af te reizen om hun kinderen te zoeken. Net als Dimitri Bontinck, de vader van de Belgische bekeerling Jejoen, heeft geprobeerd. Bontinck is inmiddels onverrichter zake teruggekeerd.


Er zijn ook moeders die willen vertrekken, die niet langer thuis de zaak op hun beloop willen laten. 'Ik ben het zat, ik ga gewoon', zegt een moeder die hoopt haar zoon te kunnen oppikken aan de Turks-Syrische grens.


Maar volgens Ahmad is het ijdele hoop dat jongens die weg willen, zomaar naar Turkije kunnen reizen. Jonge Europeanen die zich aanmelden bij Jabhat al-Nusra moeten in principe een jaar blijven. Dat is uit operationele overwegingen: eenmaal binnen weten ze de namen van andere strijders, de tactieken van hun brigades, toekomstige strijdplannen en hebben andere informatie die geen enkele militaire eenheid graag op straat heeft liggen.


Dat jaar is geen absolute grens, zegt hij, het gaat om vertrouwen. 'Een van de commandanten van dat bataljon zei tegen mij dat ze mensen willen leren kennen, hun achtergrond checken. Ze hebben het liefst dat ze een jaar blijven. Maar het gaat er vooral om dat ze hebben gevochten en hun betrouwbaarheid bewezen.'


Dan kunnen ze volgens Ahmad op vakantie. 'Een paar dagen weg om hun familie te zien. Dan kunnen ze natuurlijk de benen nemen. Maar zolang de leiding het gevoel heeft dat ze mensen niet met een gerust hart kunnen laten gaan, vragen ze hem te blijven.'


18-jarige bekeerlinge uit Delft gaf afscheidsbrief aan een vriendin


Nederlanders in Syrië

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden