REPORTAGE

Strijden voor droom van Groot-Albanië

Oppositiepartij Vetevendosje wil aansluiting van Kosovo bij Albanië. De regering wil juist samenwerken met de EU. Dat leidt tot veel sociale onrust, tot in het parlement aan toe.

De oppositie protesteert donderdag met traangasgranaten in het parlement van Kosovo.Beeld epa

Het gaat goed met Kosovo, heel goed zelfs. De corruptie is aan het verdwijnen, de georganiseerde misdaad wordt aangepakt en zelfs angst voor emigratie is onnodig. Kosovaren die de EU-grens oversteken, doen dat alleen omdat ze door mensenhandelaren op een dwaalspoor zijn gebracht.

Dat althans beweert de Kosovaarse regering in een ontmoeting met journalisten. Premier Isa Mustafa en zijn ministers schetsen een land dat zijn problemen ruimschoots de baas kan. Als er nog onvolkomenheden zijn, is dat de fout van Servië, dat weigert gemaakte afspraken na te leven. En de wijdverspreide corruptie dan? 'Ach, de FIFA is ook corrupt', sust minister van Europese Integratie Bekim Collaku.

Niet iedereen lijkt er zo over te denken. Donderdag is voor de tweede keer in een week tijd met traangasgranaten gegooid in het parlement. De oppositie protesteerde tegen de toekenning van verregaande autonomie aan de Servische minderheid in Kosovo. Het moet de weg vrijmaken voor de ondertekening van een samenwerkingsakkoord met de EU, maar dat was buiten Vetevendosje (Zelfbeschikking) gerekend: de belangrijkste oppositiepartij heeft zich tot doel gesteld Kosovo bij Albanië te laten aansluiten en doet er alles aan om het vredesproces te verstoren.

Voor de droom van een Groot-Albanië werkelijkheid kan worden, wil het sociaal-democratische Vetevendosje eerst in eigen huis de boel opruimen. Want er is genoeg te doen, de mooie woorden van de regering ten spijt.

De Kosovaarse premier Isa MustafaBeeld anp

Derdewereldland

Sinds Kosovo zich in 1999 afscheurde van Servië verdelen de Democratische Bond van Kosovo (LDK) van premier Mustafa en de Democratische Partij van Kosovo (PDK) van oud-rebellenleider Hashim Thaci de banen. Ze worden er door de vertegenwoordigers van Ventevendosje van beschuldigd van Kosovo een derdewereldland te hebben gemaakt, waarin alleen tijdens de verkiezingscampagne aan sociale politiek wordt gedaan. Dat heeft ervoor gezorgd dat het Balkanland al maanden het toneel is van sociale onrust. Beterschap zit er niet in. 'U weet het misschien niet, meneer de premier', roept een boze boer tijdens een protestbetoging voor het regeringsgebouw. 'Maar ons land is geen rechtsstaat.'

Mustafa zou dat nochtans moeten weten. Toen hij nog burgemeester van Pristina was, werd in de hoofdstad op grote schaal geknoeid met bouwvergunningen, een winstgevende activiteit waarvan de gevolgen overal zichtbaar zijn. Tal van flatgebouwen staan waar ze niet horen te staan.

Twee jaar geleden lieten de inwoners van Pristina blijken dat ze genoeg hadden van het gesjoemel. Bij lokale verkiezingen moest Mustafa het afleggen tegen de kandidaat van Vetevendosje. Burgemeester werd Shpend Ahmeti, een professor van de American University van Pristina en afgestuurd aan Harvard. Hij had de reputatie onkreukbaar te zijn. Het bleef niet bij woorden. Om het wild bouwen aan banden te leggen, werden tientallen corrupte ambtenaren de laan uitgestuurd.

De Albanese premier Edi Rama (links) en de Kosovaarse premier Isa Mustafa.Beeld anp

Dienstverlening

'Wij zijn de enige bestuurders in Kosovo die van ons werk niet financieel beter worden', beklemtoont Dardan Sejdiu, de rechterhand van Ahmeti. De 36-jarige econoom gaf zijn dikbetaalde baan bij de grootste bank van Kosovo op om voor 700 euro per maand vice-burgemeester van Pristina te worden. Sejdiu maakt zich sterk dat in het stadsbestuur de corruptie is verdwenen. Het zou kunnen kloppen. Zelfs de corruptiejagers van Kallxo moeten bekennen dat ze nog niets tegen het nieuwe bestuur gevonden hebben.

Sejdiu zegt het te doen voor zijn 7-jarig dochtertje. 'Ik zou willen dat ze een toekomst heeft in haar land.' Of dat zal lukken? Door geldgebrek moet het stadsbestuur zich beperken tot kleine verbeteringen, zoals het aanplanten van bomen of het organiseren van gratis maaltijden op school. Ook de dienstverlening aan burgers is verbeterd.

Maar zelfs die kleine verbeteringen stuiten op zware tegenstand. Een plan om het autoverkeer in de binnenstad aan banden te leggen, wacht al acht maanden op de handtekening van de minister van Transport en ook met de vervolging van corruptie-verdachten wil het niet echt vlotten.

Kosovaarse concessies

Onder druk van de EU heeft de Kosovaarse regering de voorbije maanden belangrijke concessies gedaan aan Servië: een speciaal tribunaal moet de oorlogsmisdaden van het voormalige Kosovaarse Bevrijdingsleger (KLA) onderzoeken en de Servische minderheid krijgt verregaande autonomie.

Die toezeggingen moeten het licht op groen helpen zetten voor een langverwacht samenwerkingsakkoord met Brussel. De daarmee verbonden vrije handel moet de Kosovaarse economie uit het slop halen: eenderde van de twee miljoen inwoners leeft onder de armoedegrens en de werkloosheid is bijna 50 procent.

Electorale doorbraak

Zo gaat dat in een land waarin zelfs EULEX, de politiemissie van de EU, van corruptie wordt beschuldigd. Volgens Sejdiu doen de Europese topambtenaren liever zaken met partijen die, hoe corrupt ze ook zijn, tenminste het vredesproces op de rails houden.

Een electorale doorbraak van Vetevendosje zou zware gevolgen kunnen hebben voor de stabiliteit in de regio, maar de vraag is of de opmars van Vetevendosje nog lang te stoppen valt. Zoals blijkt uit de alomtegenwoordige Albanese symbolen is het overgrote deel van de Kosovaren gewonnen voor aansluiting bij Albanië. Maar de weg is lang natuurlijk. Intussen betwijfelen veel inwoners of het ooit nog goed komt met hun land. Gresa Baftiu, studente landmeetkunde: 'Het is alsof we verzuipen in de corruptie, probeer dan maar eens niet te verdrinken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden