analyse Opiatencrisis VS

Strijd tegen pijnstillerfabrikant en familie Sackler gaat nog lang duren

Ambulancemedewerkers behandelen een man die een overdosis heeft genomen in de toiletten bij een donutwinkel in Everett, Massachusetts, een van de voorsteden van Boston. Beeld Reuters

Met de faillissementsaanvraag van Purdue Pharma zondagavond is het eindspel van deze pijnstillerfabrikant begonnen, maar daarmee kan het boek nog lang niet worden gesloten. Niet alleen zal het bankroet door schuldeisers worden aangevochten, maar ook is de vraag of de eigenaren van Purdue, de familie Sackler, er met een deel van de buit vandoor zijn gegaan.

Bovendien zijn er naast Purdue nog veel meer partijen verantwoordelijk voor de opiatenepidemie in de Verenigde Staten, die sinds 1999 zo’n 400 duizend Amerikanen het leven heeft gekost (de helft door pijnstilleroverdoses, de andere helft door alternatieven zoals heroïne en fentanyl).

Het beoogde faillissement is onderdeel van een schikking die Purdue vorige week overeen is gekomen met 24 staten en zo’n tweeduizend gemeenten, districten en indianenstammen die het bedrijf voor de rechter hebben gedaagd. Met de deal probeert Purdue te ontkomen aan de rechtszaak, die volgende maand in Ohio zou beginnen.

Het idee is dat Purdue na het faillissement zal doorstarten als een soort stichting, die alleen nog zal werken in het algemeen belang. Deze ‘trust’ mag nog steeds pijnstillers maken, maar de opbrengst zou gaan naar de klagers. Ook mag Purdue medicijnen blijven maken om van de verslaving aan pijnstillers af te komen. Het is de bedoeling dat die gratis worden verstrekt.

De klagers zouden tien miljard dollar krijgen. De familie Sackler zou daarvan drie miljard betalen, maar dat zou afhangen van de verkoop (op termijn) van Purdue-dochter Mundipharma, die pijnstillers maakt voor de rest van de wereld en die voorlopig nog in handen van de Sacklers zou blijven.

Weggesluisd

Onderdeel van de voorgestelde schikking is dat Purdue en de Sacklers geen schuld hoeven te bekennen. Om die reden, en omdat het erop lijkt dat de Sacklers miljarden hebben weggesluisd, nemen de openbare aanklagers van 24 andere staten geen genoegen met de deal. ‘Deze schikking is een klap in het gezicht van iedereen die een dierbare heeft moeten begraven vanwege deze destructieve en hebzuchtige familie’, zei de hoogste justitiebaas van Pennsylvania, Josh Shapiro, in een verklaring vorige week. De meeste van deze aanklagers willen ook de Sacklers zelf aansprakelijk stellen.

De familie Sackler, die zich jarenlang dankzij giften aan musea en universiteiten eerzaam in de culturele en academische kringen van New York en andere steden kon bewegen (ook de Universiteit Leiden houdt nog steeds lezingen onder de naam Sackler), heeft de afgelopen maanden nog geprobeerd een miljard dollar veilig te stellen op onder meer Zwitserse bankrekeningen, zo zei de New Yorkse aanklager Laetitia James vrijdag. Zij heeft 33 financiële instellingen gedagvaard die banden hebben met de Sacklers.

‘Dit is een cynische poging van een vijandige aanklager om lasterlijke krantenkoppen te genereren om zo een voor beide partijen voordelige schikking te torpederen die wordt gesteund door zo veel andere staten en zou resulteren in een stroom van miljarden dollars naar gemeenschappen en individuen in het hele land die hulp nodig hebben’, was de reactie van advocaten van Mortimer Sackler, voormalig bestuurder bij Purdue, op dat nieuws.

Moeras van rechtszaken

De huidige hoogste baas van Purdue, Steve Miller, zei zondag te hopen dat de andere staten zich alsnog aansluiten bij de schikking. ‘Dat is voor hen beter dan het moeras van rechtszaken die uiteindelijk alle middelen van het bedrijf zullen opeten’, waarschuwde hij. Purdue zou dit jaar tot dusver zo’n 250 miljoen dollar hebben besteed aan de rechtszaken, aldus een betrokkene tegen The Washington Post.

Met de teloorgang van Purdue en de Sacklers, maker van het beruchte middel Oxycontin en bedenker van de strategie om het heroïne-achtige middel bij artsen onder de aandacht te brengen als medicijn tegen chronische pijnen, is de strijd tegen de opiaten-epidemie nog lang niet gestreden. In de rechtszaak in Ohio zijn ook andere fabrikanten en distributeurs gedaagd, die nog veel grotere aantallen over het land hebben verspreid.

Ook de politiek gaat niet vrijuit. The Washington Post publiceerde dit weekend een onthullend verhaal, waaruit blijkt dat de farmaceutenlobby via een paar hun welgezinde senatoren een wet door het Amerikaanse Congres kreeg waardoor toezichthouder FDA de pijnstillerfabrikanten niet meer kon aanpakken. Zowel Republikeinen als Democraten (inclusief Barack Obama) lieten die wet passeren.

Hoeveel geld er van de uiteindelijke schikking naar de slachtoffers van de pijnstillerepidemie zal gaan is de vraag. Wat er uiteindelijk ook wordt uitgekeerd (na aftrek van advocatenkosten), het geld zal terechtkomen op de bankrekeningen van de procederende overheden. Die kunnen daarmee doen wat ze willen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden