'Strijd tegen EPO in wielerronden is gewonnen'

Dopingexpert Lon Schattenberg is enthousiast over de invoering van de urinetest. 'Maar er zullen er altijd zijn die door de mazen willen glippen.'..

Met een 'vreselijk grote stap' is de internationale wielergemeenschap zondag vooruit gegaan in haar strijd tegen doping. In de Brabantse Pijl, de door Michael Boogerd gewonnen semiklassieker, is voor de eerste keer urine geloosd om op EPO getest te worden.

De kwalificatie is afkomstig van de Limburgse arts Lon Schattenberg, dopingexpert bij de internationale wielrenunie UCI. 'Hierdoor verdwijnt het misbruik, net zoals destijds met amfetamine is gebeurd. Ook dat is verdwenen, dat wil zeggen: het massamisbruik is verdwenen. Er zullen altijd coureurs blijven, die door de mazen van het net willen glippen. Maar zo zal het altijd zijn.'

De urinetest is ontwikkeld in een Frans laboratorium en het grote voordeel is dat EPO-gebruik metterdaad wordt aangetoond en aldus aanleiding kan zijn tot een schorsing van maximaal een jaar. Tot nu toe werkte de UCI met zogenoemde gezondheidscontroles, waarbij alleen een vermoeden van EPO-gebruik kon worden vastgesteld.

EPO heeft zich in het afgelopen decennium ontwikkeld tot het belangrijkste pepmiddel van het peloton. In vergelijking met eerdere stimulantia scheelt EPO werkelijk een slok op een borrel. Door de kunstmatige vermeerdering van het aantal rode bloedcellen gaat het uithoudingsvermogen er serieus op vooruit.

Omdat EPO het wielrennen in een steeds kwader daglicht stelde en excessief gebruik kon leiden tot gevaarlijke klontering van het bloed trof de UCI vier jaar geleden samen met de profploegen maatregelen. Bij verrassing wordt van een aantal renners bloed gecontroleerd op de ochtend van een koers om de zogenoemde hematocrietwaarde vast te stellen. Als dat hoger is dan vijftig krijgt de betreffende coureur een tijdelijk beroepsverbod opgelegd.

Met de nieuwe urinetest zijn deze zogenoemde gezondheidscontroles niet overbodig geworden. 'De urinetest duidt het verboden molecuul aan. Het menselijk EPO wordt van een laboratorium-EPO onderscheiden. Dat is ook de grote winst. Maar de test kan niet uitwijzen of een coureur in de voorgaande weken zijn hematocrietwaarde tot bijvoorbeeld zestig heeft opgeblazen.'

De urinetest legt het verboden EPO-molecuul namelijk alleen bloot als het binnen vier dagen daarvoor werd toegediend. Daarom is deze test vooral effectief in rittenkoersen waarin de wielrenners een paar weken in de weer zijn. 'Je kunt zeggen dat de strijd tegen EPO in de ronden is gewonnen. Maar voor eendaagse wedstrijden blijft het een moeilijk verhaal.'

Om dat verhaal toch een beetje draagvlak te geven, zal er wel in de voorbereidende wedstrijden van een klassieker worden getest. Bovendien wordt de test gecombineerd met de gezondheidscontrole die aldus in twee opzichten bruikbaar blijft.

Als uit het 'bloedbeeld' opmerkelijk veel jonge rode bloedlichaampjes naar voren komen, is dat een vingerwijzing voor EPO-gebruik. De betreffende coureur wordt dan toegevoegd aan het rijtje dat na afloop een verplicht plasje moet doen. Bovendien blijft het een middel om coureurs met een excessief hoge hematocrietwaarde een rijverbod op te leggen.

Net als bij de gezondheidscontroles loopt de UCI met de introductie van de urinetest voor op andere sportbonden. Het Internationaal Olymisch Comité moet er dan ook nog zijn fiat aan geven. Maar tests, zoals onder meer uitgevoerd op de Spelen in Sydney, wijzen volgens Schattenberg op voldoende betrouwbaarheid.

De UCI heeft een drietal andere laboratoria met financiële steun bereid gevonden om immunologen en apparatuur aan te schaffen, opdat de urinetest ook buiten het lab van Châtenay-Malabry kan worden uitgevoerd. 'Maar de capaciteit voor een contra-expertise blijft beperkt. We zijn daarom nog op zoek naar een vijfde laboratorium.'

De succesvolle strijd tegen het kunstmatige EPO zal er volgens Schattenberg toe leiden dat coureurs, meer dan nu al het geval is, hun toevlucht zullen nemen tot onorthodoxe methoden om het menselijk EPO te vergroten. Dat wil zeggen: meer overnachtingen in de onderdrukktenten en meer uurtjes op de altimeter.

Hij zal het met lede ogen aanzien. 'Het gebeurt met dezelfde intentie en het heeft hetzelfde effect. Het hematocriet moet en gaat omhoog. Alleen komt het ene uit het laboratorium en het andere uit de fabriek. Dat is het enige verschil. Daarom is het ook goed dat die grens van vijftig overeind blijft.'

Zo is de 'vreselijk grote stap' eigenlijk een relatief begrip. 'Voor nu wordt het wielrennen er even schoner door. Maar binnen afzienbare tijd is er weer een nieuwe topper op dopinggebied. Je wint een slag, maar nooit de oorlog.'

Het ontmoedigt hem niet. 'Zo is het voor de politie idem dito. Er kunnen nog zoveel slagen gewonnen worden, maar na crimineel X komt altijd weer crimineel Y.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden