nieuws

Strijd om testmiljarden escaleert: vijf labs spannen kort geding aan tegen de staat om aanbesteding

Vijf laboratoria hebben los van elkaar een kort geding aangespannen tegen de staat. Zij verzetten zich tegen de voorlopige uitkomst van de aanbesteding van de Nederlandse corona-PCR-tests uit de GGD-teststraten. De zaken dienen van 20 tot 23 december, aldus de rechtbank in Den Haag.

Charlotte Huisman
Medewerkers van een laboratorium verwerken afgenomen coronatests. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Medewerkers van een laboratorium verwerken afgenomen coronatests.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het betreft de twee nieuwe Nederlandse hoogvolumelabs van de internationale labconsortia Unilabs en Eurofins die buiten de boot zijn gevallen in de gunning, net als het Technisch Laboratorium Rotterdam en Rouss Medical. Ook Synlab Belgium, een van de winnaars van de aanbesteding, spant een zaak aan om onbekende reden.

Hiermee is de Nederlandse aanbesteding van de corona-PCR-tests uitgelopen op een slepend juridisch gevecht om een deel van de lucratieve koek, waar in totaal maximaal 2 miljard euro mee gemoeid is. De gunning die aanvankelijk in september gepland stond, was al eerder vertraagd door een kort geding van het laboratorium PGL tegen de staat. Dat lab vond dat de opzet van de aanbesteding de kleine Nederlandse microbiologische (ziekenhuis)labs bevoordeelde, maar ving op 7 oktober bot bij de rechter.

De laboratoria konden zich deze zomer inschrijven voor 23 regionale testgebieden (per GGD) en voor een landelijke rol, met een capaciteit van in totaal 92 duizend dagelijkse PCR-tests. De twee voor de landelijke rol uitverkoren laboratoria moeten ongeveer 60 procent van de tests analyseren. Een laboratorium mocht maximaal op twee onderdelen meedingen naar een contract.

Vorige week lekte uit dat het Belgische Synlab en een samenwerkingsverband van vijf kleinere Nederlandse microbiologische laboratoria, onder aanvoering van Labmicta uit Hengelo, de gewilde landelijke rol toebedeeld krijgen. De nieuwe Nederlandse megalabs die vooral op deze rol aasden, visten achter het net. ‘Ongehoord’ dat nu tests voor analyse naar België worden gestuurd terwijl er in Nederland overvloed aan capaciteit is, fulmineerde het megalab van Unilabs.

Synlab wil niet reageren, de andere winnaar, Labmicta, wel. Het lab uit Hengelo vertelt dat het initiatiefnemer is van ‘deze samenwerking in microbiologie’ met labs uit Haarlem, Eindhoven, Amsterdam en Goes. Gezamenlijk zijn zij in staat 40 duizend tests per dag te doen, verdeeld over het land, met een korte doorlooptijd. Ze balen ervan dat de definitieve gunning door de komende rechtszaken is uitgesteld, en willen zo snel mogelijk beginnen. ‘We bereiden ons nu voor en werven extra personeel’, zegt de woordvoerder.

‘Tekort’

De critici zeggen dat met deze uitkomst een tekort aan testcapaciteit kan ontstaan, net als in het najaar van 2020. Toen konden de kleine Nederlandse laboratoria niet aan de gestegen vraag naar tests voldoen. Daarnaast zien zij het als een risico om in tijden van crisis afhankelijk te zijn van een buitenlands laboratorium, dat de belangen van het eigen land mogelijk voor laat gaan.

In de grote onrust die in het najaar van 2020 ontstond, omdat Nederlanders zich toen nauwelijks konden laten testen, vroeg minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) aan Eurofins en Unilabs of zij een megalab wilden bouwen in Nederland. Deze twee labs in Utrecht en Rijswijk beschouwen zichzelf als ‘pandemielabs’: zij kunnen tienduizenden tests per dag analyseren in meerdere systeemlijnen, zodat zij doordraaien bij gebrek aan één type grondstof. Ook houden zij extra mankracht, voorraden en apparatuur achter de hand. Andere labs kunnen volgens hen niet zo snel opschalen in crisissituaties.

Ook wij kunnen in crises snel schakelen als een pandemielab, beklemtoont de woordvoerder van het Labmicta-verband. ‘Met z’n vijven zijn we prima in staat om schommelingen in de vraag op te vangen. We werken met verschillende systemen, dus ook wij draaien door bij eventuele storingen in voorraden of materiaal.’

Tot de definitieve gunning blijven de oude contracten met 45 laboratoria van kracht. Volgens de Dienst Testen was Nederland nu verplicht om het testen Europees aan te besteden, omdat er niet langer sprake is van een testcrisis. Het ministerie van Volksgezondheid zei eerder dat deze aanbesteding juist moet leiden tot het bestendigen van een ‘veerkrachtig’ testlandschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden