Strijd om migrantenstem bij gemeenteraadsverkiezingen groter dan ooit - hoe komt dat?

De strijd om de kiezer met een migratieachtergrond is bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen op 21 maart groter dan ooit. De Rotterdamse islampartij Nida kondigde dinsdag haar entree in Den Haag aan, waar ook Islam Democraten en de daarvan afgesplitste Partij van de Eenheid actief zijn. In Rotterdam neemt Nida, sinds 2014 gevestigd in de raad, het voor het eerst op tegen Denk, dat haar wortels heeft in de conservatieve Turks-Nederlandse gemeenschap.

Geert Wilders presenteert de lijsttrekker van de PVV voor de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. In de achtergrond Denk-leider Tunahan Kuzu, die onlangs bekendmaakte dat zijn partij volgend jaar meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Foto anp

Nederlanders met een Caribische of Afrikaanse achtergrond kunnen terecht bij de antiracismepartij Ubuntu Connected Front, die meedoet in Rotterdam. In Amsterdam oefent Bij1, de partij van Sylvana Simons, een grote aantrekkingskracht uit op kiezers met een migratieachtergrond. Simons presenteerde maandag de kandidatenlijst.

De opkomst van migratiepartijen is geen nieuw fenomeen. Politicoloog Floris Vermeulen van de Universiteit van Amsterdam (UvA) ziet de afgelopen tien jaar twee belangrijke ontwikkelingen: 'Kiezers met een migratieachtergrond vinden dat partijen waarop ze vroeger stemden, voornamelijk de PvdA, minder voor hun belangen opkomen. En dan is er nog de opkomst van Wilders. Sommige kiezers zijn teleurgesteld hoe weinig tegenwicht de bestaande partijen leveren.'

Uit onderzoek blijkt dat migrantenpartijen populair zijn onder immigrantenkinderen van de tweede en derde generatie, zegt André Krouwel, als politicoloog verbonden aan de Vrije Universiteit (VU). 'Ze zijn hoger opgeleid dan hun ouders en hebben beter oog voor de subtiele of soms openlijke discriminatie die zij in Nederland ondervinden.'

De migrantenpartijen spelen vaak de kaart van verbinding. Ze hekelen het gepolariseerde klimaat en willen mensen met diverse achtergronden dichter bij elkaar brengen. Zo richt Nida zich in Den Haag op 'verbinding van diversiteit'. Denk zegt te streven naar 'het besef dat wij samen Nederland zijn'.

Toch zijn het juist ook deze partijen die het wij-zij-gevoel aanwakkeren. 'Ze komen op voor hun eigen belangen, trekken zich als eigen groep terug en zetten zich af tegen andere groepen', aldus Vermeulen. 'Hierdoor wordt de polarisatie verder vergroot'.

Nourdin el Ouali en Mo Anfal van islampartij Nida in de gemeenteraad van Rotterdam. Samen met Denk willen zij een front vormen tegen Leefbaar Rotterdam en FvD. Foto anp

Krouwel schaart migrantenpartijen onder dezelfde noemer als de PVV en Forum voor Democratie. 'Het zijn partijen die emotiepolitiek bedrijven. Ze hebben geen politiek project, maar mobiliseren woede en onvrede. Het zijn opportunisten die proberen een niche te domineren.'

Kandidaten die migrantenpartijen aanvoeren, zijn onderling ook lang niet altijd even eensgezind. Afsplitsingen zijn geen uitzondering. Zo is Denk in 2015 ontstaan uit onvrede van twee ex-PvdA'ers, Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk.

Sylvana Simons stapte na onenigheid uit Denk om Bij1 (eerder bekend als Artikel1) op te richten en de Partij van de Eenheid is weer een afsplitsing van Islam Democraten.

De grote mannen van Denk. De partij maakte vorige week bekend mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. En maandag werd duidelijk dat een toenaderingspoging tussen Denk en Nida in Rotterdam is mislukt. Foto anp

Front tegen Leefbaar Rotterdam en FvD

Maandag werd duidelijk dat een toenaderingspoging tussen Denk en Nida in Rotterdam is mislukt. Volgens Nida-voorman Nourdin el Ouali zou Denk eerder uit zijn op een overname dan op een samenwerking. De huidige nummer twee van de partij, Aydin Peksert, liet op Facebook weten dat die uitspraak niet namens hem is gedaan. Hij blijft streven naar samenwerking met Denk, zodat een front kan worden gevormd tegen Leefbaar Rotterdam en Forum voor Democratie, die wél de handen ineen slaan. Zijn oproep kon op weinig sympathie binnen de partij rekenen: Nida maakte bekend dat Peksert niet op de kandidatenlijst staat voor de aankomende gemeenteraadsverkiezingen.

Krouwel vindt het niet gek dat er spanningen zijn tussen partijen die zich richten op kiezers met een migratieachtergrond. 'Gereformeerden vormen ook geen gesloten front. Die hebben vijf, zes partijen waaruit ze kunnen kiezen. Er is geen uniforme beweging van minderheden in Nederland, er zijn geen gezamenlijke belangen. Surinamers lijken niet op Turken en al helemaal niet op Marokkanen. Ze voelen zich allemaal gediscrimineerd, vanuit de Zwarte Piet-emotie, maar ze hebben geen coherent programma.'

Beide politicologen zijn het erover eens dat nog onzeker is hoe lang de migrantenpartijen zich staande weten te houden in het roerige politieke veld, dat vooral op lokaal niveau erg versnipperd is. Vermeulen: 'Het is duidelijk dat ze op de korte termijn enorm veel te winnen hebben, maar het is de vraag of een partij als Nida in staat is de sociaaleconomische belangen voor haar achterban te vertegenwoordigen.'

Volgens Krouwel ontbreekt het nu aan intellectuele denkkracht. 'Het is makkelijk om zetels te krijgen, maar dat is iets anders dan politiek gelijk krijgen. De partijen moeten meer zijn dan mannetjes die populistische spelletjes spelen. Ze moeten goed politiek personeel krijgen en een project gaan uitvoeren. Daar is het tot nu toe nog niet van gekomen.'


Raadsverkiezingen in Rotterdam: de nieuwkomers versus gevestigde orde

De Rotterdamse raadsverkiezingen worden een dubbele tweestrijd. De PVV neemt het op tegen Leefbaar Rotterdam, dat steun krijgt van Thierry Baudet. Denk gaat de strijd aan met Nida en de PvdA. (+)

Waar zijn er partijen die zich richten op de inclusiviteit van minderheidsgroepen?

Meer over